Baza je ažurirana: 19.03.2019. zaključno sa Javnim glasilom 17/2019 od 14.03.2019.

UREDBA

O UTVRĐIVANjU PROSTORNOG PLANA PODRUČJA POSEBNE NAMENE SLIVA AKUMULACIJE PRVONEK

("Sl. glasnik RS", br. 89/2018)

 

Član 1.

Utvrđuje se Prostorni plan područja posebne namene sliva akumulacije Prvonek (u daljem tekstu: Prostorni plan), koji je odštampan uz ovu uredbu i čini njen sastavni deo.

Član 2.

Prostornim planom utvrđuje se planski osnov za: zaštitu, uređenje i održivo korišćenje sliva akumulacije Prvonek; održivi razvoj obuhvaćenih lokalnih zajednica, na delovima teritorije grada Vranja; razvoj ostalih posebnih namena komplementarnih osnovnoj nameni, kao i direktno sprovođenje u skladu sa zakonom.

Član 3.

Prostorni plan se sastoji iz tekstualnog dela i grafičkih prikaza.

Tekstualni deo Prostornog plana objavljuje se u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

Grafički prikazi su:

1) Referalna karta 1 – „Posebna namena prostora”, izrađena u razmeri 1:25.000;

2) Referalna karta 2 – „Mreža naselja i infrastrukturni sistemi”, izrađena u razmeri 1:25.000;

3) Referalna karta 3 – „Prirodni resursi, turizam, zaštita životne sredine i prirodnih vrednosti”, izrađena u razmeri 1:25.000;

4) Referalna karta 4 – „Sprovođenje Prostornog plana”, izrađena u razmeri 1:25.000;

5) Referalna karta 5 – „Detaljna razrada Prostornog plana sa elementima sprovođenja”, izrađena u razmeri 1:2.500.

Grafičke prikaze iz stava 3. ovog člana, izrađene u sedam primeraka, svojim potpisom overava ovlašćeno lice organa nadležnog za poslove prostornog planiranja.

Član 4.

Prostorni plan će se sprovoditi:

1) izdavanjem lokacijskih uslova na osnovu planskih rešenja i pravila ovog prostornog plana za obuhvat detaljne razrade, i to za objekte u funkciji vodoprivrede koji se nalaze u zoni I sanitarne zaštite akumulacije Prvonek i prostorne celine „B” i „V”;

2) primenom i razradom planskih rešenja ovog prostornog plana u drugim prostornim planovima područja posebne namene;

3) primenom i razradom planskih rešenja ovog prostornog plana u planskim dokumentima jedinice lokalne samouprave: Prostorni plan grada Vranja („Službeni glasnik grada Vranja”, br. 13/11 i 21/11 – ispravka) i urbanistički planovi.

Uređenje, građenje, korišćenje i zaštita područja posebne namene sprovodiće se saglasno rešenjima iz Prostornog plana.

Član 5.

Grafički prikazi iz člana 3. st. 3. i 4. ove uredbe, čuvaju se trajno u Vladi (jedan komplet), Ministarstvu građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture (tri kompleta), Republičkoj direkciji za vode (dva kompleta) i gradu Vranju (jedan komplet).

Član 6.

Analitičko-dokumentaciona osnova planskog dokumenta izrađuje se u dva primerka (u analognom i digitalnom formatu) i trajno se čuva u ministarstvu nadležnom za poslove prostornog planiranja.

Član 7.

Prostorni plan je dostupan zainteresovanim licima, u elektronskom obliku, preko Centralnog registra planskih dokumenata, koji vodi organ nadležan za poslove državnog premera i katastra.

Član 8.

Ova uredba stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom glasniku Republike Srbije”.

 

 

PROSTORNI PLAN
PODRUČJA POSEBNE NAMENE SLIVA AKUMULACIJE „PRVONEK”

UVODNE NAPOMENE

Prostorni plan područja posebne namene sliva akumulacije „Prvonek” (u daljem tekstu: Prostorni plan) je urađen na osnovu Odluke o izradi Prostornog plana područja posebne namene sliva akumulacije „Prvonek” („Službeni glasnik RS”, broj 17/17) i Odluke o izradi Strateške procene uticaja Prostornog plana područja posebne namene sliva akumulacije „Prvonek” na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, broj 5/17).

Izrada Prostornog plana je usklađena sa odredbama: Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS”, br. 72/09, 81/09 – ispravka, 64/10 – US, 24/11, 121/12, 42/13 – US, 50/13 – US, 98/13 – US, 132/14, 145/14 i 83/18), Pravilnika o sadržini, načinu i postupku izrade dokumenata prostornog i urbanističkog planiranja („Službeni glasnik RS”, broj 64/15), Zakona o vodama („Službeni glasnik RS”, br. 30/10, 93/12 i 101/16), Pravilnika o načinu određivanja i održavanja zona sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja („Službeni glasnik RS”, broj 92/08), Zakona o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine („Službeni glasnik RS”, broj 88/10), Strategije upravljanja vodama na teritoriji Republike Srbije do 2034. godine („Službeni glasnik RS”, broj 3/17), Uredbe o utvrđivanju Vodoprivredne osnove Republike Srbije („Službeni glasnik RS”, broj 11/02), Zakona o zaštiti životne sredine („Službeni glasnik RS”, br. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon, 43/11 – US, 14/16 i 76/18), Zakona o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu („Službeni glasnik RS”, br. 135/04 i 88/10), Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka i 14/16), Zakona o kulturnim dobrima („Službeni glasnik RS”, br. 71/94, 52/11 – dr. zakon i 99/11 – dr. zakon), važećim odlukama i strategijama Vlade i drugim aktima i dokumentima koja uređuju pitanja u vezi sa predmetom – posebnom namenom ovog prostornog plana.

Prostorni plan je urađen u skladu sa principima/načelima planiranja područja posebne namene sliva akumulacije namenjene vodosnabdevanju, primenjujući integralni pristup u planiranju i racionalno, optimalno i održivo korišćenje vodnih i drugih resursa, korišćenja, uređenja i zaštite prostora.

Prostorni plan predstavlja planski osnov za ostvarenje sanitarne zaštite sliva akumulacije „Prvonek” sa branom, pribranskim objektima, vodozahvatom i delom cevovoda sirove vode u obuhvatu područja Prostornog plana.

Prostorni plan sadrži detaljnu razradu za zonu I zaštite akumulacije (zona neposredne zaštite), branu i podbranski deo i direktno će se sprovoditi izdavanjem lokacijskih uslova. Prostorni plan je osnov za utvrđivanje javnog interesa za izdvajanje vodnog od ostalog zemljišta, formiranje građevinskih parcela za hidrotehničke i ostale objekte javne namene, rešavanje imovinsko-pravnih odnosa, dalju izradu tehničke dokumentacije i pribavljanje dozvola u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji.

Donošenjem Prostornog plana obezbediće se: zaštita i uređenje slivnog područja; unapređenje infrastrukturne i komunalne opremljenosti; unapređenje kvaliteta življenja lokalnog stanovništva stimulacijom postojećih i razvojem novih delatnosti, u prvom redu turizma i alternativne seoske ekonomije, zadovoljenje sportsko-rekreativnih potreba urbanog stanovništva iz okruženja, i smernice za institucionalno-organizacionu i upravno-kontrolnu podršku održivom korišćenju i zaštiti voda u slivu i akumulaciji.

Definisanja zona sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja i uspostavljanje režima korišćenja prostora u okviru zona sanitarne zaštite izvršeno je u skladu sa odredbama člana 77. Zakona o vodama i na osnovu Pravilnika o načinu određivanja i održavanja zona sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja, Elaborata o zonama sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” (2015) i Rešenja Ministarstva zdravlja o određivanju zona sanitarne zaštite izvorišta akumulacije „Prvonek” (broj 530-01-526/2015-10 od 7. decembra 2015. godine). Ključno za definisanje zona sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” bilo je pribavljanje topografskog plana visoke rezolucije koji je urađen na osnovu snimanja terena mobilnim multipleksnim laserskim skeniranjem, od strane partnera u izradi Prostornog plana, GeoGIS konsultanti d.o.o.

Tekstualni deo Prostornog plana sadrži:

1) polazne osnove (sa položajem, prostornim obuhvatom i opisom granica područja Prostornog plana, granica celina i potcelina posebne namene; obavezama, uslovima i smernicama iz Zakona o Prostornom planu Republike Srbije od 2010. do 2020. godine i drugih razvojnih dokumenata; skraćenim prikazom postojećeg stanja, potencijala i ograničenja i dr.);

2) principe, ciljeve i opštu koncepciju prostornog razvoja sliva akumulacije „Prvonek” (principe prostornog razvoja; opšte i operativne ciljeve prostornog razvoja; regionalni aspekt razvoja područja posebne namene i funkcionalne veze i međuodnose sa okruženjem; opštu koncepciju razvoja područja sliva akumulacije, kao i polazišta i principe za relativizaciju konfliktnih interesa i dr.);

3) planska rešenja prostornog razvoja područja posebne namene i drugih oblasti od značaja za definisanje planskih rešenja (režime zaštite, uređenja i korišćenja prostora, sa analizom uticaja sliva akumulacije na prirodne sisteme, privredu, turizam i rekreaciju, demografske i socijalne procese; prostorni razvoj saobraćaja i infrastrukturnih sistema; zaštitu životne sredine, prirodnih i nepokretnih kulturnih dobara i zaštitu od elementarnih nepogoda; osnovnu namenu prostora s bilansom površina posebne namene i dr.);

4) pravila upotrebe zemljišta, pravila uređenja i pravila građenja; opšta pravila uređenja i građenja za zone sa posebnim režimom zaštite; i pravila uređenja u obuhvatu regulacione razrade prostornog plana (za prvu zonu zaštite izvorišta vodosnabdevanja – akumulaciju „Prvonek” i neposredne pritoke jezera);

5) implementaciju Prostornog plana (institucionalni okvir i učesnike u implementaciji; smernice za izradu planske dokumentacije i sprovođenje Prostornog plana; prioritetna planska rešenja i projekte; mere i instrumente za implementaciju Prostornog plana i dr.).

Referalne karte Prostornog plana su:

1) Referalna karta broj 1. „Posebna namena prostora”, u razmeri 1:25.000;

2) Referalna karta broj 2. „Mreža naselja i infrastrukturni sistemi”, u razmeri 1:25.000;

3) Referalna karta broj 3. „Prirodni resursi, turizam, zaštita životne sredine i prirodnih vrednosti”, u razmeri 1:25.000;

4) Referalna karta broj 4. „Sprovođenje Prostornog plana” u razmeri 1:25.000;

5) Referalna karta broj 5. „Detaljna razrada Prostornog plana sa elementima sprovođenja”, u razmeri 1:2.500.

Prostorni plan je urađen u GIS okruženju zasnovanom na ESRI tehnologiji (ArcGIS 10h), što ga čini kompatibilnim sa informacionim sistemima većine subjekata značajnih za implementaciju planskih rešenja, a pre svega sa prostornim informacionim sistemom Republičkog geodetskog zavoda i Vodoprivrednog informacionog sistema.

Prostorni plan se donosi sa elementima za prvu, prioritetnu etapu implementacije do 2023. godine.

Sastavni deo dokumentacione osnove Prostornog plana čini i Izveštaj o strateškoj proceni uticaja Prostornog plana područja posebne namene sliva akumulacije „Prvonek” na životnu sredinu.

I. POLAZNE OSNOVE

1. POLOŽAJ, PROSTORNI OBUHVAT I GRANICE PROSTORNOG PLANA, GRANICE CELINA I POTCELINA POSEBNE NAMENE

Granice Prostornog plana, područje posebne namene, odnosno zone sanitarne zaštite, prikazani su na referalnim kartama Prostornog plana (1-5) i opisno, prema situaciji na topografskim kartama razmere 1:25.000 (Listovi topografske karte 25: Vlasotince 633-3-3, 633-3-4 i Kriva Palanka 683-1-1, 683-1-2), katastarsko-topografskoj podlozi razmere 1:2.500 i na osnovu ortofoto snimaka. U slučaju neslaganja sa tekstom, merodavna je situacija na referalnim kartama.

Za potrebe detaljne razrade Prostornog plana i utvrđivanje zone I zaštite akumulacije izvršeno je snimanja terena mobilnim multipleksnim laserskim skeniranjem, a na osnovu dobijenih podataka urađen je topografski plan horizontalne tačnosti 1–2 cm i visinske tačnosti 3–5 cm.

1.1. POLOŽAJ I OSNOVNE ODLIKE PLANSKOG PODRUČJA

Područje Prostornog plana nalazi se u jugoistočnoj Srbiji, pripada regiji Južno Pomoravlje i obuhvata sliv Banjske reke uzvodno od brane akumulacije „Prvonek”, površine oko 86 km2 i vanslivne delove pripadajućih katastarskih opština (u daljem tekstu: KO), površine oko 28 km2. Područje je planinsko, a više od 65% njegove površine je na nadmorskim visinama većim od 1.000 m. Srednja nadmorska visina sliva je oko 1.100 m. Teren se uzdiže od zapada prema istoku gde na izdvojenim planinskim vrhovima i ograncima Besne kobile i Dukata dostiže 1.800 m n.v. Visine severnog i južnog razvođa Banjske reke kreću se od 1.000 do 1.500 m n.v, dok je istočno razvođe na visinama od 1.450 do 1800 m n.v. Visinska diferenciranost područja je velika i između korita Banjske reke kod brane (540 m n.v) i vrha Čuka ploče (1806 m n.v) iznosi preko 1.260 m. Teren je diseciran gustim dolinskim mrežama stalnih i periodskih pritoka Banjske reke i fluvio-denudacionih erozivnih oblika (jaruga i vododerina). Nagibi terena su pretežno strmi, a više od polovine područja je sa padom 20–35o. Srednji nagib terena u slivu iznosi oko 35%.

Glavni hidrografski objekti su Banjska reka, desna pritoka Južne Morave kod Vranjske Banje i akumulacija „Prvonek” formirana izgradnjom velike brane na toj reci. Izvorište Banjske reke, koja se u gornjem delu toka naziva Golema reka, nalazi se na jugozapadnim i zapadnim padinama ogranaka Besne Kobile i Dukat planine. Glavni izvorišni kraci su potoci Bazje, Vogovarnica i Pelarište, a značajnije nizvodne pritoke su Crnovrški potok, Samar, Raševica, Crna reka i Gradašnica sa desne strane i Gradašnica, Gloški potok, Korbulski potok, Krša, Drvarnik i Maravica, sa leve strane. Detaljnije o hidrografskim, hidrološkim i vodoprivrednim osobenosti sliva akumulacije „Prvonek” dato je u delu „3.1. POSEBNA NAMENA PODRUČJA – VODOPRIVREDA”.

U geološkoj građi dominiraju dve grupe stena. Zapadni deo područja (u atarima Prvoneka, Slivnice, Stare Brezovice i Korbula) uglavnom je izgrađen od paleozojskih metamorfita, najviše liskunskih gnajseva, manje mikašista i muskovit-hloritskih škriljaca i sasvim malo amfibolita, kvarcita i granitoidnih škriljaca. Istočni deo područja (u atarima Crnog Vrha, Babine Poljane i Starog Gloga) pretežno izgrađuju granitoidne stene intruzivnog magmatskog tela, tzv. surduličkog plutona tercijerne starosti u kome se javljaju proboji, odnosno dajkovi kvarclatita i dacita. Rečni nanos (šljunka i peska) u dolinama Banjske reke i većih pritoka, kao i drugi kvartarni sedimenti, neznatnog su rasprostranjenja.

Odlike klime, osim opštim geografskim položajem planskog područja u odnosu na ustaljene regionalne pravce kretanja vazdušnih masa, uslovljene su značajnom prostornom varijabilnošću klimatskih činilaca vezanom za visinske razlike, ekspozicije, nagib, morfološki sklop (otvorenost ili zaklonjenost) terena i dr. Prema podacima meteoroloških osmatranja za period 1961–1990. godine na GMS „Vranje” (432 m n.v) i MS „Vlasina” (1.190 m n.v), kao najbližim planskom području, srednje godišnje temperature vazduha iznose 10,8 oC odnosno 6,1 oC, a srednje godišnje količine padavina 614 mm, odnosno 810 mm. Najtopliji mesec je jul, a najhladniji januar sa negativnim srednjemesečnim temperaturama vazduha u Vranju, dok na Vlasini tri meseca (decembar, januar i februar) imaju negativne srednje temperature. Razlike srednjih minimalnih i maksimalnih mesečnih i godišnjih temperatura vazduha se kreću od 13 oC za jul do 7 oC za januar i preko 11 oC na godišnjem nivou. Najviše padavina se izluči u tromesečju maj–jul, sa maksimumom u junu i sekundarnim maksimumom u novembru. Minimum padavina je krajem leta – početkom jeseni (avgust, septembar, oktobar) a sekundarni minimum u zimskom periodu. Varijacije srednjih godišnjih količina padavina kreću se do 190 mm. Prosečno godišnje trajanje snežnog pokrivača većeg od 1 cm u Vranju je oko 45 dana, na Vlasini oko 110 dana. U periodu 1981–2010. godine na GMS „Vranje” konstatovano je povećanje srednjih vrednosti temperatura vazduha (11,1 oC ) i smanjenje srednje godišnje količine padavina (578 mm) i trajanja snežnog pokrivača (40 dana), srednja godišnja temperatura vazduha 7,9 oC u odnosu na period 1961–1990. godine. Na području Prostornog plana srednje godišnje temperature vazduha iznose približno od 9,5 oC u najnižim do 5 oC u najvišim delovima, a godišnje količine padavina od 650 do 950 mm.

Najrasprostranjenija kategorija pedološkog pokrivača, na preko 60% područja, su rankeri koji su predstavljeni podtipom posmeđenih rankera, plitkog humusno-silikatnog, peskovito-ilovastog zemljišta, debljine do 30 cm, lakog mehaničkog sastava i podložnog eroziji. Posmeđeni rankeri javljaju se u vidu većeg broja pedosekvenci, u zavisnosti od vrste stena, nadmorske visine i nagiba terena. U nižim delovima područja, pretežno na metamorfnim stenama i manje na kvarclatitima, posmeđeni rankeri su delimično razvijeni u varijanti distričnog kambisola, odnosno kiselih smeđih zemljišta. Takođe, znatne površine su pod regosol-rankerima, plitkim, slabo razvijenim zemljištima nastalim degradacijom šuma i pašnjaka i erozijom nekadašnjih rankera. Drugu veliku kategoriju zemljišta, na oko 40% područja, čine litosol-regosoli, kombinacija skeletnih nerazvijenih zemljišta i inicijalnih, slabo razvijenih zemljišta, koja se javljaju pretežno na strmim stranama dolinskih padina i razvođa. U pogledu mogućnosti korišćenja, dominiraju zemljišta niskog boniteta (od šeste do osme bonitetne klase) sa potpunom nepodesnošću ili veoma ozbiljnim ograničenjima korišćenja za druge namene osim za stočarstvo (livade, pašnjaci) i gajenje šuma, dok je učešće zemljišta srednjeg boniteta (od treće do pete bonitetne klase), pogodnih za ratarstvo i voćarstvo, znatno manje.

Živi svet odlikuje se značajnom specijskom i ekosistemskom raznovrsnošću zasnovanoj prvenstveno na raznolikosti i specifičnostima staništa planinskih terena ogranaka Besne kobile i Dukat planine i relativnom malom prisustvu čoveka, odnosno naselja i privrednih delatnosti u klisurastim dolinama pritoka Banjske reke. Floru područja čini preko 600 vrsta vaskularnih biljaka, sa prisustvom endemičnih, retkih i ugroženih taksona. Glavni prirodni vegetacijski oblik, u pogledu prostorne zastupljenosti, su šume koje su predstavljene lišćarskim sastojinama bukve i hrastova (kitnjak, manje cer i sladun), dok vegetaciju livada, pašnjaka i mestimičnih kamenjarskih staništa grade veoma raznovrsne zeljaste biljne zajednice. Divlja fauna je predstavljena velikim brojem vrsta ptica (oko 70 vrsta), značajnim predstavnicima herpeto (oko 12 vrsta gmizavaca i vodozemaca) i sisarske faune (oko 35 vrsta, uključujući slepe miševe), kao i lovnom divljači. Akumulaciju „Prvonek” naseljava nekoliko vrsta riba (bodorka, bandar, babuška, smuđ, mrena), od kojih je većina naknadno uneta poribljavanjem jezera. Jedina autohtona vrsta ribe je krkuša.

1.2. TERITORIJALNI OBUHVAT PODRUČJA PROSTORNOG PLANA

Područje Prostornog plana (113,74 km2) obuhvata: sliv akumulacije „Prvonek”, uzvodno od profila brane, površine od oko 85,38 km2 i vanslivne površine obuhvaćenih katastarskih opština od oko 28,36 km2, na delovima teritorije grada Vranja i obuhvata KO: Slivnica, Prvonek, Korbul, Stara Brezovica, Crni Vrh, Stari Glog i Babina Poljana.

Tabela 1: Obuhvat područja Prostornog plana

Teritorija

Površina u km2

Ukupno grad

Prostorni plan

% grada

Područje sliva (A)

Van sliva (B)

Ukupno

(A+B)

grad Vranje

860

85,38

75%

28,36

25%

113,74

13,23

1.3. GRANICA PODRUČJA PROSTORNOG PLANA

Granica Prostornog plana definisana je granicama celih KO, a prikazana je grafički i opisno, na sledeći način:

1) severna granica se pruža duž severnih granica KO Slivnica i KO Crni Vrh na području grada Vranja. Početna tačka je tromeđa KO Lipovac, KO Klisura i KO Slivnica, odnosno vrh Devojka (1060 m n.v) na zapadu. Granica se pruža prateći tok reke Slivnice ka istoku, zaobilazi zaseoke Dorinci i Delinci, zatim prelazi u dolinu reke Soboštica uglavnom pravcem ka jugoistoku, obuhvatajući uzvišenje Samar (1128 m n.v), ulazi na područje KO Crni Vrh i prati njenu severnu granicu. Od trigonometra 943 m n.v. ulazi u dolinu Crnovrške reke, menjajući pravac prvo ka jugu, pa opet ka istoku obuhvatajući područje Bačvište i sa uzvišenja od 1675 m n.v. penje se do vrha Musulj (Čukar) na 1.777 m n.v. i istočne granice KO Crni Vrh;

2) istočna granica se pruža duž spoljnih istočnih granica KO Crni Vrh i KO Babina Poljana, odnosno duž zapadne granice opštine Bosilegrad. Ova granica Prostornog plana je ujedno i istočna granica sliva akumulacije „Prvonek”. Granica se od vrha Musulj (Čukar) na 1.777 m n.v. spušta razvođem do Crnovrške Čuke (1.776 m n.v), ulazi na područje KO Babina Poljana (istočna granica) i dalje razvođem, preko Hajdučkog krajišta, dolazi do vrha Čuka Ploče 1.800 m n.v, što je i najviša tačka područja Prostornog plana. Sa ovog vrha u pravcu jugozapada, pa potom u pravcu juga, granica se spušta do vrha Stružina (1.624 m n.v), a potom uzdiže do Tromeđe–Patarica (1.672 m n.v), gde je ujedno i tromeđa grada Vranja i opština Bosilegrad i Trgovište. Odatle u pravcu jugozapada granica se spušta ka vrhu Kostena Čuka (1.442 m n.v), a zatim i dalje razvođem ka jugu, uzdiže se preko vrha Straža (1.453 m n.v) do vrha Tekija (1.547 m n.v);

3) južna-jugozapadna granica se pruža duž spoljnih južnih granica KO Babina Poljana, KO Stari Glog, KO Korbul i KO Stara Brezovica i prati južnu granicu sliva. Od vrhu Tekija (1.547 m n.v) u pravcu zapada (sve vreme prateći granicu opštine Trgovište), obilazeći Visoke buke spušta se ka jugoistoku do vrha Pekedanska čuka (1.475 m n.v) i preko Petove Gore (1.426 m n.v) ulazi na prostor KO Stari Glog, razvođem do toponima Nastasov grob (1.363 m n.v), pa Turska Koliba (1.387 m n.v) i uzdiže se do vrha Ratni Glog (1.460 m n.v), gde ulazi u područje KO Korbul, prateći njenu južnu granicu do vrha Vrla Livada (1.465 m n.v). Od ove tačke ulazi na područje KO Stara Brezovica i pruža se do vrha Gramađa (1.450 m n.v) i Studenih voda, a potom menja pravac ka severu preko vrha Golemi rid (1.269 m n.v) i vrha Ključ (1.282 m n.v);

4) zapadna granica se pruža od vrha Ključ (1.282 m n.v) na jugu, pa u pravcu severa dolinom Maglićevog potoka do uzvišenja Čovečija glava (1.093 m n.v), duž spoljnih zapadnih granice KO Stara Brezovica, zatim skreće ka jugozapadu i prati spoljnu zapadnu granicu KO Prvonek, preseca tok Banjske reke, (najniža tačka na području Prostornog plana oko 540 m n.v) i dalje ide ka severu duž udoline Levski dol, obuhvatajući zaselak Ristinci ulazi na područje KO Slivnica, zaobilazeći Golemi Kičer (1.143 m n.v) i zaseok Kičerci, dolazi do vrha Devojka (1.060 m n.v), odnosno do početne tačke ovog opisa.

1.4. GRANICE CELINA I PODCELINA POSEBNE NAMENE

U okviru sliva, potceline posebne namene predstavljaju sledeće zone sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek”:

1) zona neposredne sanitarne zaštite (u daljem tekstu: zona I akumulacije) utvrđuje se u odnosu na kotu maksimalnog uspora akumulacije od 617,7 m n.v. i obuhvata jezero iz koga se zahvata voda za vodosnabdevanje, uključujući vrh pregradnog objekta, zatim priobalno područje akumulacije, čija širina iznosi 10 m u horizontalnoj projekciji od nivoa vode pri koti maksimalnog uspora vode u jezeru (ukupne površine od oko 90,59 ha), kao i pritoke akumulacije sa pojasom širine po 10 m od vodotoka pri nivoima vode koji odgovaraju njihovim desetogodišnjim visokim vodama (Q10%). Zona I akumulacije oko akvatorije jezera se prostire na teritoriji KO Prvonek i prikazana je detaljno na Referalnoj karti broj 5. i opisana u delu „2. REŽIMI ZAŠTITE, UREĐENjA I KORIŠĆENjA PROSTORA, 2.1. ZONA I AKUMULACIJE”;

2) uža zona sanitarne zaštite (u daljem tekstu: zona II akumulacije) utvrđuje se uzvodno od profila brane u pojasu širine 500 m oko akumulacije mereno u horizontalnoj projekciji od spoljne granice zone I, na području sliva akumulacije, ukupne površine oko 520,86 ha. Zona II akumulacije se prostire na teritoriji KO Korbul, KO Prvonek i KO Stara Brezovica, i prikazana je detaljno na Referalnoj karti broj 5. i opisana u delu „2. REŽIMI ZAŠTITE, UREĐENjA I KORIŠĆENjA PROSTORA, 2.2. ZONA II AKUMULACIJE”;

3) šira zona sanitarne zaštite (u daljem tekstu: zona III akumulacije) utvrđuje se na području površinskog dela sliva, vododelnicom, uzvodno od brane „Prvonek”, u delu koji nije obuhvaćen zonama I i II akumulacije, ukupne površine od oko 7927,28 ha. Granica zone III akumulacije polazi od zone II akumulacije južno od profila brane u KO Prvonek, dalje ide u pravcu severa prateći morfološku vododelnicu, preko trigonometra Presveta (899 m n.v) i uzvišenja od 980 m n.v. zaobilazeći zaseok Ristinci ulazi na područje KO Slivnica do vrha Kačarev kamen (1.053 m n.v). Odatle menja pravac ka istoku pa preko toponima Karadžin Čuka do uzvišenja Kitka u istom pravcu penje se do uzvišenja od 1.174 m n.v. i uzvišenja Uši (1.374 m n.v). Dalje prateći morfološku vododelnicu u pravcu jugoistoka, ulazi ponovo na područje KO Prvonek, te preko uzvišenja Srpska Čuka (1.413 m n.v) na područje KO Crni Vrh i visoravan Golema Livada do Jordanove Čuke (1.317 m n.v), pa preko Crvene Zemlje i Prosečenice (vrha 1507 m n.v) i dalje u pravcu istoka, do vrha Mosulj–Čukar (1.777 m n.v). Od ovog vrha granica zone III akumulacije menja pravac ka jugu i poklapa se sa granicom Prostornog plana (granicom opštine Bosilegrad), prati morfološko razvođe preko vrhova Crnovrška Čuka (1.776 m n.v), Hajdučko krajište (1.726 m n.v) do Čuka Ploče (1806 m n.v). Potom ulazi na područje KO Babina Poljana i spušta se preko vrha Stružina (1.624 m n.v), a onda se ponovo uzdiže do vrha Tromeđa–Patarica (1.672 m n.v). Dalje se, u pravcu jugozapada spušta do vrha Kostena Čuka (1.442 m n.v) i Straža (1.453 m n.v), a zatim u pravcu juga do vrha Tekija (1.547 m n.v) što je krajnja jugoistočna tačka sliva. Od ovog uzvišenja granica menja pravac ka zapadu prateći morfološku vododelnicu (južnom granicom KO Babina Poljana), te preko Pekedanske Čuke (1.475 m n.v) i Petrove Gore (1.426 m n.v), prateći južnu granicu KO Stari Glog, prelazi preko Nastasovog groba (1.363 m n.v) do vrha Turska Koliba (1.387 m n.v) i vrha Ratni Glog (1.460 m n.v). Odavde prati južnu granicu KO Korbul do Vrlih Livada (1.465 m n.v) i vrha Gramađe (1.450 m n.v). Od ovog vrha granica je na području KO Stara Brezovica i menja pravac ka severu do vrha Čuka (1.385 m n.v), pa potom dalje, u pravcu severozapada, prateći morfološku vododelnicu, obuhvata desne pritoke akumulacije do uzvišenja Čovečija Glava (1.053 m n.v), i obuhvatajući dolinu reke Maravice ulazi u zone II akumulacije. Zona III akumulacije obuhvata cele teritorije KO Babina Poljana i Stari Glog i delove teritorija KO Prvonek, KO Slivnica, KO Crni Vrh, KO Korbul i KO Stara Brezovica.

Tabela 2: Bilans teritorijalnog obuhvata područja Prostornog plana i zona sanitarne zaštite u slivu akumulacije „Prvonek” (u ha)

grad

KO

zona I

zona II

zona III

Ukupno zone zaštite

Izvan zona sanitarne zaštite

Ukupno

1

2

3

(1+2+3)

Vranje

Babina Poljana

-

-

2.608,55

2.608,55

-

2.608,55

Crni Vrh

-

-

1.559

1559

588,08

2.147,08

Korbul

-

1,06

546,38

547,44

-

547,44

Prvonek

90,59

498,65

959,04

1.548,28

422,67

1.970,95

Slivnica

-

-

327,67

327,67

1.398,32

1.725,99

Stara
Brezovica

-

21,16

796,94

818,10

426,71

1.244,81

Stari Glog

-

-

1.129,70

1.129,70

-

1129,70

UKUPNO

90,59

520,86

7.927,28

8.538,74

2.835,78

11.374,52

1.5. POSEBNE NAMENE PODRUČJA PROSTORNOG PLANA

Posebna namena područja Prostornog plana koja je ključna za utvrđivanje planskih rešenja jeste korišćenje hidropotencijala u slivu akumulacije „Prvonek”, koja predstavlja deo izvorišta od regionalnog značaja za snabdevanje naselja vodom i za integralno korišćenje, uređenje i zaštitu voda Republike Srbije.

2. OBAVEZE, USLOVI I SMERNICE IZ PROSTORNOG PLANA REPUBLIKE SRBIJE I DRUGIH RAZVOJNIH DOKUMENATA

2.1. PROSTORNI PLAN REPUBLIKE SRBIJE OD 2010. DO 2020. GODINE

Izvorište za snabdevanje vodom „Prvonek” se nalazi u okviru Vranjsko-pčinjskog podsistema, odnosno Gornje-južnomoravskog regionalnog sistema vodosnabdevanja. Akumulacija „Prvonek” predstavlja jednu od ključnih akumulacija u okviru Južnomoravskog rečnog sistema.

Prostorni plan područja posebne namene sliva akumulacije „Prvonek” svrstan je među prioritetne za izradu.

2.2. UREDBA O UTVRĐIVANjU REGIONALNOG PROSTORNOG PLANA OPŠTINA JUŽNOG POMORAVLjA
(„Službeni glasnik RS”, broj 83/10)

Uredbom o utvrđivanju Regionalnog prostornog plana opština Južnog pomoravlja definisano je da je akumulacija „Prvonek” višenamenska akumulacija na Banjskoj reci, sa vodosnabdevanjem kao prioritetnom funkcijom i da predstavlja jedan od ključnih objekata Vranjsko-pčinjskog podsistema, u okviru južnomoravskog regionalnog sistema za snabdevanje vodom naselja. Vodosnabdevanjem iz navedene akumulacije obuhvaćeno je gradsko naselje Vranje sa okolnim selima.

Akumulacija „Prvonek” je svrstana među atraktivne turističke lokacije čiji razvojni potencijal zavisi od njihove zaštite, očuvanja i uređenja, kao i od izgradnje odgovarajuće turističke infrastrukture. Pripada Vranjsko-bujanovačkom rejonu koji predstavlja zapadni deo turističke destinacije/regije Krajište i Vlasina. Predviđena je kao atraktivna lokacija za razvoj.

Planom je predviđen razvoj Južnomoravskog integralnog regionalnog višenamenskog sistema vodosnabdevanja u okviru kog je Vranjsko-pčinjski podsistem sa akumulacijom „Prvonek”.

U okviru druge faze razvoja postojećih akumulacija predviđeno je povećanje količine zahvatanja vode iz akumulacije „Prvonek” za oko 0,25 m3/s.

2.3. UREDBA O UTVRĐIVANjU PROGRAMA IMPLEMENTACIJE PROSTORNOG PLANA REPUBLIKE SRBIJE ZA PERIOD OD 2016. DO 2020. GODINE („Službeni glasnik RS”, broj 104/16)

Uredbom o utvrđivanju Programa implementacije Prostornog plana Republike Srbije za period od 2016. do 2020. godine predviđena je izrada Prostornog plan područja posebne namene sliva akumulacije „Prvonek”.

2.4. OSTALI RELEVANTNI DOKUMENTI

Nacionalne i lokalne strategije, planovi i ostali dokumenti

2.4.1. Strategija upravljanja vodama na teritoriji Republike Srbije do 2034. godine

Strategija upravljanja vodama na teritoriji Republike Srbije do 2034. godine predstavlja planski dokument kojim se definišu dugoročni pravci upravljanja vodama na teritoriji Republike Srbije. Ovom strategijom se ostvaruje kontinuitet u dugoročnom planiranju funkcionisanja sektora voda na teritoriji Republike Srbije u skladu sa principom održivog razvoja, odnosno obavljanje vodne delatnosti u njenim osnovnim oblastima i ostale aktivnosti koji su neophodne za funkcionisanje i razvoj.

Navedenom strategijom, a imajući u vidu i odredbe Uredbe o utvrđivanju Vodoprivredne osnove Republike Srbije, regionalni vodovodni sistem „Prvonek” je predviđen kao deo Pčinjskog podsistema u okviru Gornje-južnomoravskog regionalnog sistema. Akumulacija „Prvonek” na Banjskoj reci predstavlja izvorište ovog sistema i služi za snabdevanje vodom naselja u gradu Vranju, a predviđa se i snabdevanje naselja na teritoriji opština Bujanovac i Preševo.

2.4.2. Drugi razvojni dokumenti

Prilikom izrade Prostornog plana konsultovani su i drugi dokumenti relevantni za plansko područje, a posebno Prostorni plan grada Vranja („Službeni glasnik grada Vranja”, br. 13/11 i 21/11 – ispravka) i Plan detaljne regulacije cevovoda sirove vode („Službeni glasnik grada Vranja”, broj 13/14).

3. SKRAĆENI PRIKAZ POSTOJEĆEG STANjA

3.1. POSEBNA NAMENA PODRUČJA – VODOPRIVREDA

U okviru integralnog vodoprivrednog sistema korišćenja, uređenja i zaštite voda Republike Srbije, akumulacija „Prvonek” na Banjskoj reci predstavlja značajan vodni objekat u okviru Pčinjskog podsistema vodosnabdevanja. Akumulacija „Prvonek” pored trenutnog vodosnabdevanja potrošača samo na području grada Vranja i dela nizvodnih naselja, planirana je i za vodosnabdevanje potrošača na području Bujanovca i perspektivno na području Preševa. Akumulacija „Prvonek” je projektovana kao višenamenska, a pored vodosnabdevanja kao primarne funkcije, previđeno je oplemenjivanja malih voda Južne Morave, sprečavanja nizvodne propagacije nanosa, ublažavanja poplavnog talasa i zaštita od poplava i proizvodnja električne energije (korišćenjem vanbilasnih voda i garantovanog proticaja).

Projektovani ukupan kapacitet izvorišta „Prvonek” iznosi oko 1.000 – 1.100 l/s, od čega je do sada realizovan vodozahvat na brani i deo gravitacionog cevovoda sirove vode. Postojeći kapacitet postrojenja za preradu vode (u daljem tekstu: PPV) „Kumarevska čuka”, koji predstavlja prvu fazu razvoja vodosistema, može obezbediti prosečnu dnevnu potrošnju od oko 550 l/s (čiste vode). Aktuelni višegodišnji prosek isporuke čiste vode u distributivnu mrežu iznosi oko 220 l/s sa maksimumom tokom letnjeg perioda od 320–330 l/s.

Druga i treća faza razvoja vodosistema sa proširenjem kapaciteta prerade sirove vode u PPV i izgradnjom magistralnog cevovoda ka Bujanovcu i perspektivno nastavkom cevovoda ka Preševu predviđena je kao dugoročno rešenje, saglasno dinamici porasta potrošnje.

Hidrografske, hidrološke i vodoprivredne osobenosti sliva akumulacije „Prvonek”

Glavni hidrografski objekti u slivu akumulacije „Prvonek” su Banjska reka, sa srednjim višegodišnjim proticajem na mernom profilu akumulacije od 1,068 m3/s i površinom topografskog sliva od 85,38 km2, i akumulacija „Prvonek”, ukupne zapremine 21,1 miliona m3 pri vodostaju na koti maksimalnog uspora 617,7 m n.v, odnosno zapremine 18,6 miliona m3 pri koti normalnog uspora od 614,0 m n.v. Površina akumulacije iznosi oko 69 ha pri koti normalnog uspora, odnosno oko 75 ha pri koti maksimalnog uspora. Dužina akumulacije iznosi oko 3,5 km. Godišnje oscilacije nivoa vode u periodu 2005–2015. godine kretale su se do 25 m, sa najnižim vodostajem u januaru 2013. godine (600,36 m n.v) i najvišim u januaru 2015. godine (614,83 m n.v), dok je srednji vodostaj u tom periodu iznosio 609,09 m n.v.

Izvorište Banjske reke, koja se u gornjem delu toka naziva Golema reka, nalazi se na jugozapadnim i zapadnim padinama ogranaka Besne Kobile i Dukat planine. Glavni izvorišni kraci su potoci Bazje, Vogovarnica i Pelarište, a značajnije nizvodne pritoke su Crnovrški potok, Samar, Raševica, Crna reka i Gradašnica sa desne strane i Gradašnica, Gloški potok, Korbulski potok, Krša, Drvarnik i Maravica, sa leve strane. Projektovani minimalni održivi protok Banjske reke nizvodno od brane je 75 l/s. Planom upravljanja akumulacijom utvrđeno je da bi on u periodu oktobar–mart trebao da bude 140 l/s, a u periodu april–septembar 235 l/s. U prethodnom periodu, izmerene ekstremne vrednosti proticaja iznosile su od 35 l/s do preko 52 m3/s. Značajne razlike u minimalnim i maksimalnim vrednostima proticaja ukazuju na bujični karakter vodotoka, koji je potenciran morfologijom i geološko pedološkom strukturom terena.

Podzemne vode su na najvećem delu područja predstavljene pukotinskom izdani koja nešto značajnije količine vode sadrži u pripovršinskoj kori raspadanja magmatskih i metamorfnih stena, debljine 5–20 m, koje ističu difuzno ili preko brojnih izvora male izdašnosti, retko u maksimumu jačim od 0,1 l/s. Mnogi izvori su kaptirani za vodosnabdevanje seoskih domaćinstva, a jedan broj za javne česme. Rečni sedimenti su bez značaja u pogledu kapaciteta izdani i količina podzemnih voda.

3.2. OSTALE NAMENE PODRUČJA

3.2.1. Zaštita prirode, prirodnih vrednosti i predela

Prema aktu o uslovima zaštite prirode koji je izdao Zavod za zaštitu prirode Srbije, na području Prostornog plana nema prirodnih dobara koja shodno odredbama Zakona o zaštiti prirode imaju status zaštićenog područja, ekološki značajnog područja, područja u postupku zaštite ili područja evidentiranog za zaštitu.

Regionalnim prostornim planom opština Južnog Pomoravlja i Prostornim planom grada Vranja identifikovane su osnovne vrednosti i potreba daljih istraživanja i inicirana zaštita područja planine Besna Kobila čije okvirno utvrđene granice obuhvataju deo područja ovog Prostornog plana, na teritoriji KO Babina Poljana i KO Crni vrh, površine oko 1773 ha.

Dosadašnjim biološkim, šumarskim i drugim prirodnjačkim istraživanjima šireg prostora kome pripada područje Prostornog plana nisu utvrđene odnosno evidentirane druge prirodne vrednosti u slivu akumulacije „Prvonek” osim preliminarno ustanovljenih vrednosti biodiverziteta i predela područja planine Besna Kobila. Namenska prirodnjačka istraživanja područja sliva za potrebe zaštite nisu vršena.

3.2.2. Prirodni resursi

Poljoprivredno zemljište

Na području Prostornog plana nalazi se 1756 ha poljoprivrednog zemljišta, što predstavlja oko 15,5% površine (prema podacima Republičkog geodetskog zavoda). Najveću površinu u obuhvatu Prostornog plana predstavlja šumsko zemljište, pri čemu je odnos poljoprivrednih, šumskih i neplodnih površina na ovom području 15,5%: 74%: 10,5%.

U skladu sa prirodnim karakteristika terena, područje Prostornog plana najvećim delom pripada planinskom agroekološkom području, sa prosečnim visinama preko 800 m. To je u punoj meri ograničilo mogućnosti za razvoj intenzivne poljoprivrede. Stanovništvo se uglavnom bavi poljoprivrednom proizvodnjom i stočarstvom za zadovoljavanje sopstvenih potreba. Na osnovu podataka Popisa poljoprivrede iz 2012. godine, na području Prostornog plana ukupno je 195 poljoprivrednih gazdinstava. Najveći broj gazdinstava gaji stoku (goveda, svinje, živinu i koze) i to najviše na području KO Prvonek (oko 50%) i KO Stara Brezovica (oko 40%). Od ukupne površine raspoloživog zemljišta, korišćeno je između 25 i 63% zemljišta, od čega se najviše koriste livade i pašnjaci (za planinsko stočarstvo, oko 65%), a zatim oranice i bašte i voćnjaci. Na području KO Prvonek uočavaju se male površine pod vinogradima.

Šume i šumsko zemljište

Površina šuma i šumskog zemljišta na području Prostornog plana je oko 9.530 ha (oko 84%), od čega je oko 4720 ha (približno 50%) u državnoj svojini. Na području sliva akumulacije „Prvonek” površina šuma i šumskog zemljišta iznosi oko 7.290 ha (85% područja sliva). Površine pod šumskom vegetacijom na području plana obuhvataju oko 8500 ha (nešto manje od 75%), a na slivnom području oko 6.300 ha (oko 73%). Relativno učešće šuma i šumskog zemljišta na području KO Korbul je najveće i iznosi oko 94%, dok je u ostalim KO dosta ujednačeno i kreće se u rasponu od 75–85%. Lišćarske šume, uključujući i uključujući šikare, žbunaste formacije i male površine mešovitih šuma, izrazito preovlađuju u odnosu na četinarske, uglavnom veštački podignute sastojine.

Šume u državnom vlasništvu, kojima upravlja Javno preduzeće za gazdovanje šumama „Srbijašume”, obuhvataju delove gazdinskih jedinica „Bosilegrad”, „Petrova gora”, „Soboršnica” i „Trgovište”, kojima gazduje Šumsko gazdinstvo „Vranje”. U državnim šumama, na preko 75% površina, izrazito preovlađuju sastojine bukve i sastojine hrasta kitnjaka. Veštački podignute sastojine crnog i belog bora, smrče i drugih četinara su na oko 13% površina, šikare i šibljaci na manje od 9% površina, a sastojine drugih lišćara (grab, sladun, cer, breza, jasika, bagrem i dr.) obuhvataju oko 3% površina državnih šuma. Učešće visokih prirodnih i veštački podignutih sastojina u ukupno obraslom zemljištu državnih šuma kreće po gazdinskim jedinicama od 65–70%, a u GJ „Soboršnica” iznosi preko 90%, dok su ostale obrasle površine pod izdanačkim šumama, manje šikarama i šibljacima.

Namena državnih šuma je, prema osnovama gazdovanja, na prvom mestu zaštita zemljišta od erozije, zaštita voda i proizvodnja tehničkog drveta, a izdvojene su i manje površine koje obuhvataju šume van gazdinskog tretmana. Zapremina drvne mase, na površinama namenjenim proizvodnji tehničkog drveta, kreće se po gazdinskim jedinicama od 110 do 210 m3/ha, dok u GJ „Petrova gora” takva namena nije ustanovljena, ukupno obraslo zemljište površine oko 4.300 ha je sa namenom zaštitnih šuma, a prosečna drvna masa iznosi 114 m3/ha.

Šume sopstvenika, čiji su vlasnici uglavnom fizička lica, predstavljene su lišćarskim sastojinama u kojima, zavisno od nadmorske visine, ekspozicije i geološke podloge, preovlađuju bukva i kitnjak, ali se više nego u državnim šumama javljaju i sladun, cer i grab. One su neuređene, slabije očuvane i lošijeg kvaliteta od državnih, uglavnom izdanačkog porekla, često fragmentisane na manje parcele.

Osnovama gazdovanja šumama u pojedinim gazdinskim jedinicama utvrđeni su planovi osnivanja novih šuma putem pošumljavanja (GJ „Soboršnica” – 122 ha, GJ „Petrova gora” – 101 ha).

Šumsko gazdinstvo „Vranje”, kao deo Javnog preduzeća za gazdovanje šumama „Srbijašume”, dobilo je međunarodni ekološki sertifikat SGS-FM/COC-009244 (važenja od 2017. do 2022. godine) za šume na svom području. Na osnovu sprovedenog postupka sertifikacije, kao šume visoke zaštitne vrednosti (High Conservation Value Forests – HCVF) u kategoriji HCV–4 (područja koja pružaju osnovne prirodne koristi u kritičnim situacijama) utvrđene su državne šume sa namenom zaštite zemljišta od erozije, zaštite voda odnosno šume u okviru II i III zone sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja i šume van gazdinskog tretmana. Za šume kategorije HCV–4 osnovama gazdovanja utvrđena je većina šuma na području Prostornog plana i sve šume u slivu akumulacije „Prvonek”.

Područje Prostornog plana obuhvata deo lovišta „Južna Morava” kojim gazduje LU „Fazanˮ iz Vranja. Glavne stalno gajene vrste lovne divljači su divlja svinja, srna, zec, fazan i poljska jarebica. Područje naseljavaju i druge (negajene) vrste lovne divljači koje su lovostajem zaštićene i mogu se loviti u određenom periodu (jazavac, kuna belica, sivi puh, tvor, veverica, divlja mačka) ili u toku cele godine (vuk, lisica). Komercijalni lov, odnosno lovni turizam, nije razvijen.

Mineralne sirovine

Na osnovu službene evidencije katastra eksploatacionih polja koje se vodi u Ministarstvu rudarstva i energetike, Sektor za geologiju i rudarstvo utvrđeno je da u obuhvatu Prostornog plana postoje: 1) aktivno istražno polje preduzeća „Medgold istraživanje” d.o.o. Beograd, rešenje br. 310-02-00278/2016-02; 2) aplikant za istražno pravo preduzeće „Medgold istraživanje” d.o.o. Beograd, rešenje br. 310-02-00616/2017-02; i 3) odobrena geološka istraživanja i eksploatacija podzemnih voda koja se vrše na širem području Vranjske Banje preduzeća „Betec Resources”, Vranje, d.o.o. Vranje, polje br. V-788.

Na području Prostornog plana Privrednom društvu „Naftna industrija Srbije” a.d. – Novi Sad odobreno je izvođenje geoloških istraživanja nafte i gasa, južno od Save i Dunava, na istražnom prostoru koji se u registru vodi pod brojem 1915.

3.2.3. Privredni razvoj i turizam

Područje Prostornog plana sa okruženjem spada u ekonomski nedovoljno razvijena područja. Postojeću privrednu strukturu odlikuju dominantne poljoprivredne delatnosti, gajenje šuma i druge šumske delatnosti, vodoprivredne delatnosti i slabo razvijene delatnosti tercijarnog sektora i ostalih usluga. Turistička i rekreativna ponuda nije dovoljno razvijena ni afirmisana, a još manje organizovana i povezana sa okruženjem, posebno sa Vranjskom Banjom i Besnom Kobilom.

Raznovrsni prirodni potencijali područja pripadaju delu turističke destinacije Krajište sa Vlasinom, odnosno njene srednje subdestinacije/regije, koju sačinjavaju planinski sektor Besna Kobila – Vardenik – Mileševska planina sa Surdulicom, Vlasinskim jezerom, Vranjem, Vranjskom Banjom, Bujanovcem i dr. i u kojoj je moguće realizovati celogodišnju ponudu.

Organizacija turističkog prostora predviđena je u okviru Vranjskog turističkog rejona (sa banjom i planinama) sa integrisanim kompleksima i mestima turističke ponude i to pre svega: gradskog centra Vranje sa neposrednom okolinom; i Vranjske Banje sa akumulacijom „Prvonek” i skijalištem Besna Kobila (1922 m n.v) i drugim naseljima, objektima, prirodnim i kulturnim vrednostima. Vranjska banja (uz celogodišnje akvatičke sadržaje na bazi prirodne termomineralne vode) sa akumulacijom „Prvonek” će se razvijati kao kompleks turističkih aktivnosti, koje će se zaokružiti aktiviranjem skijališta na severnim padinama Besne Kobile i planinskog turističkog centra (uz letnju rekreaciju – jahanje, planinski biciklizam, planinarenje, izlete i dr.), uz uslov unapređenja kvaliteta saobraćajnog pristupa i uz integrisanje seoskog turizma i komplementarnih aktivnosti.

Među vidovima turizma koji su trenutno zastupljeni su samo oblici izletničkog, lovnog i ribolovnog turizma. Postojeća turistička ponuda u neposrednom okruženju je organizovana u gradskom centru Vranje sa manifestacijama, sportsko-rekreativnim sadržajima i prirodnim i kulturno-istorijskim znamenitostima u okolini i Vranjskoj Banji, dok su u jednom broju sela prisutni začeci seoskog turizma, koji nije dovoljno razvijen.

3.2.4. Stanovništvo, naselja i socijalni razvoj

Stanovništvo

Prema podacima Popisa iz 2011. godine na području Prostornog plana u sedam (statističkih) naselja koja administrativno pripadaju teritoriji grada Vranja i gradskoj opštini Vranjska Banja živelo je 333 stanovnika. Populaciono najveće naselje je Prvonek sa 124 stanovnika što predstavlja oko 37% ukupnog stanovništva na području Prostornog plana.

Područje Prostornog plana karakteriše izuzetno niska prosečna gustina naseljenosti koja je u 2011. iznosila oko 3 st./km2, pri čemu je najveća u naselju Prvonek (6 st./km2 ), a najmanja je u Crnom Vrhu (manje od 1 st./km2).

Područje obuhvaćeno Prostornim planom karakteriše izrazita depopulacija. Opadanje broja stanovnika posledica je niskog prirodnog priraštaja i intenzivnih migracija stanovništva ka većim urbanim centrima. U periodu od 1948. do 2011. godine ukupan broj stanovnika na području Prostornog plana smanjen je deset puta, u većini naselja broj stanovnika je kontinuirano rastao sve do 1961. godine. Nakon toga dolazi do opadanja broja stanovnika u svim naseljima na području Prostornog plana izuzev naselja Stari Glog u kome broj stanovnika smanjuje nakon 1971. godine.

U odnosu na prethodni popis iz 2002. godine, ukupan broj stanovnika smanjen je za oko 45% (271 stanovnik).

Na osnovu prosečne starosti stanovništva (61,2 godina), ovo područje se nalazi u stadijumu najdublje demografske starosti, gde kategorija starog stanovništva (preko 60 godina) beleži relativno najveće učešće u ukupnoj populaciji (oko 56%). Učešće mladog stanovništva (do 19 godina) na području Prostornog plana iznosilo je oko 10% pri čemu je najpovoljnija situacija u naseljima Prvonek (13%) i Stara Brezovica (12%). U naseljima Korbul, Stari Glog i Crni Vrh nije bilo mladog stanovništva, dok je učešće starog stanovništva bilo veće od 60%.

Prema podacima Popisa iz 2011. evidentirano je 158 domaćinstava na području Prostornog plana, odnosno 93 domaćinstva manje u odnosu na 2002. godinu. Prosečna veličina domaćinstva iznosila je dva člana. U strukturi domaćinstava najveći udeo imala su dvočlana (39%) i samačka domaćinstva (38%).

U odnosu na 2002. godinu ukupan stambeni fond na području Prostornog plana smanjen je za oko 30% i 2011. godine je obuhvatao je 301 stambenu jedinicu koje su pretežno namenjene za stalno stanovanje (94%).

Mreža naselja

Mreža naselja na području Prostornog plana obuhvata fragmente formiranih mreža naselja u okviru gradske opštine Vranjska Banja i grada Vranja. Naselja su planinskog tipa, razbijene morfološke strukture.

Prema demografskoj veličini sva naselja na području Prostornog plana pripadaju kategoriji patuljastih naselja (manje od 250 stanovnika).

U pogledu prostorno-funkcijskih karakteristika to su primarna seoska naselja koja funkcionalno gravitiraju centrima van granica Prostornog plana. Većina naselja ostvaruje slabe saobraćajne i funkcionalne veze, sa urbanim centrima Vranje i Vranjska Banja.

Socijalni razvoj

Većinu usluga javnih službi stanovništvo sa područja Prostornog plana zadovoljava u opštinskom/gradskom centru. S obzirom na periferni položaj i slabu povezanost naselja sa centrom gradske opštine Vranjska banja i gradskim centrom Vranje, mreža javnih službi na području Prostornog plana nije dovoljno razvijena. Mrežu objekata osnovnog obrazovanja čine Osnovna škola u Prvoneku (I–VIII razreda) i izdvojena odeljenja u Slivnici, Babinoj Poljani i Starom Glogu (I–IV razreda).

Pristupačnost zdravstvenoj zaštiti je nezadovoljavajuća, zbog velike udaljenosti objekata osnovne zdravstvene zaštite. Mesne kancelarije postoje u naseljima Prvonek i Stari Glog.

3.2.5. Infrastrukturni sistemi

Saobraćaj

Mrežu drumskog saobraćaja na području Prostornog plana čine:

1) četiri deonice opštinskih puteva (u daljem tekstu: OP), u ukupnoj dužini od oko 42,3 km, i to: OP 15 (Vranjska Banja – Prvonek – Babina Poljana – Stari Glog – Petrova Gora – Novi Glog, veza sa državnim putem IIA reda br. 227) u dužini od oko 20,7 km; OP 16 (Vranjska Banja – Leva reka – Stara Brezovica – Nova Brezovica) u dužini od oko 4,1 km; OP 17 (Bujkovac – Izumno – Duga – Prvonek – Crni Vrh) u dužini od oko 12,4 km; i OP 18 (Korbevac – Lipovac – Slivnica) u dužini od oko 5,1 km;

2) veći broj nekategorisanih puteva.

Opštinski putevi, zbog nepovoljnih terenskih uslova, imaju nedovoljnu širinu kolovoza, male radijuse horizontalnih i vertikalnih krivina, velike poprečne i uzdužne nagibe kolovoza i dr.

Energetika i energetska infrastruktura

Područje Prostornog plana pripada konzumnom području Operatora distributivnog sistema „EPS Distribucijaˮ d.o.o. Beograd, Ogranak Elektrodistribucija Vranje. Snabdevanje potrošača električnom energijom vrši se iz transformatorske stanice 35/10kV „Vranjska Banja” (van granica Prostornog plana). Na području Prostornog plana mrežu trafostanica čine 14 trafostanica 10/0.4 kV: „Hidrotehnika kuhinja”, „Škola”, „Barje Prvonek”, „Vodovod brana Prvonek”, „Konji rid”, „Crkva Prvonek”, „Stara Brezovica”, „Korbul”, „Stari Glog 1”, „Stari Glog 2”, „Crni Vrh”, „Vučkovići”, „Barica” i „Babina Poljana”.

Srednjenaponska (10 kV) na području Prostornog plana je nadzemna. Trafostanice 10/0.4 kV su različitih snaga od 50 do 400 kVA.

Na području Prostornog plana postoje dve male hidroelektrane (u daljem tekstu: MHE): „Prvonek” 800 kW, instalisani protok 1.200 l/s (KO Prvonek, katastarska parcela br. 4970) i „Prvonek” 110 kW, instalisani protok 250 l/s (KO Prvonek, katastarske parcele br. 2.909/5 i 2.909/6).

Elektrodistributivni sistem na području Prostornog plana odlikuje smanjena sigurnost i pouzdanost snabdevanja potrošača električnom energijom. Ovakvo stanje posledica je starosti postojeće opreme. Mreža i objekti nisu odgovarajućeg kvaliteta i kvantiteta. Padovi napona u elektroenergetskoj mreži veći su od dozvoljenih.

Elektronske komunikacije i poštanski saobraćaj

Područje Prostornog plana u pogledu javne telekomunikacione (u daljem tekstu: TK) mreže Srbije pripada mrežnoj grupi 017 Vranje. Od fiksne TK infrastrukture na području plana postoji samo bakarni TK kabl „Telekoma Srbija”, na relaciji Vranjska Banja – Brana „Prvonek”, kojim je povezana postojeća bazna stanica Telekoma na TK mrežu. Ovaj kabl fiše nije u funkciji, jer je komunikacija obezbeđena radio-relejnom vezom. Na području plana ne postoji nijedan korisnik fiksne TK mreže. Po jedan optički kabl „Telekoma Srbija” pružaju se uz samu istočnu granicu Prostornog plana (za naselje Kriva Feja), odnosno uz južnu granicu. Ovi kablovi stvaraju dobre uslove da se, u slučaju potrebe, na području plana mogu brzo i ekonomično obezbediti sve vrste usluga savremene fiksne TK mreže. Postojeća infrastruktura fiksne TK mreže prikazana je na Referalnoj karti broj 2.

Na području Prostornog plana postoji bazna stanica mobilne mreže „Telekom Srbija” i locirana je kod same brane „Prvonek” a u blizini područja Prostornog plana, na lokaciji Sveti Ilija, takođe postoji bazna stanica istog operatora. Postojeće bazne stanice obezbeđuju zadovoljavajuću pokrivenost signalima u svim naseljima.

Na teritoriji obuhvaćenoj Prostornim planom ne postoje emisione stanice za TV i FM radio prenos. Područje se uslugama radiodifuzne mreže pokriva sa emisione stanice Besna Kobila, što obezbeđuje dobre uslove za prijem TV i radiodifuzije u digitalnom obliku.

Prema podacima Javnog preduzeća „Pošta Srbije”, na području ovog prostornog plana ne postoje jedinice poštanskog saobraćaja.

Komunalna infrastruktura

Na području Prostornog plana, prema Nacionalnoj bazi podataka o deponijama na području Republike Srbije (ministarstvo nadležno za poslove zaštite životne sredine, Agencija za zaštitu životne sredine) nisu identifikovane nesanitarne divlje, niti opštinske (lokalne deponije). Zbog izuzetno niske prosečne gustine naseljenosti, ukupna produkcija otpada na teritoriji Prostornog plana je praktično zanemarljiva. Prisutna je pojava rasutog čvrstog otpada (pre svega ambalažnog PVC i PET).

Polazeći od podataka Popisa stanovništva, domaćinstava i stanova iz 2011. godine i aproksimacija datih Strategijom upravljanja otpadom za period 2010–2019. godine („Službeni glasnik RS”, broj 29/10), prema kojoj je prosek dnevne stvorene količine otpada 0,6 kg/stan/dnevno, procenjeno je da ukupna godišnja količina otpada koji se produkuje na području sliva iznosi 190 kg dnevno.

Na teritoriji Prostornog plana evidentirano je 11 grobalja, od kojih se u slivu nalazi sedam: jedno na granici zona II i III akumulacije, KO Prvonek (zaselak Ćurlinci), jedno u KO Stara Brezovica, jedno u KO Crni Vrh, tri u KO Babina Poljana i jedno u KO Prvonek. Van sliva nalaze se četiri groblja, i to: jedno u KO Stara Brezovica, jedno u KO Prvonek i dva u KO Slivnica. Groblja zadovoljavaju postojeće potrebe, ali postoji problem u njihovom upravljanju, jer su neadekvatno komunalno opremljena i uređena seoska groblja retko u nadležnosti lokalnih komunalnih preduzeća. Seoska groblja locirana su uz naselja, sela, zaseoke, a ima i pojava porodičnih groblja na pojedinačnim parcelama u vlasništvu.

3.2.6. Zaštita nepokretnih kulturnih dobara

Na osnovu akata o uslovima čuvanja, održavanja, korišćenja i utvrđenim merama zaštite kulturnih dobara i dobara koja uživaju prethodnu zaštitu, koje je izdao Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš, ustanovljeno je da na području Prostornog plana nema zaštićenih, odnosno utvrđenih nepokretnih kulturnih dobara na osnovu Zakona o kulturnim dobrima.

Na području se nalazi veći broj mesta, odnosno prostora i objekata sa arheološkim, arhitektonskim, sakralnim i kulturno-istorijskim svojstvima i vrednostima koji predstavljaju potencijalna kulturna dobra i prikazani su u Tabeli 3. Oni su delimično, uglavnom nepotpuno istraženi i evidentirani od strane nadležne ustanove za zaštitu kulturnih dobara, a većina od njih je identifikovana u Prostornom planu grada Vranja. Preovlađuju arheološka nalazišta iz epohe antike i ranog srednjeg veka, najviše u atarima sela Prvonek i Slivnica, na tri lokaliteta ima praistorijskih nalaza i na jednom su ostaci iz srednjeg veka. Prema dosadašnjim istraživanjima najznačajniji je arheološki lokalitet „Gradište”, na desnoj dolinskoj strani Banjske reke, odnosno strmoj padini i temenu istoimenog uzvišenja iznad brane, kod nekadašnjeg (sada potopljenog) ušća Gradašnice, gde je na osnovu ostataka keramike utvrđeno postojanje praistorijskog naselja na prelazu bronzanog u gvozdeno doba i u jednoj kasnijoj fazi gvozdenog doba, kao i utvrđenja i naselja u kasnoantičkom i ranovizantijskom periodu, sa podgrađem, donjim gradom i akropolom. Takođe, na području su kao objekti sa kulturnim značajem evidentirane dve crkve, izgrađene krajem 19. (Prvonek) i početkom 20. veka (Stari Glog), kao i nekoliko spomen česmi posvećenih palim u NOB.

U navedenom aktu Zavoda za zaštitu spomenika kulture Niš, arheološki lokaliteti i dve crkve su označeni kao nepokretna kulturna dobra koja uživaju prethodnu zaštitu. Prethodna zaštita arheoloških lokaliteta je utvrđena i u Prostornom planu grada Vranja, a tim planom su, takođe, spomen česme identifikovane kao objekti spomeničke baštine i kao značajni sadržaj ambijentalnih celina seoskih centara, koje treba ustanoviti i urediti, posebno u naseljima koja broje svega nekoliko desetina ili stotinu stanovnika.

Tabela 3. Nepokretna kulturna dobra – lokaliteti sa kulturnim vrednostima

Broj na referalnoj karti, naziv i lokacija

Status zaštite

GRAD VRANjE, KO Babina Poljana

1. Trešnja – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

2. Gradište – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

3. Stanci – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

4. Selište – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

5. Centar sela – spomen česma palim borcima u Drugom svetskom ratu

Evidentiran

GRAD VRANjE, KO Prvonek

6. Gradište – arheološko nalazište (praistorija, antika, rani srednji vek)

 

7. Crkvište – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

8. Porta seoske crkve – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

9. Rimska groblja – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

10. Cerak – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

11. Šareni kamen – arheološko nalazište

(antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

12. Crna reka – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

13. Crkva Sv. Jovana Krstitelja – sakralni objekat, 19. vek

Prethodna zaštita

14. Centar sela – Spomen česma kod škole, posvećena palima u NOB

Prethodna zaštita

GRAD VRANjE, KO Slivnica

15. Lanište – arheološko nalazište (praistorija, antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

16. Đelinci – arheološko nalazište (praistorija, antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

17. Ramnjački čukar – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

18. Ramnjaci – arheološko nalazište (srednji vek)

Prethodna zaštita

19. Selište – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek, srednji vek)

Prethodna zaštita

20. Gradište – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

21. Kopane pare – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

22. Centar sela – spomen česma kod škole posvećena palim borcima u NOB

Evidentiran

GRAD VRANjE, KO Stari Glog

23. Gradište – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

24. Manastirište – arheološko nalazište

(antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

25. Bjeljinska dolina – arheološko nalazište

(antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

26. Crkva Sv. Arhangela Gavrila, 20. vek

Prethodna zaštita

27. Centar sela – spomen česma kod škole i spomen ploča na školskoj zgradi posvećene NOB

Evidentiran

GRAD VRANjE, KO Crni Vrh

28. Jalovarnik – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

29. Juručki rid – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

30. Dojčinova vodenica – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

31. Kruška mahala – arheološko nalazište (antika, rani srednji vek)

Prethodna zaštita

U atarima pojedinih sela (Stara Brezovica, Korbul) nema evidentiranih mesta i objekata sa kulturnim vrednostima, a na čitavom području prostornog plana nije registrovan ni jedan objekat narodnog graditeljstva koji bi trebalo zaštititi i sačuvati.

3.2.7. Zaštita životne sredine

Na području Prostornog plana ne vrši se sistematski (državni i lokalni) monitoring životne sredine, osim monitoringa kvaliteta voda. S obzirom da na području nema objekata i aktivnosti koji mogu biti izvor zagađenja vazduha, voda i zemljišta, odnosno koji mogu generisati prekomernu buku, otpad, jonizujuće i nejonizujuće i zračenje, stanje životne sredine ocenjuje se kao dobro. Nije indikovano ni postojanje prirodnih izvora prekomernog jonizujućeg zračenja ili uticaja na kvalitet voda. Prema Prostornom planu grada Vranja područje sliva akumulacije „Prvonek” nalazi se u zone kvalitetne životne sredine. Na području je izuzetno malo stalnih stanovnika i poljoprivrednih domaćinstava, sa skromnim stočnim fondom, ekstenzivnim ratarstvom i voćarstvom i malom potrošnjom vode i neznatnim količinama komunalnog otpada. Nema prometnih drumskih saobraćajnica, pogotovo tranzitnih, industrijskih i rudarskih objekata, visokonaponskih dalekovoda (preko 10 kV) i njima odgovarajućih trafostanica.

Kvalitet voda je predmet redovnog monitoringa zbog prevashodne namene akumulacije „Prvonek” kao regionalnog izvorišta vodosnabdevanja. Monitoring su, sa različitim zadatkom i obimom, obavljali Republički hidrometeorološki zavod, Agencija za zaštitu životne sredine, Zavod za javno zdravlje Vranje i Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”.

Ispitivanje fizičko-hemijskih i mikrobioloških karakteristika sirove vode vrši se u zoni vodozahvata i na postrojenju za prečišćavanje, pre taložnice, sa stanovišta zdravstvene ispravnosti i održavanja funkcionalnosti sistema za prečišćavanje, a prema standardima utvrđenim Pravilnikom o higijenskoj ispravnosti vode za piće („Službeni list SRJ”, br. 42/98 i 44/99), drugim domaćim propisima i međunarodnim preporukama. Prema rezultatima većine merenja fizičko-hemijskih (pH, elektroprovodljivost, BPK5, HPK, UV absorbans, mineralizacija, sadržaj amonijum jona, nitrita, nitrata, ortofosfata, sulfata, hlorida, teških metala i arsena), kvalitet vode je veoma dobar. Povremena povećanja mutnoće i utroška permanganata i neznatna prekoračenja koncentracija amonijum jona, nitrita, gvožđa i mangana ne stvaraju ograničenja za korišćenje vode, nisu rezultat antropogenog zagađenja i služe kao upozorenje na bio-hemijske procese u jezeru i prirodne procese u slivu koje treba pratiti i kontrolisati. Vrednosti mikrobioloških parametara (ukupne koliformne i fekalne koliformne bakterije, fekalne streptokoke – enterokoke, odnos oligotrofnih i heterotrofnih bakterija – OB/HB i broj aerobnih heterotrofa, crevne protozoe i hleminti) ukazuju na dobar kvalitet sirove vode, odsustvo patogena i fekalnog zagađenja (izuzev dva nalaza Escherichia coli u okviru osam epizoda merenja u periodu 2013–2015. godine). Ispitivanjima fitoplanktona u periodu 2013–2015. godine, u zoni vodozahvata i u sirovoj vodi pre taložnice utvrđeno je prisustvo oko 60 taksona iz sedam razdela algi, u kojima su po brojnosti vrsta, abudanci i masi dominirale vrste iz razdela silikatnih algi, na osnovu čega je ukazano na opasnost zapušavanja filtera na postrojenju. Na vodozahvatu je povremeno konstatovana potencijalno toksična vrsta cijanobakterije Dolichospermum planctonicum, ali u brojnosti manjoj od 2.000 ćel/l, odnosno u zoni niskog rizika prema preporukama Svetske zdravstvene organizacije.

Ispitivanje bioloških i fizičko-hemijskih karakteristika voda u akumulaciji, u cilju utvrđivanja ekološkog potencijala i hemijskog statusa akumulacije, na tri mesta i na više dubina (u zoni brane/vodozahvata, na sredini jezera – kod stare škole i na početku jezera) obavili su Agencija za zaštitu životne sredine 2013. godine i, u skraćenom obimu, Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut” iz Beograda 2014. godine. Na osnovu rezultata tih merenja i analiza i shodno Pravilniku o parametrima ekološkog i hemijskog statusa površinskih voda i parametrima hemijskog i kvantitativnog statusa podzemnih voda („Službeni glasnik RS”, broj 74/11), Uredbi o graničnim vrednostima zagađujućih materija u površinskim i podzemnim vodama i sedimentu i rokovima za njihovo dostizanje („Službeni glasnik RS”, broj 50/12) i Uredbi o graničnim vrednostima prioritetnih i prioritetnih hazardnih supstanci koje zagađuju površinske vode i rokovima za njihovo dostizanje („Službeni glasnik RS”, broj 24/14), ekološki potencijal akumulacije „Prvonek” ocenjen je kao umeren (III klasa), pri čemu je realno viša II klasa ekološkog potencijala (ocena dobar), koju akumulacija dostiže po drugim biološkim (hlorofil a, fitoplankton i dr.) i fizičko-hemijskim parametrima (pH, rastvoreni kiseonik, BPK5, TOC, amonijum jon, nitrati, ortofosfati, fosfor, hloridi i dr.), morala biti umanjena (zbog metodologije ocenjivanja) usled vrednosti TSI trofičkog indeksa. Prema mikrobiološkim parametrima jezero, posebno zahvaćena sirova voda, pripada I klasi kvaliteta shodno navedenoj uredbi o graničnim vrednostima zagađujućih materija, što je ekvivalent I klase (maksimalan) ekološkog potencijala. Nivo pouzdanosti ocene ekološkog potencijala za 2013. godinu, koji je u izveštaju Agencije za zaštitu životne sredine određen kao srednji, modifikovan je na osnovu odgovarajućih argumenata u Elaboratu o zonama sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” na visok.

Opšta ocena je da je kvalitet vode u akumulaciji dobar, sa povremenim povećanjem mutnoće i sadržaja organskih materija i ukupnog fosfora. Odnos između produkcije i razgradnje organske materije ukazuje na lagane procese eutrofizacije koji se moraju nadzirati i držati pod kontrolom.

Kvalitet zemljišta, u odnosu na prisustvo zagađujućih, štetnih i opasnih materija, je zadovoljavajući, bez prekoračenja tzv. remedijacionih vrednosti odnosno nivoa koji je bezbedan za korišćenje zemljišta, s obzirom na izuzetno malo prostorno učešće poljoprivrednih površina na kojima se primenjuju agrohemijska sredstva i odsustvo objekata i aktivnosti koji mogu biti izvor zagađenja zemljišta većeg obima. Na osnovu određenih istraživanja indikovane su veće koncentracija nikla i bakra u zemljištu od propisanih graničnih vrednosti, kao posledica geološkog sastava terena. Izlivanje otpadnih voda domaćinstava, kojih je manje od 100 na čitavom slivnom području i drugih objekata u seoskim naseljima, upotreba đubriva i hemijskih sredstava u poljoprivredi ne smatraju faktorom promene kvaliteta zemljišta na području. Drugi parametri kvaliteta zemljišta (struktura, nivo organskih materija, biološka aktivnost) su u velikoj meri određeni stanjem/intenzitetom erozionih procesa i što su ti procesi jači i dugotrajniji zemljište je lošijeg kvaliteta i manje plodnosti. Ekscesivnom i jakom erozijom (1. i 2. kategorija) obuhvaćeno je 12 % površine sliva, srednjom erozijom (3. kategorija) oko 52%, slabom erozijom (4. kategorija) preko 35%, i vrlo slabom manje od 1% slivnog područja, pri čemu prosečna godišnja produkcija nanosa iznosi oko 1000 m3/km2. Najveće površine ugrožene jakom i ekscesivnom erozijom, sa oskudnim travnim i degradiranim šumskim pokrivačem nalaze se u atarima sela Babina Poljana, Crni vrh i Stari Glog. U slivu su, u vreme izgradnje brane, izvedene i četiri deponijske, antierozione pregrade (dve na Banjskoj reci, jedna na Gradašnici i jedna na Crnoj reci).

Slivno područje nije obuhvaćeno sistemom organizovanog sakupljanja i odvoženja komunalnog otpada. Prisutna je pojava rasutog čvrstog otpada (pre svega ambalažnog PVC) i tzv. divljih deponija.

U obuhvatu Prostornog plana ne nalaze se niti su planirani seveso postrojenja/kompleksi, u kojima je prisutna ili može biti prisutna opasna materija u jednakim ili većim količinama od propisanih.

3.2.8. Korišćenje i uređenje prostora od interesa za odbranu zemlje i u vanrednim situacijama

Na području Prostornog plana ne nalaze se „perspektivni” kompleksi specijalne namene koje koristi Vojska Srbije. Takođe, prema pribavljenim uslovima Ministarstva odbrane nema posebnih uslova niti zahteva za prilagođavanje potrebama odbrane zemlje.

Područje Prostornog plana je izloženo potencijalnoj opasnosti od elementarnih nepogoda, u prvom redu izazvanih intenzivnim kišnim i snežnim padavinama, kao i drugim atmosferskim nepogodama, a potom i opasnostima od šumskih požara, bujičnih poplava, odrona, klizanja zemljišta i dr.

Potencijalna opasnost od zemljotresa je izražena s obzirom da intenzitet seizmičkog hazarda na području Prostornog plana, za povratni period od 475 godina, ima vrednosti VIII i IX kategorije prema EMS skali (EMS-European macroseizmic scale). Ove vrednosti ukazuju da je najveći deo područja ugrožen zemljotresima koji mogu izazvati teška oštećenja ili uništenje većine objekata. U periodu od 1755. do 2010. godine zabeležene su prosečne vrednosti zemljotresa na širem području Prostornog plana od oko 4,5 MW (MW- skala momentne magnitude).

3.3. SINTEZNI PRIKAZ POTENCIJALA I OGRANIČENjA PROSTORNOG RAZVOJA PODRUČJA POSEBNE NAMENE

Osnovni potencijali za razvoj područja Prostornog plana jesu:

1) sliv Banjske reke i akumulacije „Prvonek” sa dovoljnim količinama vode za vodosnabdevanje grada Vranja i okolnih naselja, uz dodatne funkcije zaštite od poplava, zadržavanja nanosa i oplemenjivanja malih voda;

2) izdašni resursi šuma koji omogućuju održivi razvoj odmerenom eksploatacijom šumskih proizvoda, kao i korišćenje šuma za naučnoistraživačke, obrazovno-vaspitne, sportsko-rekreativne, lovne i druge svrhe;

3) prirodni uslovi i raspoloživi poljoprivredni resursi, sa većinskim udelom prirodnih i semiprirodnih sistema u ukupnoj površini, koji su pogodni za proizvodnju stočnih proizvoda i obnovu pašnjačkog stočarstva;

4) nezagađena životna sredina koja sa ostalim agroekološkom pogodnostima pruža mogućnost organske proizvodnje i plasmana poljoprivredno-prehrambenih proizvoda biljnog i stočnog porekla;

5) mogućnost razvoja nedovoljno zastupljenih proizvodnih programa, za kojima postoji potražnja (pčelarstvo, sakupljanje pečuraka, lekovitog bilja i šumskih plodova);

6) mogućnosti razvoja turizma, koje se zasnivaju na povoljnom geografskom položaju i blizini infrastrukturnog koridora auto-puta E-75 (međunarodni koridor X), ambijentalnim vrednostima sliva akumulacije „Prvonek”, planinskom masivu Besna Kobila, prirodnim vrednostima, i dr. kao potencijalima za planinski (zimski i letnji), vodni, lovni, ribolovni, sportsko-rekreativni, ekološki, ruralni i druge vidove turizma. Prirodne vrednosti i zdrava životna sredina daju preduslove za razvoj seoskog turizma, zasnovanog na gostoprimstvu i izvornosti seoskog domaćinstva, sa celogodišnjom ponudom (eko, etno i drugih programa, proizvodnje zdrave hrane, etno-zanatskih proizvoda, sakupljanje šumskih plodova i dr.).

Osnovna ograničenja za razvoj područja Prostornog plana jesu:

1) nedovoljna zastupljenost sadržaja turističko-rekreativne ponude u prostoru i dr.;

2) slaba razvijenost saobraćajne i komunalne infrastrukture;

3) nepovoljna starosna i obrazovna struktura poljoprivrednog stanovništva, slaba ekonomska moć seoskog stanovništva, usitnjenost porodičnih gazdinstava i slaba opremljenost poljoprivrednom mehanizacijom;

4) nedovoljna razvijenost primarnih i proizvodno-poslovnih delatnosti uprkos značajnim prirodnim resursima za njihov razvoj;

5) mala gustina naseljenosti i neravnomeran razmeštaj korisnika javnih službi;

6) propadanje građevinskog fonda;

7) stanje privrede u okruženju sa visokom stopom nezaposlenosti, niskim nivoom investiranja i opremljenosti, nepovoljnim uslovima finansiranja i dr.

II. PRINCIPI, CILjEVI I OPŠTA KONCEPCIJA PROSTORNOG RAZVOJA

1. PRINCIPI PROSTORNOG RAZVOJA

Osnovni principi zaštite, uređenja i održivog prostornog razvoja područja Prostornog plana koje raspolaže značajnim, ali nedovoljno zaštićenim i aktiviranim prirodnim potencijalima i teritorijalnim kapitalom, jesu:

1) zaštita i unapređenja životne sredine, posebno kvaliteta izvorišta voda akumulacije „Prvonek”;

2) zaštita javnog interesa, javnih dobara i dobara u opštoj upotrebi (prioritetno izvorišta akumulacije „Prvonek”);

3) očuvanje i adekvatno vrednovanje vodnih ekosistemskih usluga sliva (water-related ecosystem servicies), naročito usluga regulacije i kontrole (održavanje kvaliteta i kvantiteta resursa voda, zaštita od velikih voda, kontrola vodnih režima, očuvanje vodnih i priobalnih staništa), odnosno vodosnabdevanja stanovništva i privrede;

4) podsticanje razvoja održivog turizma;

5) princip pravednog i participativnog usklađivanja interesa za korišćenje voda s dugoročnim interesima i potrebama ekonomskog i socijalnog razvoja lokalnih zajednica;

6) princip supsidijarnosti i javno-privatnog partnerstva, kao i princip veće transparentnosti u donošenju odluka.

2. OPŠTI CILjEVI PROSTORNOG RAZVOJA

Osnovni cilj izrade Prostornog plana jeste definisanje planskog osnova i obezbeđenje prostornih uslova za održivi razvoj područja posebne namene, koji će se zasnivati na zaštiti sliva akumulacije „Prvonek” kao izvorišta vodosnabdevanja, dugoročnom obezbeđenju visokog kvaliteta vode u slivu i pouzdanom snabdevanju vodom korisnika na području grada Vranja i njegove okoline.

Opšti ciljevi prostornog razvoja na području Prostornog plana, imajući u vidu preporuke i standarde Evropske unije u pogledu održivog razvoja u oblasti politike voda i zaštićenih područja, jesu:

1) primena mera organizacije, uređenja i režimima korišćenja prostora u funkciji zaptite sliva akumulacije;

2) održivo korišćenje vodnih resursa, obezbeđenje trajne i integrisane zaštite i unapređenja kvaliteta voda, uspostavljanje sistema monitoringa i kontrole vode;

3) očuvanje i obezbeđenje prostora za funkcionisanje, rekonstrukciju i izgradnju vodoprivredne infrastrukture i objekata;

4) zaštita i očuvanje prirodnih vrednosti, odnosno integriteta, lepote i raznolikosti predela;

5) stvaranje uslova za odmor, rekreaciju i edukaciju posetilaca o prirodnim i kulturnim vrednostima područja, organizovanjem sadržajno zaokružene turističko-rekreativne ponude usklađene sa režimima zaštite izvorišta i integrisane u ponudu primarne turističke destinacije Južne Srbije (Besna Kobila, Vlasinsko jezero).

3. OPERATIVNI CILjEVI PROSTORNOG RAZVOJA

Operativni ciljevi zaštite i korišćenja voda i razvoja vodoprivredne infrastrukture su:

1) zaštita sliva izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” uspostavljanjem zona sanitarne zaštite i sprovođenjem režima i mera sanitarne zaštite i uređenja prostora;

2) kontrola kvaliteta vode u akumulaciji trajnim obezbeđenjem I i I/II klase kvaliteta svih vodotoka u slivu i pritokama;

3) povećanje pouzdanosti lokalnih vodovoda i zaštita lokalnih izvorišta;

4) antierozivna zaštita sliva primenom bioloških mera zaštite (pošumljavanje, melioracija pašnjaka) i tehničkih mera (realizacijom planiranih radova na zaštiti akumulacije od eutrofikacije);

5) ostvarivanje pune ekološke zaštite nizvodnog dela vodotoka Banjske reke, obezbeđenjem odgovarajuće sezonski prilagođene količine i kvaliteta garantovanog proticaja iz akumulacije.

Operativni ciljevi zaštite prirode, prirodnih vrednosti i predela su:

1) očuvanje i održanje raznovrsnosti divlje flore i faune i njeno povećanje reintrodukcijom nestalih autohtonih vrsta životinja i biljaka;

2) očuvanje staništa, jačanje, brojčano snaženje i prostorno širenje populacije retkih, ugroženih i kritično ugroženih (na ivici opstanka) biljnih i životinjskih vrsta;

3) očuvanje, prezentacija i održivo korišćenje mesta, prirodnih objekata i pojava koji svojim obeležjima predstavljaju istaknute, retke i privlačne vrednosti geo-nasleđa;

4) očuvanje raznovrsnosti predela.

Operativni ciljevi korišćenja i zaštite prirodnih resursa su:

1) zaštita, očuvanje i unapređenje stanja šuma i šumske infrastrukture na području sliva;

2) preventivna zaštita šuma od različitih ugrožavajućih faktora, a naročito od požara;

3) uređenje i gazdovanje poljoprivrednim i šumskim zemljištem prema režimima i uslovima zaštite izvorišta;

4) zaštita divljači, postizanje optimalne brojnosti i gustine populacije; održavanje propisanog statusa, odnosno režima zaštite lovostajem, i trajno zaštićenih vrsta divljači.

Operativni ciljevi razvoja privrede i turizma su:

1) zaštita egzistencijalnih interesa lokalnog stanovništva obezbeđenjem dopunskih i alternativnih izvora prihoda stanovništva u turizmu, uslugama i drugim ekonomskim aktivnostima i povećanje dostupnosti i uređenosti prostora, u skladu sa raspoloživim resursima, ograničenjima i uslovima zaštite izvorišta;

2) podrška razvoju multifunkcionalne poljoprivrede zasnovane na tradicionalnoj proizvodnji visokovrednih lokalnih proizvoda i pružanju agroekoloških usluga;

3) edukacija stanovništva u oblasti zaštite prirode i izvorišta, alternativne seoske ekonomije, turističke delatnosti (kultura stanovanja, negovanje pejzaža i okućnice, kulinarstvo, marketing, komunikacija, kulturni ambijent i sl.);

4) razvoj integrisane turističko-rekreativne ponude u prostoru, usklađene s režimima i merama zaštite kvaliteta vode, prirodnih i kulturnih vrednosti;

5) komunalno opremanje i komercijalizacija postojećih i potencijalnih smeštajnih kapaciteta, pre svega u neposrednom okruženju Prostornog plana, van sliva;

6) poboljšanje efikasnosti upravljanja razvojem turizma, prioritetno koordinacijom aktivnosti i usklađivanjem interesa zaštite akumulacije i prirode i razvoja turizma i dr.

Operativni ciljevi razvoja saobraćajne, energetske infrastrukture, elektronskih komunikacija i komunalne infrastrukture su:

1) unapređenje saobraćajne infrastrukture i povećanja kvaliteta javnih opštinskih puteva;

2) razvoj rekreativne infrastrukture u funkciji turizma (biciklističkih, pešačkih, ribolovnih staza i dr.);

3) obezbeđenje dovoljnog, sigurnog, kvalitetnog i ekonomičnog snabdevanja električnom energijom svih potrošača, kao i uslove za priključenje obnovljivih izvora energije na distributivnu i prenosnu elektroenergetsku mrežu;

4) izgradnja TK infrastruktura koja će omogućiti korišćenje savremenih elektronskih servisa na svakom delu područja;

5) povećanje procenta pokrivenosti prostora usluga mobilnih telekomunikacija; i

6) evakuacija postojećih količina otpada van granica plana na regionalnu deponiju Meteris i ustanovljavanje decentralizovanog sistema upravljanja otpadom u seoskim naseljima sistemom mobilnih centara.

Operativni ciljevi zaštite životne sredine su:

1) utvrđivanje i sprovođenje sistema mera za zabranu i ograničavanje aktivnosti u slivu koje nepovoljno utiču na kvalitet voda;

2) utvrđivanje sistema mera na upravljanju rizikom od udesa sa učešćem opasnih i štetnih materija;

3) uspostavljanje sistema kontrolisanog i sanitarno bezbednog prikupljanja i prečišćavanja otpadnih (komunalnih, stajskih i atmosferskih) voda, skladištenja i primene stajnjaka, upotrebe mineralnih đubriva i hemijskih sredstava u poljoprivredi;

4) organizovano i efikasno prikupljanje i evakuacija čvrstog otpada i sanacija divljih deponija;

5) uspostavljanje sistema monitoringa kvaliteta životne sredine, posebno praćenja i sistematskog monitoringa kvantitativnih i kvalitativnih karakteristika voda u akumulaciji „Prvonek”, pritokama i na izvorištima lokalnog vodosnabdevanja;

6) izrada i održavanje integralnog katastra zagađivača na teritoriji sliva;

7) poboljšanje informisanja i primarna edukacija stanovništva i posetilaca o zaštiti akumulacije i životne sredine.

4. REGIONALNI ASPEKT RAZVOJA PODRUČJA POSEBNE NAMENE I FUNKCIONALNE VEZE I MEĐUODNOSI SA OKRUŽENjEM

Područje Prostornog plana nalazi se u regionu Južne i Istočne Srbije, u obuhvatu Pčinjskog upravnog okruga na delu teritorije grada Vranja i gradske opštine Vranjska Banja.

Najveći značaj za saobraćajnu dostupnost, integraciju i transgranično povezivanje područja Prostornog plana ima mreža opštinskih puteva koju čine: opštinski put br. 15 (Vranjska Banja – Prvonek – Stari Glog – Petrova gora – Novi Glog) čija trasa povezuje područje Prostornog plana sa državnim putem (u daljem tekstu: DP) IA reda (E-75, Koridor X) preko DP IIB reda br. 442; opštinski put br. 16 (Vranjska Banja – Leva reka – Stara Brezovica – Nova Brezovica) povezuje područje Prostornog plana sa DP IIA reda br. 227 (Leskovac – Strojkovce – Miroševce – Vlase – Vranje – Donji Stajevac) čija trasa tangira područje Prostornog plana u jugozapadnom delu; opštinski put br.17 (Bujkovac – Izumno – Prvonek – Crni Vrh) i opštinski put br. 18 (Korbevac–Lipovac–Slivnica) indirektno povezuju severni deo područja Prostornog plana sa DP IIB reda br. 442 sa opštinom Bosilegrad (DP II A reda br. 234) i sa trasom Koridora 10.

Završetak izgradnje i opremanja Koridora X pruža mogućnost za poboljšanje regionalne saradnje na nacionalnom i međunarodnom nivou u cilju jačanja ruralnih i slabo razvijenih planinskih područja

Za prostorno-funkcijsku transformaciju područja Prostornog plana najznačajniji su uticaji Vranja (centra nacionalnog značaja) i lokalnog urbanog centra Vranjske Banje.

Razvoj i zaštita područja posebne namene imaće regionalni značaj imajući u vidu da akumulacija „Prvonek” predstavlja ključni objekat Vranjsko-pčinjskog podsistema, u okviru Gornje-južnomoravskog regionalnog sistema vodosnabdevanja, kao treba da omogući dugoročno i pouzdano snabdevanje vodom stanovništva i industrije grada Vranja i opštine Bujanovac.

5. OPŠTA KONCEPCIJA RAZVOJA PODRUČJA POSEBNE NAMENE

Vodoprivrednom osnovom Republike Srbije i Prostornim planom Republike Srbije od 2010. do 2020. godine, akumulacija „Prvonek” na Banjskoj reci određena je kao jedan od važnijih vodnih objekata u okviru integralnog vodoprivrednog sistema korišćenja, uređenja i zaštite voda Republike Srbije.

Koncepcija korišćenja voda i uređenja vodnog režima u slivu Banjske reke sa akumulacijom „Prvonek” određena je u okviru sledeća dva regionalna vodoprivredna sistema:

1) Gornje-južnomoravski regionalni sistem vodosnabdevanja, koji se oslanja na izgrađene akumulacije „Vlasinsko jezero” na reci Vlasini, „Lisina” na Božičkoj reci, „Prvonek” na Banjskoj reci i buduću akumulaciju na reci Pčinji; ključna izvorišta regionalnog sistema su izvorišta podzemnih voda i posebno akumulacije kao jedini vodoprivredni element koji vanbilasne vode pretvara u upotrebljiv resurs, odnosno prostornu i vremensku usaglašenost između potreba za vodosnabdevanjem i raspoloživih količina voda; Gornje-južnomoravski regionalni sistem vodosnabdevanja čine dva podsistema: Pčinjski i podsistem Vlasinskog jezera.

Pčinjski podsistem, koji čini postojeća akumulacija „Prvonek” na Banjskoj reci i koja je, pored vodosnabdevanja potrošača na području Vranja, planirana i za vodosnabdevanje potrošača na području Bujanovca; pored vodosnabdevanja uz jednovremeno održavanje garantovanog proticaja, akumulacija „Prvonek” je projektovana kao višenamenska sa mogućnošću oplemenjivanja malih voda Južne Morave, sprečavanja nizvodne propagacije nanosa, ublažavanja poplavnog talasa i zaštitu od poplava i proizvodnju električne energije (korišćenjem vanbilasnih voda i garantovanog proticaja); inače ovaj sistem će se u budućnosti oslanjati na planiranu akumulaciju na reci Pčinji koja bi snabdevala potrošače na području opština Bujanovac, Preševo, Trgovište i deo potrebnih voda za Vranje; s obzirom da se ova akumulacija nalazi u drugom slivu, predviđeno je korišćenje njenih voda za oplemenjivanje voda na delu Južne Morave i obezbeđenje drugih korisnika;

2) Južnomoravski sistem vodotoka, teritorijalno obuhvata više regionalnih sistema vodosnabdevanja, koji u skladu sa dinamikom realizacije i bilansnim kapacitetima obezbeđuju mogućnost upravljanja vodnim režimom nizvodnih vodotoka (ublažavanje poplavnih talasa i zaštita od poplava, oplemenjivanje malih voda u sušnim periodima i dr.); s obzirom na to je vodotok Južne Morave izuzetno opterećen komunalnim i industrijskim zagađenjem, bez uređenja režima malih voda nije moguće obezbediti, ne samo očuvanje minimalnih bioloških uslova u vodotocima, već i prihvatljiv nivo kvaliteta voda za industriju i navodnjavanje; u pogledu integralnog upravljanja vodotocima Južnomoravski sistem zajedno sa sistemima na Zapadnoj i Velikoj Moravi predstavlja jedinstvenu celinu.

Dugoročni zadatak očuvanja vodnih resursa predstavlja dostizanje maksimalno moguće zaštita i unapređenje kvaliteta površinskih i podzemnih voda, putem kompleksnog, racionalnog i integralnog gazdovanja vodama. Poseban značaj i prioritetni zadatak predstavlja zaštita postojećih i planiranih izvorišta vodosnabdevanja. U tom smislu, najznačajnije mere jesu: racionalno zahvatanje voda vodeći računa pri tome o očuvanju nizvodnih ekosistema i potreba drugih korisnika, očuvanje kvaliteta voda posebno kada je reč o sprovođenju monitoringa i pravovremenim preduzimanjem aktivnih i preventivnih mera sanitarne zaštite izvorišta od postojećih i potencijalnih izvora zagađenja, primena savremenih tehničko tehnoloških rešenja za zahvatanje i preradu sirove vode i dr.

Sprovođenje navedenih mera podrazumeva i trajno usaglašavanje interesa vodoprivrede sa razvojnim interesima drugih korisnika prostora, zaštite životne sredine i zaštite prirodnih i nepokretnih kulturnih dobara.

Na severoistočnom delu sliva „Prvonek”, planskim dokumentom višeg reda predviđena je zaštita prirodnih vrednosti i turistička valorizacija prostora planirane turističke destinacije Besna Kobila.

Osnovne koncepcijske postavke i opredeljenja zaštite, uređenja i održivog razvoja područja Prostornog plana jesu:

1) zaštita sliva izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” će se ostvarivati uspostavljanjem i poštovanjem režima zona I, II i III sanitarne zaštite izvorišta, očuvanjem i unapređenjem kvaliteta voda Banjske reke i pritoka u I i I/II klasi. Prioritet je sanitarno uređenje naselja i uspostavljanje efikasnije kontrole zaštite, korišćenja i izgradnje prostora u zonama sanitarne zaštite;

2) očuvanje sposobnosti ekosistema u slivu akumulacije da pruža vodne i druge ekosistemske usluge lokalnim zajednicama u slivu i nizvodnim područjima;

3) zaštita prirodnih vrednosti i predela ostvarivaće se formiranjem i funkcijama mreže ekološki značajnih područja, očuvanjem zaštićenih i strogo zaštićenih vrsta divlje flore i faune, fenomena geonasleđa i ključnih obeležja predela, uz održivi razvoj turizma. Jedno od ekološki značajnijih područja, planiranih za zaštitu, predstavlja područje Besna Kobila koje bi zahvatilo severoistočni deo izvorišne čelenke Banjske reke;

4) privredni razvoj područja ostvarivaće se podržavanjem dinamičnijeg privrednog rasta u delatnostima komplementarnim zaštiti izvorišta i prirodnih vrednosti. Prioritet ima razvoj vodoprivrede, a potom njoj komplementarnih delatnosti: organske poljoprivrede, šumarstva, održivog turizma i usluga. Ostvarivanje ovih opredeljenja podrazumeva primenu evropskih direktiva o vodama i principa održivog razvoja u zaštićenim područjima koji može da aktivira teritorijalni kapital područja, omogući poboljšanje kvaliteta življenja stanovništva i ostvarivanje zaštite i održivog korišćenja predela. Prioritet je razvoj poljoprivrednih proizvoda posebnih odlika kvaliteta do nivoa prepoznatljivog geografskog imena porekla i jačanje veza poljoprivrede i komplementarnih delatnosti (pre svega turizma);

5) turistička ponuda biće tehničko-tehnološki i organizaciono funkcionalno unapređena posebno u pogledu korišćenja, uređenja i zaštite sliva, jezera i priobalja, korišćenja sadržaja ponude nizvodno od akumulacije u pogledu opremanja sela, banjskog kompleksa i integrisana sa ponudom neposrednog okruženja, u prvom redu u sklopu turističkog rejona akumulacija Prvonek – Besna Kobila – Vranjska Banja. Plansko opredeljenje je da će turizam predstavljati alternativnu delatnost (posebno u proizvodnji organske hrane, autentičnih etno-proizvoda, tradicionalnih zanata, javnih službi, infrastrukture i dr.) i vid kompenzacije lokalnom stanovništvu za različita ograničenja u razvoju koji nameću režimi zaštite izvorišta;

6) viši kvalitet dostupnosti i integrisanosti područja Prostornog plana sa okruženjem ostvariće se osavremenjavanjem i rehabilitacijom opštinskih puteva, kako bi se omogućila bolja veza sa okruženjem; uređenjem biciklističkih, pešačkih, planinarskih, izletničkih i ribolovnih staza. Podjednakog je značaja razvoj i viši kvalitet lokalne mreže puteva, uključujući panoramske puteve, koji omogućavaju pristup i povezivanje ruralnih, turističkih i zaštićenih područja sa državnim putevima i naseljima;

7) značajnim se smatra funkcijsko povezivanje i jačanje kapaciteta i partnerstava grada Vranja kao korisnika izvorišta „Prvonek” i lokalnog stanovništva na području sliva koje je zbog uspostavljenih mera sanitarne zaštite ima ne samo razvojna i socio-ekonomska ograničenja već i uvećane troškove u vezi komunalnog uređenja i obavljanja redovnih aktivnosti. Saradnja između krajnjih potrošača i onih koji treba da neposredno obezbede zaštitu trpeći pri tome određene restrikcije predstavlja nužan preduslov zaštite, uređenja i održivog razvoja na području sliva izvorišta.

U duhu primene evropskih direktiva o vodama, upravljanje vodnim resursima i zaštita voda u slivu akumulacije obezbediće se koordinacijom aktivnosti ključnih aktera iz domena vodoprivrede na republičkom i lokalnom nivou upravljanja, i unapređenjem saradnje između upravljača i korisnika (potrošača) vodnih ekosistemskih usluga (detaljnije u delu „V. IMPLEMENTACIJA PROSTORNOG PLANA, 1. Institucionalni okvir implementacije i učesnici u implementaciji, 1.1.2. Preporuke za unapređenje institucionalno-organizacione podrške.

5.1. POLAZIŠTA I PRINCIPI ZA RELATIVIZACIJU KONFLIKTNIH INTERESA

Jedno od polazišta za relativizaciju konfliktnih interesa u korišćenju i uređenju prostora jeste uvođenje novih instrumenata za očuvanje sposobnosti ekosistema u slivu akumulacije za pružanje vodnih i drugih ekosistemskih usluga. Vodne ekosistemske usluge se, prema koristima za stanovništvo i razvoj lokalnih zajednica, kategorišu na:

1) usluge regulacije i kontrole – održavanje kvaliteta i kvantiteta resursa vode; regulacija vodnih režima; kontrola velikih voda; očuvanje vodnih i kopnenih staništa;

2) usluge snabdevanja – snabdevanje vodom stanovništva, poljoprivrede i privrede, i razvoj ribarstva;

3) usluge podrške – kontrola erozije i nanosa, stabilizacija mikroklime;

4) kulturne usluge – rekreacija i turizam; očuvanje predela i kulturno-istorijski identitet područja.

Ključne mere podrške za očuvanje sposobnosti ekosistema u slivu akumulacije za pružanje vodnih ekosistemskih usluga obuhvataju uvođenje naplate za korisnike ekosistemskih usluga (Payments for water-related ecosystem services – NVEU) i odgovarajućih institucionalno-organizacionih aranžmana. Ovim bi se ostvarile koristi za čuvare/ponuđače vodnih ekosistemskih usluga (odnosno upravljače slivom), finansiranjem i primenom kompenzacionih programa za razvoj ruralnih zajednica i privrednih subjekata i kompenzacija za domaćinstva u skladu sa njihovim doprinosom očuvanju i poboljšanju vodnih ekosistemskih usluga. Koristi za korisnike vodnih ekosistemskih usluga ostvaruju se, u prvom redu, smanjenjem troškova prečišćavanja i pripreme vode za piće i zaštite od poplava. Na taj način bi se pružila podrška integrisanju ruralnog razvoja sa zaštitom sliva akumulacije i vodnih ekosistemskih usluga, odnosno omogućila relativizacija konfliktnih interesa.

III. PLANSKA REŠENjA

1. RAZVOJ I UREĐENjE SLIVA AKUMULACIJE

1.1. TEHNIČKO REŠENjE SISTEMA ZA VODOSNABDEVANjA

Izvorište „Prvonek” pripada Pčinjskom podsistemu, odnosno Gornje-južnomoravskom regionalnom sistem vodosnabdevanja. Izvorište „Prvonek” planirano je da pored Vranja perspektivno obezbedi vodosnabdevanje i potrošača na području Bujanovca i Preševa.

Osnovne tehničke elemente sistema za vodosnabdevanje „Prvonek” predstavljaju: 1) nasuta kamena brana sa visinom nadzemnog dela tela brane od 78 m; 2) akumulacija (ukupne zapremine 21,1 x 106 m3 sa površinom jezera od oko 0,75 km2 pri najvišem nivou vode u akumulaciji od 617,7 m n. v. koja ujedno predstavlja i kotu maksimalnog uspora; 3) gravitacionog cevovoda sirove vode prečnika 600–800 mm u dužini od 12 km, 4) postrojenja za prečišćavanje sirove vode na lokaciji Kumarevska čuka, kapaciteta 550 l/s; 5) distributivne razvodne mreže sa rezervoarima i crpnim stanicama za potiskivanje vode ka potrošačima.

Akumulacija „Prvonek” je projektovana kao višenamenska sa prioritetnom funkcijom vodosnabdevanja, uz stalno održavanje garantovanog proticaja od 75 l/s. Ostale funkcije obuhvataju zaštitu od poplava, zadržavanje nanosa, oplemenjivanje malih voda i proizvodnju električne energije u podbranskim mini hidroelektranama.

Brana i akumulacija

Izgradnja brane „Prvonek” na Banjskoj reci započeta je tokom 1989. godine. Nakon završetka građevinskih radova na brani, postavljanja prateće infrastrukture i formiranja akumulacije vodosistem je tokom 2005. godine započeo sa probnim radom.

Brana akumulacije „Prvonek” je izgrađena oko 9 km uzvodno od ušća u Južnu Moravu. Pregradno mesto je izabrano na delu suženja doline Banjske reke, sa povoljnim geološkim uslovima za fundiranje pregradne konstrukcije i uz povoljne morfološke karakteristike doline u uzvodnom smeru za formiranje akumulacionog prostora.

Pregradnu konstrukciju predstavlja nasuta kamena brana sa kosim centralnim glinenim jezgrom u telu brane. Uzvodno potporno telo nagiba 1:1,7 izvedeno je od granodiorita, a nizvodno telo istog nagiba od granodiorita i škriljaca.

Preko krune brane izgrađen je kolski put širine 6 m koji obezbeđuje pristup do komandno-kontrolnog centra na platou uz levi bok krune brane.

Tokom izgradnje brane, izvedeni su injekcioni radovi koji obuhvataju: injekcione zavese, konsolidacione i kontaktne injekcije i drenažni sistem. Za potrebe izvođenja građevinskih radova na temelju i bokovima brane izgrađena je injekciona galerija. Galerija je izvedena kao AB tunelska konstrukcija svetlog preseka 9,47 m2. Za ulaz u galeriju, na desnom boku koristi se kraći kolski put, a na levom boku stepenište od krune brane do dna nizvodne kosine.

Osnovni tehnički podaci o brani i akumulaciji „Prvonek” su:

1) ukupna građevinska visina, mereno od najniže tačke fundamenta do gornje ivice krune brane = 93 m;

2) kota krune brane = 620 m n.v;

3) kota preliva = 614,8 m n.v;

4) kota normalnog uspora = 614 m n.v;

5) kota maksimalnog uspora = 617,7 m n.v;

6) kota minimalnog radnog nivoa = 580 m n.v;

7) dužina brane u kruni = 250 m;

8) širina na kruni brane = 10 m;

9) ukupna projektovana zapremina akumulacije = 21,1 h 106 m3;

10) projektovana zapremina akumulacije pri koti normalnog uspora=18,6 h 106 m3.

Akumulacioni prostor je po nameni podeljen na sledeće četiri zone, koje su definisane karakterističnim kotama nivoa vode i odgovarajućim zapreminom:

1) prva zona do kote 580 m n.v, ukupne zapremine od 3,75 h 106 m3 namenjena je za deponovanje nanosa;

2) druga zona između kota 580 m n.v. i 614 m n.v, ukupne zapremine 14,15 mil. m³, namenjena je za vodosnabdevanje, održavanje garantovanog proticaja od 75 l/s (min. mesečni proticaj verovatnoće 95% sa 100% količinskom i vremenskom obezbeđenošću) i oplemenjivanje malih voda Banjske reke;

3) treća zona između kota 614 m n.v. i 614,8 m n.v, ukupne zapremine 0,7 h 106 m3, je neprikosnoveni prostor za prijem i transformaciju poplavnog talasa;

4) četvrta zona između kota 614,8 m n.v. i 617,7 m n.v, ukupne zapremine 2,5 h 106m3 rezervisana je za prijem i transformaciju katastrofalnog poplavnog talasa (Qmpf).

Za evakuaciju velikih voda iz akumulacije predviđen je šahtni preliv, koji je izveden kao slobodnostojeća AB građevina u samoj akvatoriji akumulacije. Šahtni preliv je levkasta konstrukcija, maksimalnog prečnika 26,5 m i sa kotom vrha preliva na 614,8 m n.v. Kapacitet preliva iznosi 865 m³/s pri maksimalno mogućem nivou vode u akumulaciji od 617,7 m n.v. Šahtni preliv se nastavlja u prelivni tunel prečnika 7 m i dužine 292 m, na čijem kraju se završava otvorenom AB konstrukcijom sa ski-skokom za ublažavanje energije prelivnog mlaza.

Zahvat vode iz akumulacije za potrebe vodosnabdevanja i garantovani proticaj obavlja se iz vodozahvatne kule. Vodozahvatna kula je slobodnostojeća AB građevina cilindričnog preseka širine 7 m, postavljena u akvatoriji akumulacije. Na vrhu kule smeštena je hidromašinska oprema i kranska dizalica tablastog zatvarača temeljnog ispusta. Pristup vodozahvatnoj kuli obezbeđen je preko čeličnog mosta. U obalskom delu, nasuprot vodozahvatne kule, nalazi se prizemni objekat sa trafostanicom 10/0,4 kV i agregatom za rezervno napajanje električnom energijom.

Vodozahvatna kula raspolaže sa šest nivoa zahvatanja sirove vode, i to:

1) nivoi 611,0 m n.v, 604 m n.v. i 597 m n.v na kojima se vode slobodnim padom direktno prihvataju u šaht kule;

2) nivoi 590 m n.v, 583 m n.v. i 576 m n.v. na kojima se vode iz akumulacije usmeravaju ka šahtu kule preko tunelskih dovoda dužine 12,17 – 25,58 m. Cevi tunelskih dovoda su prečnika 2000 mm koje su na spoju sa šahtom kule konusno redukovani na prečnik od 800 mm.

Svih šest vodozahvata se uvode u cevovod prečnika 1100 mm, kojim se kroz šaht vodozahvatne kule vrši transport vode do čvorišta, tj. šaht tunela. Nakon redukcije na prečnik DN 800 mm, a potom na DN 600 mm, potisni cevovod kroz tunel temeljnog ispusta nastavlja do izlazne građevine, zatvaračnice temeljnog ispusta gde se spaja sa cevovodom sirove vode. Na delu potisnog cevovoda DN 600 mm instalisan je merač protoka.

Za ispuštanje vode iz akumulacije, bliže levoj obali akumulacije nalazi se ulazna građevina temeljnog ispusta kapaciteta 40 m³/s. Ulazna građevina je pravougaonog preseka sa kotom dna na 550 m n.v. koje se produžetku nastavlja kao tunel prečnika 3,1 m. Tunel temeljnog ispusta i šahta vodozahvatne kule spajaju se u čvorištu (šaht tunel). Tunel temeljnog ispusta završava se zatvaračnicom temeljnog ispusta, koja se sastoji iz dva dela: 1) prostorije sa hidromašinskom opremom za ispuštanje velikih voda i garantovanog proticaja; 2) slapišta za izliv vode iz tunela, drenaže kule vodozahvata i rezervnog ispusta garantovanog proticaja.

Slapište, odnosno bazen za prijem i neutralisanje energije izlivnog mlaza vode nalazi se nizvodno od izlazne zatvaračnice. Dimenzije bazena su 17,6 m h 11,2 m, visina zuba slapišta je 2,5 m, a kota dna slapišta 547,52 m n.v. Duž slapišta izvedeni su krilni AB zidovi visine 7 m.

Nadzor i upravljanje branom i akumulacijom obavlja se iz komandno kontrolnog centra sa stalnom posadom. Centar je smešten u objektu spratnosti Pr+1+Po izgrađenog na platou uz levu stranu krune brane.

Cevovod sirove vode i PPV

Cevovod sirove vode od brane do PPV na lokalitetu Kumarevska čuka u blizini naselja Toplac, ukupne dužine oko 12 km, projektovan je za gravitacioni transport sirove vode. Od brane ka PPV, početni deo cevovoda sirove vode u dužini od oko 2,4 km i krajnji deo cevovoda u dužini od oko 1,8 km je prečnika 800 mm, ostali deo cevovoda je prečnika 600 mm. Cevovod je većim delom postavljen paralelno sa koritom Banjske reke, uključujući i deo korita kroz Vranjsku banju koji je kanalisan i parterno uređen.

PPV je izgrađeno 1989. godine za potrebe prerade vode iz zahvata na Banjskoj reci, u blizini sadašnje brane. Nakon početka korišćenja voda iz akumulacije „Prvonek”, deo cevovoda sirove vode od azbest-cementa je zamenjen. Kapacitet PPV na lokalitetu Kumarevska čuka (kod naselja Toplac) je 600 l/s sirove vode, odnosno 550 l/s čiste vode. PPV se sastoji od kombinovanog objekta flokulator-taložnica i brzih gravitacionih peščanih filtera. Pre prolaska kroz taložnicu i peščane filtere, sirova voda se tretira hlorom, aluminijum sulfatom kao koagulantom, aktivnim silicijum dioksidom kao flokulatorom i krečnim mlekom za podešavanje pH vrednosti. Nakon filtracije, pre isporuke u distributivni deo mreže, u rezervoaru čiste vode dodaje se hlor u cilju završne dezinfekcije.

Tokom 2016. godine, započeti su radovi na rekonstrukciji PPV i postavljanju savremenog cevovoda koji u potpunosti isključuje korišćenje postojećeg dela cevovoda sirove vode od azbest-cementnog materijala.

U situaciji kada izvorište „Prvonek” za sada koriste samo potrošači sa područja grada Vranja, prosečna količina isporučene čiste vode iz PPV iznosi oko 225 l/s, sa maksimumom u letnjem periodu od 320 do 330 l/s.

Hidroelektrana „Prvonek”

Podbranska hidroelektrana „Prvonekˮ koristi raspoložive viškove voda iz akumulacije i vode koje se ispuštaju za potrebe održavanja garantovanog proticaja. Hidroelektrana ima dva agregata, nominalne snage 110 kW i 800 kW. Zahvat vode za oba agregata obezbeđuje se iz tunela temeljnog ispusta, odnosno zatvaračnice temeljnog ispusta i to kroz postojeći revizioni ulaz na ankernom bloku temeljnog ispusta gde je i izgrađena zatvaračnica MHE. Zatvaračnica MHE je prizemni objekat, pravougaonog oblika. Zatvaračnici se pristupa sa postojećeg pristupnog puta zatvaračnice temeljnog ispusta.

Za dovod vode do manjeg agregata koristi se čelični cevovod prečnika 300 mm. Nakon prolaska kroz turbinu, preko izlivne šahte voda se cevovodom prečnika 400 mm odvodi od izliva na kaskadama.

Za dovod vode do većeg agregata koristi se čelični cevovod prečnika 800 mm. Nakon prolaska kroz turbinu, voda se izliva u korito na spoju odvodnih kanala temeljnog ispusta i prelivnog tunela.

Priključak MHE na distributivnu mrežu obezbeđuje se preko zajedničke trafostanice u okviru mašinske zgrade MHE.

2. REŽIMI ZAŠTITE, UREĐENjA I KORIŠĆENjA PROSTORA

Polazište za definisanje planske koncepcije, namene prostora i režima zaštite, predstavljaju zone sanitarne zaštite definisane u skladu sa Pravilnikom o načinu određivanja i održavanja zona sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja. U cilju zaštite kvaliteta vode u izvorištu ovim prostornim planom se uspostavljaju:

1) zona I akumulacije – obuhvata jezero pri koti maksimalnog uspora vode i priobalno područje u širini od 10 m u horizontalnoj projekciji od kote maksimalnog uspora, kao i pritoke akumulacije sa pojasom širine po 10 m od vodotoka pri nivoima vode koji odgovaraju njihovim desetogodišnjim visokim vodama;

2) zona II akumulacije – obuhvata područje čija širina iznosi 500 m u horizontalnoj projekciji od granice zone I akumulacije oko jezera;

3) zona III akumulacije – obuhvata područje izvan uže zone sanitarne zaštite do granice sliva akumulacije.

Prostornim planom se za sve tri zone uspostavljaju režimi zaštite i korišćenja prostora.

2.1. ZONA I AKUMULACIJE

U zoni I akumulacije „Prvonek” (površine 90,59 ha), uspostavlja se režim strogog sanitarnog nadzora sa zabranom izgradnje objekata i postrojenja koji nisu u funkciji vodoprivrede, čuvanja i održavanja objekata brane i akumulacije. Zabranjuje se odlaganje svih vrsta otpada u ovoj zoni sanitarne zaštite akumulacije.

Dozvoljava se uređenje četiri kraće deonice servisnih saobraćajnica za pristup akvatoriji na desnoj obali jezera, od postojećeg lokalnog puta broj 17 i jedna na levoj obali, u blizini vodozahvatne kule (Referalna karta broj 5), isključivo za potrebe upravljača izvorištem vodosnabdevanja. Zabranjen je kavezni uzgoj ribe i ribolov mrežama, a poribljavanje akumulacije se može obavljati isključivo na osnovu ihtioloških studija i projekata urađenih od strane za to licencirane institucije. Nije dozvoljen prilaz motornim vozilima, napajanje stoke i sl.

Prelomne tačke granice zone I akumulacije (Referalna karta broj 5) su: 1. 7588967, 4707832; 2. 7588986, 4707819; 3. 7589007, 4707812; 4. 7589017, 4707828; 5. 7589031, 4707840; 6. 7589046, 4707844; 7. 7589063, 4707842; 8. 7589067, 4707846; 9. 7589070, 4707854; 10. 7589068, 4707882; 11. 7589070, 4707892; 12. 7589081, 4707909; 13. 7589101, 4707930; 14. 7589101, 4707934; 15. 7589093, 4707942; 16. 7589089, 4707949; 17. 7589089, 4707955; 18. 7589092, 4707962; 19. 7589095, 4707981; 20. 7589088, 4708030; 21. 7589078, 4708064; 22. 7589079, 4708073; 23. 7589084, 4708089; 24. 7589084, 4708101; 25. 7589081, 4708120; 26. 7589084, 4708140; 27. 7589083, 4708146; 28. 7589077, 4708163; 29. 7589076, 4708192; 30. 7589078, 4708199; 31. 7589093, 4708228; 32. 7589099, 4708233; 33. 7589108, 4708236; 34. 7589102, 4708259; 35. 7589104, 4708269; 36. 7589121, 4708284; 37. 7589135, 4708287; 38. 7589139, 4708292; 39. 7589145, 4708312; 40. 7589152, 4708329; 41. 7589158, 4708364; 42. 7589163, 4708380; 43. 7589167, 4708401; 44. 7589163, 4708424; 45. 7589163, 4708438; 46. 7589165, 4708447; 47. 7589171, 4708458; 48. 7589191, 4708473; 49. 7589183, 4708491; 50. 7589164, 4708515; 51. 7589160, 4708525; 52. 7589160, 4708531; 53. 7589164, 4708537; 54. 7589170, 4708540; 55. 7589176, 4708539; 56. 7589189, 4708535; 57. 7589196, 4708540; 58. 7589216, 4708544; 59. 7589234, 4708542; 60. 7589243, 4708545; 61. 7589250, 4708552; 62. 7589262, 4708558; 63. 7589273, 4708566; 64. 7589284, 4708571; 65. 7589293, 4708588; 66. 7589309, 4708605; 67. 7589322, 4708623; 68. 7589331, 4708627; 69. 7589342, 4708626; 70. 7589352, 4708627; 71. 7589368, 4708632; 72. 7589390, 4708651; 73. 7589401, 4708665; 74. 7589417, 4708678; 75. 7589421, 4708685; 76. 7589436, 4708721; 77. 7589455, 4708754; 78. 7589467, 4708773; 79. 7589478, 4708783; 80. 7589482, 4708796; 81. 7589490, 4708807; 82. 7589495, 4708811; 83. 7589495, 4708830; 84. 7589503, 4708858; 85. 7589527, 4708835; 86. 7589540, 4708827; 87. 7589532, 4708797; 88. 7589518, 4708768; 89. 7589507, 4708752; 90. 7589487, 4708697; 91. 7589480, 4708656; 92. 7589484, 4708650; 93. 7589500, 4708634; 94. 7589503, 4708627; 95. 7589503, 4708627; 96. 7589505, 4708621; 97. 7589504, 4708616; 98. 7589501, 4708611; 99. 7589496, 4708608; 100. 7589482, 4708606; 101. 7589456, 4708610; 102. 7589452, 4708607; 103. 7589442, 4708593; 104. 7589415, 4708569; 105. 7589400, 4708560; 106. 7589384, 4708535; 107. 7589361, 4708513; 108. 7589349, 4708497; 109. 7589356, 4708492; 110. 7589363, 4708481; 111. 7589370, 4708475; 112. 7589372, 4708470; 113. 7589371, 4708465; 114. 7589364, 4708459; 115. 7589337, 4708448; 116. 7589329, 4708439; 117. 7589315, 4708430; 118. 7589314, 4708428; 119. 7589315, 4708421; 120. 7589315, 4708400; 121. 7589320, 4708392; 122. 7589326, 4708385; 123. 7589327, 4708379; 124. 7589326, 4708373; 125. 7589323, 4708367; 126. 7589317, 4708363; 127. 7589294, 4708355; 128. 7589292, 4708351; 129. 7589288, 4708338; 130. 7589279, 4708320; 131. 7589279, 4708308; 132. 7589284, 4708300; 133. 7589293, 4708290; 134. 7589296, 4708280; 135. 7589293, 4708273; 136. 7589285, 4708265; 137. 7589287, 4708257; 138. 7589287, 4708251; 139. 7589284, 4708246; 140. 7589280, 4708242; 141. 7589276, 4708229; 142. 7589279, 4708204; 143. 7589266, 4708162; 144. 7589272, 4708149; 145. 7589273, 4708142; 146. 7589272, 4708128; 147. 7589267, 4708114; 148. 7589276, 4708112; 149. 7589288, 4708104; 150. 7589304, 4708100; 151. 7589310, 4708096; 152. 7589314, 4708087; 153. 7589311, 4708076; 154. 7589324, 4708065; 155. 7589327, 4708059; 156. 7589329, 4708053; 157. 7589327, 4708046; 158. 7589325, 4708040; 159. 7589307, 4708030; 160. 7589304, 4708017; 161. 7589299, 4708013; 162. 7589293, 4708009; 163. 7589293, 4708000; 164. 7589291, 4707991; 165. 7589294, 4707979; 166. 7589293, 4707966; 167. 7589294, 4707957; 168. 7589301, 4707946; 169. 7589302, 4707940; 170. 7589298, 4707928; 171. 7589295, 4707903; 172. 7589299, 4707895; 173. 7589299, 4707888; 174. 7589294, 4707880; 175. 7589280, 4707872; 176. 7589274, 4707868; 177. 7589271, 4707863; 178. 7589268, 4707852; 179. 7589265, 4707834; 180. 7589267, 4707825; 181. 7589276, 4707805; 182. 7589288, 4707794; 183. 7589305, 4707789; 184. 7589333, 4707770; 185. 7589357, 4707763; 186. 7589363, 4707758; 187. 7589372, 4707744; 188. 7589381, 4707737; 189. 7589416, 4707726; 190. 7589440, 4707736; 191. 7589471, 4707755; 192. 7589497, 4707766; 193. 7589509, 4707776; 194. 7589517, 4707781; 195. 7589535, 4707788; 196. 7589554, 4707792; 197. 7589561, 4707795; 198. 7589565, 4707798; 199. 7589567, 4707808; 200. 7589572, 4707816; 201. 7589579, 4707823; 202. 7589589, 4707824; 203. 7589611, 4707817; 204. 7589623, 4707818; 205. 7589628, 4707829; 206. 7589633, 4707834; 207. 7589652, 4707844; 208. 7589665, 4707855; 209. 7589672, 4707858; 210. 7589685, 4707860; 211. 7589699, 4707868; 212. 7589707, 4707868; 213. 7589713, 4707864; 214. 7589717, 4707858; 215. 7589723, 4707836; 216. 7589723, 4707820; 217. 7589717, 4707782; 218. 7589740, 4707747; 219. 7589762, 4707723; 220. 7589786, 4707714; 221. 7589792, 4707709; 222. 7589795, 4707701; 223. 7589794, 4707683; 224. 7589802, 4707678; 225. 7589835, 4707649; 226. 7589879, 4707622; 227. 7589878, 4707649; 228. 7589884, 4707679; 229. 7589888, 4707687; 230. 7589905, 4707704; 231. 7589923, 4707716; 232. 7589932, 4707718; 233. 7589939, 4707716; 234. 7589944, 4707708; 235. 7589945, 4707684; 236. 7589954, 4707676; 237. 7589969, 4707667; 238. 7589974, 4707660; 239. 7589980, 4707624; 240. 7589987, 4707606; 241. 7589988, 4707584; 242. 7589993, 4707582; 243. 7590023, 4707588; 244. 7590031, 4707588; 245. 7590038, 4707583; 246. 7590042, 4707576; 247. 7590044, 4707548; 248. 7590054, 4707547; 249. 7590064, 4707541; 250. 7590081, 4707544; 251. 7590095, 4707544; 252. 7590113, 4707539; 253. 7590121, 4707535; 254. 7590126, 4707527; 255. 7590125, 4707517; 256. 7590114, 4707491; 257. 7590105, 4707479; 258. 7590124, 4707467; 259. 7590142, 4707445; 260. 7590156, 4707441; 261. 7590170, 4707428; 262. 7590194, 4707412; 263. 7590204, 4707396; 264. 7590210, 4707380; 265. 7590213, 4707368; 266. 7590215, 4707364; 267. 7590227, 4707360; 268. 7590239, 4707352; 269. 7590253, 4707346; 270. 7590282, 4707321; 271. 7590301, 4707317; 272. 7590329, 4707314; 273. 7590335, 4707320; 274. 7590343, 4707321; 275. 7590357, 4707311; 276. 7590372, 4707295; 277. 7590378, 4707293; 278. 7590383, 4707295; 279. 7590411, 4707310; 280. 7590418, 4707312; 281. 7590425, 4707311; 282. 7590433, 4707304; 283. 7590437, 4707293; 284. 7590437, 4707275; 285. 7590432, 4707261; 286. 7590449, 4707246; 287. 7590470, 4707243; 288. 7590493, 4707236; 289. 7590513, 4707226; 290. 7590523, 4707224; 291. 7590550, 4707215; 292. 7590579, 4707230; 293. 7590593, 4707246; 294. 7590599, 4707250; 295. 7590609, 4707252; 296. 7590626, 4707249; 297. 7590633, 4707243; 298. 7590635, 4707235; 299. 7590631, 4707223; 300. 7590622, 4707214; 301. 7590621, 4707205; 302. 7590623, 4707199; 303. 7590630, 4707196; 304. 7590642, 4707197; 305. 7590653, 4707197; 306. 7590668, 4707192; 307. 7590683, 4707190; 308. 7590739, 4707171; 309. 7590749, 4707174; 310. 7590758, 4707172; 311. 7590763, 4707168; 312. 7590767, 4707162; 313. 7590772, 4707143; 314. 7590783, 4707116; 315. 7590787, 4707113; 316. 7590795, 4707111; 317. 7590806, 4707110; 318. 7590827, 4707113; 319. 7590859, 4707114; 320. 7590878, 4707111; 321. 7590904, 4707112; 322. 7590942, 4707105; 323. 7590950, 4707106; 324. 7590964, 4707114; 325. 7590972, 4707115; 326. 7590981, 4707111; 327. 7590988, 4707100; 328. 7590992, 4707096; 329. 7591002, 4707093; 330. 7591017, 4707092; 331. 7591049, 4707099; 332. 7591061, 4707100; 333. 7591069, 4707103; 334. 7591079, 4707110; 335. 7591099, 4707132; 336. 7591109, 4707137; 337. 7591125, 4707139; 338. 7591143, 4707137; 339. 7591173, 4707138; 340. 7591186, 4707136; 341. 7591205, 4707126; 342. 7591223, 4707129; 343. 7591232, 4707126; 344. 7591240, 4707119; 345. 7591246, 4707103; 346. 7591256, 4707093; 347. 7591279, 4707078; 348. 7591291, 4707075; 349. 7591303, 4707075; 350. 7591312, 4707077; 351. 7591320, 4707080; 352. 7591364, 4707117; 353. 7591385, 4707130; 354. 7591403, 4707133; 355. 7591412, 4707140; 356. 7591417, 4707148; 357. 7591426, 4707153; 358. 7591436, 4707154; 359. 7591455, 4707153; 360. 7591483, 4707145; 361. 7591503, 4707136; 362. 7591517, 4707135; 363. 7591538, 4707142; 364. 7591546, 4707151; 365. 7591556, 4707166; 366. 7591561, 4707169; 367. 7591568, 4707169; 368. 7591574, 4707164; 369. 7591577, 4707155; 370. 7591578, 4707144; 371. 7591574, 4707128; 372. 7591564, 4707110; 373. 7591553, 4707099; 374. 7591547, 4707090; 375. 7591532, 4707075; 376. 7591524, 4707064; 377. 7591517, 4707048; 378. 7591506, 4707012; 379. 7591507, 4707005; 380. 7591514, 4706994; 381. 7591532, 4706974; 382. 7591551, 4706947; 383. 7591558, 4706927; 384. 7591561, 4706911; 385. 7591564, 4706903; 386. 7591568, 4706898; 387. 7591577, 4706895; 388. 7591610, 4706894; 389. 7591635, 4706902; 390. 7591644, 4706910; 391. 7591651, 4706913; 392. 7591669, 4706917; 393. 7591680, 4706917; 394. 7591694, 4706911; 395. 7591732, 4706876; 396. 7591749, 4706868; 397. 7591762, 4706871; 398. 7591797, 4706871; 399. 7591802, 4706874; 400. 7591816, 4706889; 401. 7591832, 4706899; 402. 7591847, 4706904; 403. 7591876, 4706907; 404. 7591887, 4706903; 405. 7591904, 4706890; 406. 7591910, 4706880; 407. 7591946, 4706871; 408. 7591950, 4706869; 409. 7591953, 4706864; 410. 7591987, 4706869; 411. 7591998, 4706823; 412. 7591967, 4706822; 413. 7591960, 4706818; 414. 7591945, 4706816; 415. 7591925, 4706817; 416. 7591897, 4706830; 417. 7591880, 4706845; 418. 7591868, 4706858; 419. 7591862, 4706859; 420. 7591840, 4706844; 421. 7591828, 4706841; 422. 7591809, 4706832; 423. 7591789, 4706828; 424. 7591767, 4706825; 425. 7591745, 4706814; 426. 7591738, 4706812; 427. 7591724, 4706813; 428. 7591710, 4706819; 429. 7591699, 4706827; 430. 7591690, 4706838; 431. 7591680, 4706846; 432. 7591672, 4706849; 433. 7591668, 4706848; 434. 7591657, 4706839; 435. 7591648, 4706835; 436. 7591628, 4706828; 437. 7591616, 4706829; 438. 7591601, 4706827; 439. 7591587, 4706816; 440. 7591582, 4706815; 441. 7591577, 4706816; 442. 7591572, 4706819; 443. 7591564, 4706830; 444. 7591548, 4706835; 445. 7591525, 4706847; 446. 7591507, 4706867; 447. 7591497, 4706886; 448. 7591490, 4706888; 449. 7591485, 4706893; 450. 7591483, 4706901; 451. 7591485, 4706913; 452. 7591486, 4706923; 453. 7591460, 4706939; 454. 7591453, 4706950; 455. 7591443, 4706959; 456. 7591435, 4706973; 457. 7591432, 4706983; 458. 7591429, 4706997; 459. 7591431, 4707036; 460. 7591426, 4707038; 461. 7591413, 4707026; 462. 7591402, 4707021; 463. 7591393, 4707019; 464. 7591369, 4706994; 465. 7591339, 4706971; 466. 7591329, 4706965; 467. 7591314, 4706961; 468. 7591283, 4706956; 469. 7591259, 4706957; 470. 7591245, 4706962; 471. 7591231, 4706973; 472. 7591220, 4706979; 473. 7591194, 4706986; 474. 7591179, 4706995; 475. 7591162, 4706994; 476. 7591145, 4706998; 477. 7591131, 4706998; 478. 7591099, 4706989; 479. 7591080, 4706978; 480. 7591065, 4706966; 481. 7591049, 4706960; 482. 7591047, 4706958; 483. 7591041, 4706942; 484. 7591037, 4706939; 485. 7591032, 4706937; 486. 7591023, 4706940; 487. 7591014, 4706952; 488. 7590972, 4706949; 489. 7590930, 4706954; 490. 7590918, 4706949; 491. 7590913, 4706948; 492. 7590908, 4706950; 493. 7590898, 4706958; 494. 7590852, 4706946; 495. 7590830, 4706942; 496. 7590802, 4706941; 497. 7590776, 4706943; 498. 7590745, 4706955; 499. 7590722, 4706961; 500. 7590713, 4706965; 501. 7590700, 4706977; 502. 7590690, 4706995; 503. 7590679, 4707002; 504. 7590663, 4706993; 505. 7590644, 4706969; 506. 7590627, 4706941; 507. 7590580, 4706891; 508. 7590570, 4706876; 509. 7590546, 4706853; 510. 7590529, 4706841; 511. 7590523, 4706835; 512. 7590518, 4706826; 513. 7590512, 4706804; 514. 7590494, 4706771; 515. 7590487, 4706751; 516. 7590482, 4706747; 517. 7590471, 4706745; 518. 7590467, 4706747; 519. 7590460, 4706755; 520. 7590457, 4706775; 521. 7590464, 4706803; 522. 7590462, 4706812; 523. 7590465, 4706828; 524. 7590470, 4706838; 525. 7590470, 4706843; 526. 7590466, 4706853; 527. 7590467, 4706860; 528. 7590485, 4706898; 529. 7590493, 4706910; 530. 7590500, 4706930; 531. 7590506, 4706957; 532. 7590517, 4706967; 533. 7590525, 4706981; 534. 7590534, 4706988; 535. 7590566, 4707024; 536. 7590548, 4707029; 537. 7590495, 4707052; 538. 7590456, 4707058; 539. 7590418, 4707069; 540. 7590397, 4707071; 541. 7590391, 4707075; 542. 7590379, 4707085; 543. 7590364, 4707092; 544. 7590338, 4707106; 545. 7590307, 4707118; 546. 7590276, 4707125; 547. 7590251, 4707136; 548. 7590227, 4707153; 549. 7590210, 4707167; 550. 7590206, 4707173; 551. 7590201, 4707185; 552. 7590190, 4707194; 553. 7590169, 4707179; 554. 7590149, 4707171; 555. 7590139, 4707154; 556. 7590121, 4707145; 557. 7590108, 4707144; 558. 7590094, 4707151; 559. 7590082, 4707153; 560. 7590067, 4707159; 561. 7590065, 4707158; 562. 7590060, 4707141; 563. 7590048, 4707131; 564. 7590054, 4707109; 565. 7590054, 4707093; 566. 7590052, 4707086; 567. 7590047, 4707080; 568. 7590034, 4707073; 569. 7590028, 4707059; 570. 7590011, 4707030; 571. 7589988, 4707002; 572. 7589981, 4706998; 573. 7589974, 4706999; 574. 7589969, 4707003; 575. 7589968, 4707009; 576. 7589968, 4707028; 577. 7589972, 4707041; 578. 7589974, 4707058; 579. 7589970, 4707072; 580. 7589957, 4707095; 581. 7589954, 4707109; 582. 7589943, 4707116; 583. 7589935, 4707124; 584. 7589927, 4707143; 585. 7589920, 4707152; 586. 7589912, 4707169; 587. 7589913, 4707183; 588. 7589923, 4707200; 589. 7589921, 4707216; 590. 7589923, 4707231; 591. 7589903, 4707247; 592. 7589899, 4707253; 593. 7589898, 4707260; 594. 7589899, 4707268; 595. 7589912, 4707298; 596. 7589902, 4707308; 597. 7589892, 4707311; 598. 7589870, 4707299; 599. 7589857, 4707297; 600. 7589850, 4707287; 601. 7589832, 4707274; 602. 7589823, 4707271; 603. 7589815, 4707274; 604. 7589810, 4707281; 605. 7589810, 4707291; 606. 7589827, 4707349; 607. 7589825, 4707358; 608. 7589822, 4707366; 609. 7589803, 4707382; 610. 7589794, 4707398; 611. 7589758, 4707419; 612. 7589738, 4707438; 613. 7589721, 4707448; 614. 7589694, 4707467; 615. 7589680, 4707474; 616. 7589659, 4707490; 617. 7589634, 4707499; 618. 7589610, 4707517; 619. 7589598, 4707520; 620. 7589582, 4707521; 621. 7589564, 4707516; 622. 7589530, 4707494; 623. 7589479, 4707471; 624. 7589450, 4707467; 625. 7589436, 4707467; 626. 7589399, 4707453; 627. 7589372, 4707450; 628. 7589363, 4707451; 629. 7589353, 4707456; 630. 7589347, 4707461; 631. 7589340, 4707473; 632. 7589318, 4707489; 633. 7589289, 4707494; 634. 7589269, 4707501; 635. 7589261, 4707501; 636. 7589249, 4707494; 637. 7589241, 4707470; 638. 7589236, 4707463; 639. 7589229, 4707457; 640. 7589221, 4707453; 641. 7589187, 4707441; 642. 7589176, 4707435; 643. 7589163, 4707430; 644. 7589157, 4707425; 645. 7589147, 4707408; 646. 7589139, 4707399; 647. 7589135, 4707389; 648. 7589127, 4707383; 649. 7589122, 4707330; 650. 7589119, 4707319; 651. 7589115, 4707313; 652. 7589109, 4707310; 653. 7589104, 4707309; 654. 7589098, 4707311; 655. 7589093, 4707317; 656. 7589080, 4707346; 657. 7589078, 4707361; 658. 7589073, 4707371; 659. 7589070, 4707381; 660. 7589071, 4707400; 661. 7589069, 4707411; 662. 7589074, 4707439; 663. 7589085, 4707467; 664. 7589088, 4707483; 665. 7589091, 4707491; 666. 7589100, 4707501; 667. 7589102, 4707506; 668. 7589108, 4707530; 669. 7589106, 4707538; 670. 7589091, 4707535; 671. 7589067, 4707535; 672. 7589051, 4707534; 673. 7589038, 4707535; 674. 7589030, 4707538; 675. 7589024, 4707543; 676. 7589016, 4707560; 677. 7589011, 4707564; 678. 7588986, 4707566; 679. 7588941, 4707581; 680. 7588931, 4707587; 681. 7588891, 4707595; 682a. 7588879, 4707602; 683a. 7588881, 4707606; 684a. 7588881, 4707622; 685a. 7588901, 4707687; 686a. 7588938, 4707788; 687a. 7588958, 4707835.

U obuhvatu zone I akumulacije nalaze se nepokretnosti na teritoriji KO Prvonek, čiji je spisak parcela dat u Tabeli 4.

Tabela 4. Spisak parcela (delovi ili u celini) u obuhvatu Zone I akumulacije.

KO

Katastarske parcele

Prvonek

1665, 1667, 2285, 2287/2, 2287/3, 2288, 2289, 2290, 2291, 2845, 2852/1, 2853, 3098/1, 3098/2, 3099, 3133, 3134, 3135, 3136, 3156, 3157, 3158, 3159, 3161, 3162, 3167, 3168, 3169, 3195/1, 3196, 3197, 3198, 3199/2, 3203, 3204, 3205, 3206/1, 3207/1, 3232, 3288, 3289, 3293/2, 3298, 3299, 3300, 3301, 3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307, 3308, 3309, 3310, 3311, 3312, 3321, 3324, 3325, 3326, 3327, 3333, 3334, 3335, 3336, 3410, 3411, 3434, 3437, 3438, 3439, 3440, 3441, 3442, 3443, 3444, 3445, 3446, 3447, 3448, 3449, 3450, 3451, 3452, 3453, 3454, 3455, 3456, 3457, 3458, 3459, 3460, 3461, 3462, 3463, 3464, 3465, 3466, 3467, 3468, 3470, 3471, 3472, 3473, 3474, 3475, 3476, 3477, 3478, 3479, 3480, 3481, 3482, 3483, 3484, 3488, 3697, 3698, 3700, 3713, 3722, 3725, 3726, 3727, 3728, 3729, 3730, 3731, 3732, 3733, 3734, 3735, 3736, 3737, 3738, 3740, 3741, 3744, 4369, 4405, 4410, 4763, 4775, 4776, 4777, 4779, 4782, 4783, 4784, 4833, 4834, 4835, 4836, 4837, 4838, 4839, 4840, 4841, 4842, 4843, 4844, 4845, 4861, 4862, 4863, 4864, 4866, 4867/1, 4867/2, 4871, 4872, 4873, 4874, 4875, 4969, 4970, 4971, 4975, 4977, 4980, 4982, 4987.

2.2. ZONA II AKUMULACIJE

Na prostoru zone II akumulacije „Prvonek” (površine 520,86 ha), uspostavlja se režim kontrolisanog korišćenja prostora i stalnog sanitarnog nadzora sa zabranom izgradnje objekata koji ugrožavaju zdravstvenu ispravnost vode na izvorištu. Zabranjena je izgradnja novih stambenih i ugostiteljskih objekata.

Zadržavaju se postojeći stambeni i ekonomski objekti domaćinstava, uz obavezu upravljača vodovodnog sistema da u roku od 12 meseci od donošenja Prostornog plana obezbedi sanitarno bezbedno prikupljanje i prečišćavanje svih otpadnih voda na građevinskoj, odnosno katastarskoj parceli. Dozvoljava se rekonstrukcija, sanacija i adaptacija postojećih objekata.

Zadržavaju se drugi postojeći objekti, kao što su kuće za odmor i drugi objekti, ako ne ugrožavaju bezbednost izvorišta, uz obavezu da se obezbedi sanitarno bezbedno prikupljanje i prečišćavanje svih otpadnih voda (vodonepropusne septičke jame). Dozvoljava se rekonstrukcija, sanacija i adaptacija postojećih objekata.

Dozvoljena je dogradnja postojećeg nekategorisanog puta Stara Brezovica – Glog, na deonicama u ovoj zoni.

Izgradnja distributivne elektroenergetske, elektronske komunikacione mreže, lokalne vodovodne i kanalizacione infrastrukture, usklađuje se sa režimom zaštite akumulacije. Dozvoljava se izgradnja objekata za proizvodnju energije iz obnovljivih izvora (solarne elektrane).

Zabranjena je eksploatacija kamena, šljunka, peska i svi drugi rudarski radovi.

Zabranjeno je formiranje deponija komunalnog otpada, proširenje i formiranje novih grobalja.

Zabranjena je upotreba pesticida, herbicida i insekticida, upotreba hemijskog đubriva i tečnog i čvrstog stajnjaka. Upotreba sredstava za zaštitu bilja i mineralnih đubriva mora biti usaglašena, po vrsti i količini, sa agropedološkim uslovima i mogućnostima zaštite voda. U pogledu vrsta kultura, prednost imaju livade sa lekovitim biljem, mahunarkama i dr Korišćenje šuma je u funkciji antierozivne zaštite, te je dozvoljena samo selektivna seča, uz očuvanje osnovne strukture šumske mase kao zaštitnog elementa terena.

Tabela 5. Pregled parcela (delovi ili u celini) po KO u obuhvatu zone II akumulacije.

KO

Katastarska parcela

Prvonek

1461, 1619, 1621, 1622, 1623, 1624, 1625, 1627, 1628, 1629, 1630, 1631, 1632, 1633, 1634, 1635, 1656, 1657, 1659, 1660, 1661, 1662, 1663, 1664, 1665, 1666, 1667, 1668, 1669, 1670, 1671, 1672, 1673, 1674, 1675, 1676, 1677, 1678, 1679, 1680, 1681, 1682, 1683, 1684, 1685, 1686, 1688, 1689, 1690, 1692, 1698, 1699, 1700, 1701, 1758, 1759, 1760, 1761, 1762, 1763, 1765, 2133, 2134, 2220, 2221, 2244, 2251, 2253, 2254, 2256, 2257, 2258, 2259, 2260, 2261, 2262, 2263, 2264, 2265, 2269, 2270, 2271, 2272, 2273, 2274, 2275, 2276, 2277, 2278, 2279, 2280, 2281, 2282, 2283, 2286, 2287/1, 2287/2, 2287/3, 2287/4, 2287/5, 2288, 2289, 2290, 2291, 2292, 2293, 2294, 2295, 2296, 2297, 2298, 2299, 2300, 2301, 2302, 2303, 2304, 2305, 2311, 2312, 2313, 2314, 2315, 2316, 2317, 2318, 2319, 2320, 2321, 2322, 2323, 2324, 2325, 2326, 2327, 2328, 2329, 2330, 2331, 2332, 2333, 2334, 2335, 2336, 2337, 2338, 2339, 2340, 2341, 2342, 2343, 2344, 2348, 2349, 2356, 2357, 2358, 2813, 2823, 2824, 2825, 2826, 2827, 2830, 2831, 2832, 2833, 2834, 2835, 2836, 2837, 2838, 2839, 2840, 2841, 2842, 2843, 2844, 2845, 2846, 2847, 2848, 2849, 2850, 2851, 2852/1, 2852/2, 2852/3, 2852/4, 2852/5, 2852/6, 2853, 2854, 2855, 2856, 2857, 3014, 3015, 3129, 3130, 3131, 3132, 3134, 3136, 3137, 3145, 3149, 3150, 3151, 3152, 3153, 3154, 3155, 3156, 3159, 3160, 3161, 3162, 3163, 3164, 3165, 3166, 3167, 3168, 3169, 3170, 3171, 3172, 3173, 3174, 3175, 3176, 3177, 3178, 3179, 3180, 3181, 3182, 3183, 3184, 3185, 3186, 3187, 3188, 3189, 3190, 3191, 3192, 3193, 3194/1, 3194/2, 3195/1, 3195/2, 3196, 3199/1, 3199/2, 3200, 3201, 3202, 3203, 3204, 3206/1, 3206/2, 3206/3, 3207/1, 3207/2, 3208/1, 3208/2, 3209/1, 3209/2, 3210, 3211/1, 3211/2, 3212, 3213, 3214, 3215, 3216, 3217, 3218, 3219, 3220, 3221, 3222, 3223, 3224, 3225, 3226, 3227, 3228, 3229, 3230, 3231, 3232, 3233, 3234, 3235, 3236, 3237, 3238, 3239, 3240, 3241, 3242, 3243, 3248, 3249, 3250, 3251, 3252, 3254, 3255, 3256, 3257, 3258, 3259, 3260, 3261/1, 3261/2, 3262, 3263, 3264, 3265, 3266, 3267, 3268, 3269, 3270, 3271, 3272, 3273, 3274, 3275, 3276, 3277, 3278, 3279, 3280, 3281, 3282, 3283, 3284, 3285, 3286, 3287/1, 3287/2, 3288, 3289, 3290, 3291, 3292, 3293/1, 3293/2, 3294, 3295, 3296, 3297/1, 3297/2, 3299, 3300, 3312, 3313, 3314, 3315,

 

3316, 3317, 3318, 3319, 3320, 3321, 3322, 3323, 3324, 3327, 3328, 3329, 3330, 3331, 3332, 3333, 3334, 3336, 3337, 3338, 3339, 3340, 3342, 3343, 3344, 3345, 3346, 3347, 3348, 3349/1, 3349/2, 3350, 3351, 3352, 3353, 3354, 3355, 3356, 3357, 3358, 3359, 3360, 3361, 3362, 3363, 3364, 3365, 3366, 3367, 3368, 3369, 3370, 3371/1, 3371/2, 3371/3, 3372, 3373, 3374/1, 3374/2, 3374/3, 3375, 3376, 3377, 3378, 3379, 3380, 3381, 3382, 3383, 3384, 3385, 3386, 3387, 3388, 3389, 3390, 3391, 3392, 3393, 3394, 3395, 3396, 3397, 3398, 3399, 3400, 3401, 3402, 3403, 3405, 3406, 3407, 3408, 3409, 3410, 3411, 3412, 3413, 3414, 3415, 3416, 3417, 3418, 3419, 3420, 3421, 3422, 3423, 3424, 3425, 3426, 3427, 3428, 3429, 3430, 3431, 3432, 3433, 3434, 3435, 3436, 3437, 3438, 3441, 3442, 3445, 3446, 3447, 3454, 3455, 3458, 3468, 3469, 3470, 3471, 3473, 3485, 3486, 3487, 3488, 3489, 3490, 3491, 3492, 3493, 3494, 3495, 3496, 3497, 3498, 3499, 3500, 3501, 3502, 3503, 3504, 3505, 3506, 3507, 3508, 3509, 3510, 3511, 3512, 3513, 3514, 3518, 3528, 3529, 3530, 3531, 3532, 3533, 3590, 3591, 3592, 3593, 3595, 3596, 3597, 3598, 3599, 3600, 3601, 3602, 3603, 3605, 3609, 3610, 3611, 3612, 3613, 3614, 3615, 3616, 3617, 3618, 3619, 3620, 3627, 3628, 3629, 3630, 3631, 3632, 3633, 3634, 3635, 3636, 3637, 3638, 3639, 3640, 3642, 3643, 3644, 3645, 3646, 3647, 3648, 3649, 3650, 3651, 3652, 3653, 3654, 3655, 3656, 3657, 3658, 3659, 3660, 3661, 3662, 3663, 3664, 3665, 3666, 3667, 3668, 3669, 3670, 3671, 3672, 3673, 3674, 3675, 3676, 3677, 3678, 3679, 3680, 3681, 3682, 3683, 3684, 3685, 3686, 3687, 3688, 3689, 3690, 3691, 3692, 3693, 3694, 3695, 3696, 3699, 3700, 3701, 3702, 3703, 3704, 3705, 3706, 3707, 3708, 3709, 3710, 3711, 3712, 3713, 3714, 3715, 3716, 3717, 3718, 3719, 3720, 3721/1, 3721/2, 3722, 3723, 3724, 3725, 3738, 3739, 3740, 3741, 3742, 3743, 3744, 3745, 3746, 3747, 3748, 3749, 3750, 3751, 3752, 3753, 3754, 3755, 3756, 3757, 3758, 3759, 3760, 3761, 3762, 3763, 3764, 3765, 3766, 3767, 3768, 3769, 3770, 3771, 3772, 3774, 3777, 3778, 3779, 3780, 3781, 3782, 3783, 3784, 3785, 3786, 3787, 3788, 3789, 3790, 3791, 3792, 3793, 3794, 3795, 3796, 3797, 3798, 3799, 3800, 3801/1, 3801/2, 3802, 3804, 3805, 3806, 3807, 3809, 3810, 3811, 3813, 3814, 3815, 3910, 3911, 3912, 3913, 3914, 3915, 3916, 3917, 3918, 4329, 4369, 4370, 4371, 4372, 4373, 4374, 4375, 4376, 4377, 4378, 4379, 4380, 4381, 4382, 4383, 4384, 4385, 4386, 4387, 4388, 4389, 4390, 4391, 4392, 4393, 4394, 4395, 4396, 4397, 4398, 4399, 4400, 4401, 4402, 4403, 4404, 4405, 4406, 4407, 4408, 4409, 4410, 4411, 4412, 4413, 4414, 4415, 4416, 4417, 4418, 4419, 4420, 4421, 4422, 4423, 4429, 4430, 4431, 4432, 4433, 4434, 4435, 4438, 4709, 4711, 4713, 4714, 4756, 4757, 4758, 4763, 4764, 4765, 4766, 4767, 4768, 4769, 4770, 4771, 4772, 4773, 4774, 4775, 4776, 4777, 4778, 4779, 4780, 4781, 4782, 4783, 4784, 4785, 4786, 4787, 4788, 4789, 4790, 4791, 4792, 4793, 4794, 4795, 4796, 4797, 4798, 4799, 4800, 4801, 4802, 4803, 4804, 4805, 4806, 4807, 4808, 4809, 4810, 4811, 4812, 4813, 4814, 4815, 4816, 4817, 4818, 4819, 4820, 4821, 4822, 4823, 4824, 4825, 4826, 4827, 4828, 4829, 4830, 4831, 4832, 4834, 4835, 4837, 4845, 4846, 4847/1, 4847/2, 4848, 4849, 4850/1, 4850/2, 4851, 4852, 4853, 4854, 4855, 4856, 4857, 4858, 4859,

4860, 4861, 4865, 4867/1, 4868, 4869, 4870, 4871, 4872, 4873, 4874, 4875, 4876, 4877, 4878, 4879, 4880, 4881, 4882, 4883, 4884, 4885, 4886, 4887, 4888, 4889, 4890, 4891, 4892, 4893, 4894, 4895, 4896, 4897, 4898, 4899, 4900, 4902, 4903, 4904, 4905, 4906, 4907, 4908, 4909, 4912, 4915, 4916, 4917, 4926, 4927, 4928, 4929, 4930, 4931, 4932, 4933, 4934, 4935, 4936, 4937, 4938, 4943, 4944, 4945, 4946, 4952, 4953/1, 4954, 4955, 4969, 4970, 4971, 4975, 4977, 4982, 4983, 4984, 4987.

Stara Brezovica

129, 130, 142, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160, 161, 162, 163, 164, 165, 166, 167, 168, 169, 170, 253, 254, 255, 256, 258, 271, 272, 273, 281, 282, 283/1, 285, 287, 288, 289, 290, 291, 292, 293, 294, 295, 296, 297, 298, 299, 300, 301, 302, 303, 304/1, 304/2, 305, 306, 307, 308, 309, 310, 315, 317, 318, 319, 320, 321, 322, 323, 325, 326, 3367, 3368, 360, 361, 362, 397, 399, 400.

Korbul

1, 2, 1116.

2.3. ZONA III AKUMULACIJE

U zoni III akumulacije „Prvonek” (površine 7927,43 ha), uspostavlja se režim kontrolisane izgradnje i korišćenja prostora, koji obezbeđuje zaštitu kvaliteta voda i zdravstvenu ispravnost vode izvorišta. U ovoj zoni se primenjuju pojačane mere sanitacije, ali ne i restrikcija koja bi ugrožavala razvoj naselja. Dozvoljena je izgradnja stambenih, ekonomskih, ugostiteljskih, komercijalnih i turističkih objekata.

U ovoj zoni nije dozvoljeno nekontrolisano deponovanje komunalnog i drugog otpada, lociranje i uređenje deponija čvrstog otpada, deponovanje, skladištenje i transport opasnih materija i materija koje se ne smeju direktno ili indirektno unositi u vode.

Nije dozvoljeno građenje proizvodnih pogona, termoenergetskih i drugih objekata, kao ni obavljanje radova, čije otpadne vode sadrže zagađujuće materije ili na bilo koji način ugrožavaju kvalitet i režim voda. Dozvoljena je realizacija objekata viših nivoa finalizacije, sa „čistim” tehnologijama koje nemaju čvrste ili tečne otpadne i opasne materije. Dozvoljeno je graditi male zanatsko-industrijske pogone (objekti za preradu poljoprivrednih proizvoda, mini-hladnjače, sušare, mlinove i dr.), uz obavezu da se otpadne vode prečiste do propisane klase kvaliteta pre ispuštanja u recipijent.

Za naselja, u kojima zbog konfiguracije terena i razuđenosti, realizacija kanalizacionog sistema nije realna – primenjuje se sanitacija na nivou domaćinstava ili grupe kuća, putem propisnih sengrupa i rezervoara/taložnica za sakupljanje otpadnih voda. Sprovešće se sanitarno uređenje naselja uz zabranu deponovanja komunalnog i drugog otpada, te materija koje se ne smeju direktno ili indirektno unositi u vode. Izvršiće se lociranje i sanitacija odlagališta čvrstog otpada, kao i sanacija farmi, tako da ispunjavaju sve sanitarno-tehničke uslove koji obezbeđuju potpunu sigurnost od zagađivanja voda i tla.

Zabranjeno je obavljanje rudarskih radova (površinski i podpovršinski radovi, miniranje tla), prodor u sloj koji zastire podzemnu vodu i odstranjivanje sloja koji zastire vodonosni sloj, i drugih radova čije otpadne vode sadrže zagađujuće materije ili na bilo koji način ugrožavaju kvalitet i režim voda.

Razvoj i uređenje lokalne saobraćajne i tehničke infrastrukture realizovaće se bez posebnih zahteva u pogledu zaštite akumulacije.

Za potrebe turističko-rekreativnog korišćenja sliva akumulacije „Prvonek”, dozvoljava se realizacija izletničkih, ribolovnih, pešačkih, biciklističkih staza i druge prateće infrastrukture i sanitarno obezbeđenih manjih objekata za potrebe informisanja i predaha turista (odmorišta, vidikovci, restorani, zakloni za sklanjanje od nevremena i sl.).

2.4. PODRUČJE IZVAN ZONA SANITARNE ZAŠTITE AKUMULACIJE

Područje Prostornog plana izvan zona sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” (oko 28,4 km2) obuhvata prostor vanslivnih površina na kojima se nalaze delovi:

1) koridora cevovoda sirove vode na području KO Prvonek, od jezera „Prvonek” do PPV;

2) podbranski deo.

Na vanslivnim površinama područja Prostornog plana, ne uspostavljaju se posebna ograničenja, već važe režimi zaštite korišćenja i uređenja utvrđeni drugim prostornim planovima područja posebne namene i prostornim planovima jedinica lokalne samouprave i urbanističkim planovima, i to:

1) Prostorni plan grada Vranja;

2) Plan detaljne regulacije cevovoda sirove vode.

3. UTICAJ POSEBNE NAMENE NA RAZVOJ POJEDINIH OBLASTI

3.1. ZAŠTITA, UREĐENjE I KORIŠĆENjE PRIRODNIH SISTEMA

3.1.1. Zaštita i korišćenje poljoprivrednog zemljišta i razvoj poljoprivrede

Poljoprivredno zemljište je prirodno dobro od opšteg interesa, te se njegova zaštita i korišćenje na slivnom području akumulacije „Prvonek” zasniva na principu integralnog upravljanja prirodnim resursima i koncepciji održivog poljoprivrednog i ruralnog razvoja. Korišćenja i uređenja poljoprivrednog zemljišta podrazumeva:

1) u zoni I oko akumulacije zemljište se neće koristiti za poljoprivredu;

2) u zoni II oko akumulacije poljoprivredno zemljište će se koristiti uz ograničenja (stepena korišćenja hemijskih preparata u ratarskoj proizvodnji; kontrolisano korišćenje pojila za stoku; zabranu skladištenja agrotehničkih sredstava na otvorenom prostoru i zabranu manipulacija koja bi dovela do njihovog nekontrolisanog dospevanja u vodotokove; sprečavanje ispuštanja osoke u zemljište i vodotokove);

3) u zoni III akumulacije primenjuju se principi racionalnog korišćenja poljoprivrednog zemljišta.

Za ostvarivanje održivog ruralnog razvoja značajno je obezbeđivanje podrške budžetskih sredstava resornog ministarstva za: povećanje konkurentnosti (subvencionisanje nabavke poljoprivredne mehanizacije, opreme i uvođenja standarda i podizanje dugogodišnjih zasada), podršku zaštiti životne sredine i ruralnih predela (uzgoj autohtonih rasa, uzgoj lekovitog bilja, proizvodnju organske hrane i šumarstvo), diversifikaciju aktivnosti u ruralnoj ekonomiji sa usmerenjem prema turizmu i tržišne mere podrške (investicije u modernizaciju proizvodnje i prerade poljoprivrednih proizvoda).

3.1.2. Zaštita i korišćenje šuma i šumskog zemljišta i razvoj lovstva

Gazdovanje šumama obavljaće se u skladu sa Zakonom o šumama („Službeni glasnik RS”, br. 30/10, 93/12 i 89/15), podzakonskim aktima i postojećim planskim dokumentima donetim na osnovu tog zakona, a lovstvo će se razvijati u skladu sa Zakonom o divljači i lovstvu („Službeni glasnik RS”, broj 18/10) i propisima i dokumentima donetim na osnovu tog zakona. U šumama i lovištima od posebnog značaja je i primena propisa kojima se uređuju zaštita prirode, zaštita i upravljanje vodama i zaštita od požara ukoliko relevantne odredbe tih propisa nisu obuhvaćene regulativom i praksom u oblasti šumarstva i lovstva.

Osnovna rešenja Prostornog plana usaglašena su sa prethodno navedenim propisima i dokumentima i ne indikuju nepovoljne promene stanja šumskih ekosistema, šumskog zemljišta i lovne divljači.

Šume sopstvenika na području Prostornog plana nisu uređene, odnosno za njih nisu doneti programi gazdovanja šumama shodno odredbama Zakona o šumama. Prostornim planom, zbog značaja šume kao biljnog pokrivača u zaštiti režima voda i kvaliteta vode u akumulaciji i same akumulacije od erozivnih procesa, preporučuje se zainteresovanim i nadležnim subjektima izrada i donošenje tih programa. Do donošenja programa u korišćenju i zaštiti šuma sopstvenika, Javno preduzeće „Srbijašume” vršiće savetodavne poslove prema Privremenom programu gazdovanja šumama i primenjivaće se odredbe Zakona o šumama kao i merodavne mere i uslovi utvrđeni planom zaštite i upravljanja akumulacijom pri čemu je najvažnije da se očuva sklop i poboljša struktura sastojina i poveća obraslost. Ukoliko takve mere podrazumevaju povećane troškove ili štetu usled ograničenja prava korišćenja u odnosu na zakonom dopuštene aktivnosti i radove u šumama, neophodno je utvrditi i primeniti podsticajne i kompenzacione instrumente finansijskog i drugog karaktera.

Antierozivna zaštita na površinama pod šumom i na šumskom zemljištu, osim odgovarajućih mera gajenja i nege postojećih šuma, ostvariće se veštačkim obnavljanjem i osnivanjem novih šuma, odnosno primenom različitih bioloških i bio-tehničkih antierozivnih radova (popunjavanje kultura, pošumljavanje, zatravljivanje proseka, podizanje pletera i zidića protiv spiranja i dr.). Pored planiranog pošumljavanja i drugih radova na državnom šumskom zemljištu, neophodno je pošumljavanjem i drugim antierozivnim radovima obuhvatiti i odgovarajuće površine privatnog zemljišta. Prioritet su tereni ugroženi ekscesivnom i jakom erozijom u izvorišnoj čelenci Banjske reke (KO Babina Poljana), slivovima Crnovrškog potoka, potoka Samar i Raševica (KO Crni Vrh) i Gloške reke (KO Stari Glog). Planovi gajenja, obnavljanja, osnivanja novih i nege šuma utvrđeni osnovama gazdovanja šumama u državnoj svojini na području Prostornog plana kompatibilni su sa osnovnom funkcijom tog prostora kao izvorišta vodosnabdevanja. Kroz ustanovljenje i odgovarajuće plansko gazdovanje zaštitnim šumama obezbeđuje se puna podrška merama očuvanja i unapređenja režima i kvaliteta voda i zaštite akumulacije od nanosa.

Upravljanje lovištem i aktivnosti gajenja, zaštite i izlova divljači obavljaju se prema lovnoj osnovi i godišnjim planovima, shodno zakonu i nisu posebno ograničeni u odnosu na ciljeve, režime i mere zaštite voda, osim u načinu organizovanja lova u zoni neposredne zaštite akumulacije, gde lovne aktivnosti nisu dopuštene.

Rizik pojave i moguća šteta od požara u šumama su najveći u veštački podignutim sastojinama četinara, pre svega u sastojinama crnog i belog bora, koje su u I stepenu ugroženosti, ali je opasnost širenja požara umanjena zbog relativno male površine i prostorne izolovanosti četinarskih kultura. Lišćarske sastojine bukve, kitnjaka i drugih vrsta, koje značajno prostorno preovlađuju, imaju manji rizik od požara i svrstane su u IV i V stepen ugroženosti, ali i u njima je izuzetno važno organizovati i sprovoditi preventivne protivpožarne mere, posebno u vreme prolećnog čišćenja (spaljivanjem) korova i žbunja na poljoprivrednim površinama i u vreme letnjih, prvenstveno avgustovskih suša. Zaštita šuma od požara, uključujući i sanaciju požarišta, kao važan segment ukupne zaštite šuma, uređena je Zakonom o šumama i podzakonskim aktima i dokumentima, shodno Zakonu o zaštiti od požara („Službeni glasnik RS”, br. 111/09 i 20/15).

U skladu sa merodavnim odredbama Zakona o šumama, ukoliko dođe do promene namene šumskih površina izvršiće se potrebne izmene i dopune osnova gazdovanja šumama.

3.2. EKONOMIJA I PRIVREDNI SISTEMI

3.2.1. Razvoj i razmeštaj privrednih aktivnosti

U neposrednom okruženju područja Prostornog plana, privreda će se razvijati pod preduslovima: daljeg restrukturiranja i prilagođavanja privredne strukture tržišnim uslovima privređivanja, sledeći potencijale i ograničenja za razvoj pojedinih privrednih i uslužnih delatnosti; razvoj malih i srednjih preduzeća (u daljem tekstu: MSP) shodno lokaciono-razvojnom potencijalu i ograničenjima prostora i dr.

Pod pretpostavkom da će postepeno biti ispunjeni preduslovi privrednog razvoja područja Prostornog plana i okruženja, koji se odnose na kontinuitet postojećih uspešnih firmi u okruženju i realizaciju neophodne infrastrukture i stvaranje dinamičnog poslovnog ambijenta mogu se definisati prioritetne razvojne delatnosti:

1) vodoprivreda i šumarstvo, sa potencijalima baziranim na postojećoj akumulaciji, očuvanom šumskom fondu i kvalitetnoj životnoj sredini;

2) poljoprivreda, zasnovana na unapređenim tradicionalnim vidovima, uz stvaranje uslova za efikasniju proizvodnju, formiranje mikropogona za preradu i plasman proizvoda, udruživanje proizvođača, integraciju sa turizmom i dr.;

3) turizam, sa potencijalima baziranim na očuvanoj prirodnoj sredini i povoljnim uslovima za razvoj vodnog, planinskog, lovnog, ribolovnog, sportsko-rekreativnog, ekološkog i ruralnog turizma, uz integrisanje sa turističkom ponudom neposrednog okruženja, pre svega banjskim, tranzitnim i ostalim vidovima turizma. Aktiviranje turizma će doprineti razvoju komplementarnih delatnosti (sa pratećim uslugama za podmirivanje potreba turista i izletnika) i poboljšavanju standarda i zaposlenosti lokalnog stanovništva, istovremeno doprinoseći rešavanju pojedinih razvojnih problema, podizanju atraktivnosti područja za investiranje i poboljšanje demografske strukture stanovništva, kao i motivisanju mladih za ostanak i povratak na ruralno područje;

4) MSP (pre svega porodične firme domaće radinosti i dr.) kao osnovni oblik organizovanja firmi i generator razvoja, konkurentnosti i zapošljavanja (prioritetno u proizvodnji i preradi poljoprivrednih proizvoda, turizmu, trgovini i sektoru usluga).

Osnovni oblik buduće alokacije privrednih delatnosti predstavljaće disperzija turističkih i uslužnih kapaciteta MSP pre svega u okviru naselja na ruralnom području i Vranjskoj Banji, nizvodno od akumulacije, kao i razvoj turističko-rekreativne ponude u slivnom području i posebno van sliva na području turističkog kompleksa Besne Kobile. Osnovni kriterijumi za usmeravanje razmeštaja privrednih delatnosti su: prostorno-ekološka prihvatljivost (uz selektivan razmeštaj u skladu sa režimima zaštite izvorišta i prirode); infrastrukturno opremanje naselja; identifikacija potencijalnih profitabilnih investicionih programa na nivou pojedinih delatnosti i/ili naselja u skladu sa raspoloživim potencijalima i dr.

Interes za razvojem MSP na ruralnom području biće realizovan: izgradnjom mikro pogona u okviru postojećeg stambenog tkiva seoskih naselja, u skladu sa režimima zaštite, poštovanjem pravila izgradnje i uređenja prostora i uslova zaštite životne sredine; i aktiviranjem i poboljšanjem infrastrukturne opremljenosti postojećih lokacija i napuštenih objekata (npr. sušara, otkupnih stanica, zemljoradničkih zadruga, skladišta i dr). Važan aspekt predstavljaće i razvoj alternativne ekonomije seoskog domaćinstva, koja treba da omogući njegovo dopunsko angažovanje i dodatne prihode, uz organizacionu i logističku podršku. Osnovni akteri razvoja alternativne ekonomije seoskog domaćinstva biće: 1) seoska domaćinstva, kao male samostalne proizvodno-poslovne jedinice/pogoni za proizvodnju, locirani u naseljima i zaseocima na planskom području ili neposrednom okruženju; 2) prerađivačke jedinice (finalna prerada, pakovanje i skladištenje) locirane na pogodnim lokacijama u zoni III akumulacije, ili van slivnog područja; i organizacione jedinice kao nosioci integracije i zajedničkih funkcija (edukacija domaćinstava, komercijala, tehnologija, kontrola kvaliteta, plasman proizvoda, marketing, organizacija posla i dr.), locirane u naseljima sa potencijalnom funkcijom dvojnih komplementarnih centara za poljoprivrednu proizvodnju i organizovano snabdevanje poljoprivrednim proizvodima naselja u neposrednom i širem okruženju.

3.3. TURIZAM I REKREACIJA

Turistička ponuda zasnivaće se na: 1) geografsko-saobraćajnom položaju, sa atraktivnim stvorenim i prirodnim resursima, prvenstveno akumulacijom „Prvonek” u kontaktu sa visokoplaninskom turističkom destinacijom Besna Kobila, kao i Vranjskom Banjom i gradom Vranje u dolini Južne Morave i koridorom autoputa E-75, u korelaciji sa programima zaštite izvorišta, prirode, životne sredine i kulturnog nasleđa i odgovarajućih razvojnih politika Republike Srbije i 2) potencijalima za vodni, planinski, lovni, ribolovni, sportsko-rekreativni, ekološki, ruralni kao i drugih vidova turizma. Predviđa se razvoj integralne turističke ponude bazirane na etno-tradiciji, kroz autentični smeštaj i organizovanje pojedinačnih sportsko-rekreativnih sadržaja turističke ponude, proizvodnju i plasman tradicionalne i ekološki kvalitetne hrane, tradicionalne zanate i sl.

Turistička ponuda područja Prostornog plana zaokružiće se: kompletiranjem sadržaja celogodišnje ponude u prostoru; izgradnjom komunalne opreme i javnih sadržaja i dr; aktiviranjem letnje rekreacije na vodenim površinama kao i jahanja, planinskog biciklizam, planinarenja, izleta i dr. Sa bliskim priključkom na tranzitni turistički koridor autoputa E-75 (postojeća petlja „Vranje” i planirana petlja „Vranjska Banja”), deonicama grebenskih-panoramskih puteva (koji tangiraju sliv na pravcu od Besne Kobile ka Dukatu) i razvojem lokalne putne mreže, svi turistički potencijali i komplementarne aktivnosti integrisaće se u jedinstvenu ponudu.

Područje akumulacije „Prvonek”, predviđa se kao izletnička i tranzitna sportsko-rekreativna destinacija u neposrednom kontaktu Vranjske Banje, grada Vranja, planine Besna Kobila i međunarodnog infrastrukturnog koridora autoputa E-75 (deonica Niš – Republika Makedonija). Izletište može da računa na deo tranzitnih turista sa koridora autoputa kao i gravitacionu zonu tražnje lokalnih izletnika u kojoj su gradovi Vranje, Leskovac, Niš i dr. Nizvodno od akumulacije i brane realizovan je sportsko-rekreativni punkt u okviru KO Prvonek, uz pristupnu saobraćajnicu (sa rekreativnim sadržajima, dečijim programom, terenima za male sportove i dr., uz osnovne ugostiteljske i servisne objekte, parking i dr.). Gosti punkta kao i ponude na akumulaciji koristiće smeštaj uglavnom van područja Prostornog plana.

Predviđena je mogućnost da se u razvijenoj fazi turizma izvrši povezivanje podbranskog dela akumulacije, preko sela Prvonek, žičarom ili nekim drugim sredstvom vertikalnog transporta, sa planiranim planinskim rizortom „Srpska Čuka” (koji će predstavljati drugu fazu izgradnje i uređenja skijališta Besna Kobila). Na taj način bi se ostvario komforan spoj jezera i planine, dok se sprega planinske ponude i „Vranjskih termi” ostvaruje pristupnim putem.

Na širem planinskom prostoru na severnim padinama Besne Kobile predviđa se alpsko skijalište, mreža izletničko-planinarskih staza za pešake, jahače i planinske bicikliste, sa vidikovcima, odmorištima, skloništima i dr.

3.4. DEMOGRAFSKI I SOCIJALNI RAZVOJ I MREŽA NASELjA

Stanovništvo

Imajući u vidu da je populacija mala i izložena negativnim demografskim procesima, pitanje demografske revitalizacije predstavlja jedno od ključnih izazova na području Prostornog plana.

S obzirom na nepovoljnu ekonomsku situaciju područja može se očekivati da će i u budućnosti endogeni faktori imati presudan uticaj na nastavak depopulacije. Razvoj stanovništva mora biti podržan sledećim merama i aktivnostima:

1) primeni državnih i lokalnih mera demografske politike u kombinaciji sa lokalnim ekonomskim i društvenim razvojem;

2) povećanje mogućnosti za zapošljavanje lokalnog stanovništva kao osnov za zadržavanje mlađeg stanovništva;

3) jačanje poljoprivredne i uslužnih delatnosti uz aktiviranje i edukaciju lokalnog stanovništva i korišćenje komparativnih prednosti održivog upravljanja prirodnim resursima;

4) uvažavanje činjenice izraženog starenja stanovništva i mogućnosti za njegovu bolju integraciju u život lokalne zajednice.

Mreža naselja

Razvoj mreže naselja bliže se utvrđuje prostornim planovima jedinica lokalne samouprave. Od značaja za budući razvoj naselja na području Prostornog plana biće podsticanje socio-ekonomske transformacije seoskih naselja uz unapređenje saobraćajne povezanosti naselja sa centrima zajednice naselja i razvijenim urbanim centrima (Vranje i Vranjska Banja).

Javne službe

Razvoj mreže javnih službi zasniva se na postojećoj mreži objekata javnih službi, očekivanim demografskim promenama i na razvoju naseljskih funkcija. U tom kontekstu jedno od osnovnih planskih opredeljenja je poboljšanje dostupnosti i kvaliteta usluga koji su prilagođeni potrebama korisnika (integrisano pružanje usluga zdravstvene i socijalne zaštite, organizovanje mobilnih službi i dr.).

Prostornim planovima jedinica lokalne samouprave bliže se utvrđuje razvoj mreže objekata i usluga javnih službi za sva naselja koja se nalaze na području Prostornog plana.

3.5. PROSTORNI RAZVOJ SAOBRAĆAJA I INFRASTRUKTURNIH SISTEMA

3.5.1. Saobraćaj

Razvoj saobraćaja na području Prostornog plana podrazumeva stvaranje uslova za njegovo bezbedno odvijanje i potpunu funkcionalnost, u skladu sa režimima i merama zaštite izvorišta vodosnabdevanja. Planirane su sledeće aktivnosti:

1) modernizacija, rekonstrukcija i dogradnja opštinskog puta broj 17 (desna obala): Vranjska Banja – Prvonek – Babina Poljana – Stari Glog – Petrova Gora – Novi Glog (veza sa DP IIA reda br. 227) sa obezbeđenjem pristupa akvatoriji jezera na više lokacija, isključivo za potrebe vodoprivrede;

2) završetak gradnje nekategorisanog puta od brane „Prvonek” do zaseoka Cerak na području KO Prvonek (leva obala);

3) rekonstrukcija, dogradnja i modernizacija nekategorisanih puteva koji su od značaja za poboljšanje turističke ponude, međusobno povezivanje naselja u zajednicama naselja i delova naselja u istoj KO.

3.5.2. Elektroenergetska infrastruktura i obnovljivi izvori energije

Planirane su sledeće aktivnosti razvoja elektroenergetske mreže i objekata prema planovima Operatora distributivnog sistema „EPS Distribucijaˮ d.o.o. Beograd, Ogranak Elektrodistribucija Vranje:

1) rekonstrukcija postojećih i izgradnja novih TS 10/0,4 kV;

2) rekonstrukcija postojećih i izgradnja novih dalekovoda 10/0,4 kV.

Prostornim planom se predviđa mogućnost izgradnje MHE na osnovu katastra lokacija čija je izrada u toku u nadležnom ministarstvu. Do njegove izrade nije dozvoljena gradnja MHE. Dalja izgradnja MHE može biti dozvoljena uz striktno poštovanje uslova koje utvrdi upravljač izvorištem vodosnabdevanja.

Predviđa se i korišćenje solarne energija, izgradnjom solarnih elektrana. Potencijalne lokacije su: na području KO Prvonek na katastarskoj parceli br. 3136 instalisane snage do 400 kW i KO Babina Poljana na katastarskim parcelama br. 360 i 362.

3.5.3. Elektronske komunikacije i poštanski saobraćaj

Planirani razvoj fiksne telefonske mreže i mobilne telefonije zasniva se na:

1) stvaranju uslova da se na postojeće optičke kablove, koji prolaze uz samu granicu područja Prostornog plana, izgrade privodi prema svakoj lokaciji na kojoj se ukažu potrebe za novim multiservisnim uslugama. Time će se omogućiti, pored telefonskih usluga, pristup internetu i mreži za prenos podataka u svim mestima u kojima se pojavi potreba;

2) instalacija ruralnog radiotelefonskog sistema (CDMA) za delove područja na kojima postoji potreba prvenstveno za fiksne telefonske servise;

3) izgradnji planiranih baznih stanica mobilnih operatora.

U cilju poboljšanja postojećeg stanja poštanskog saobraćaja, potrebno je otvaranje novih poštanskih jedinica ili, uvođenje mobilnih poštanskih šaltera koji bi po određenom rasporedu, obilazili sela i zaseoke, kao i uvođenje svih novih poštanskih usluga u poštanskom saobraćaju.

3.5.4. Upravljanje čvrstim otpadom i komunalna infrastruktura

Na slivnom području planska opredeljenja u pogledu upravljanja komunalnim otpadom odnose se na utvrđivanje obaveze za odlaganje otpada van zona ekscesivnog nagomilavanja smeća, u zasebno postavljene posude za svako domaćinstvo, čija bi evakuacija bila u nadležnosti javnog komunalnog preduzeća. Dalja distribucija otpada vrši se na regionalnu deponiju „Meteris”.

Plansko opredeljenje je i sprovođenje zabrane odlaganja svih vrsta otpada (komunalnog, građevinskog, ambalažnog, opasnog i drugog) u slivu akumulacije; zatvaranje, čišćenje, remedijacija i rekultivacija svih smetlišta i spontano nagomilanog komunalnog otpada u priobalju, rečnim koritima, koridorima putne infrastrukture; sistematsko prikupljanje otpada koji se taloži u rečnim koritima i njegova bezbedna evakuacija van zona I i II sanitarne zaštite.

Generisani organski otpad u zoni III akumulacije, moguće je prerađivati na parceli domaćinstva njegovim odlaganjem u zasebne rupe u zemlji, ograđivanjem i prekrivanjem radi dobijanja komposta. Otpad poreklom iz stočarske proizvodnje, ukoliko ima karakteristike organskog otpada neophodno je zasebno transportovati van granica sliva na sabirne stanice za opasni otpad. Otpad poreklom iz poljoprivredne proizvodnje koji sadrži tragove hemijskih preparata mora biti evakuisan van granica slivnog područja.

Postojeće seosko groblje u zaseoku Ćurlinci u KO Prvonek, koje se nalazi na granici zona II i III sanitarne zaštite neophodno je konzervirati i obezbediti u skladu sa režimima zaštite. Proširenje postojećih groblja moguće je samo u zoni III akumulacije i to u skladu sa propisima zaštite akumulacije (uz poštovanje sanitarnih standarda). Van granica sliva na području Prostornog plana, u većim naseljima neophodno je izgraditi centralna organizovana i uređena groblja, jer su postojeća individualna neorganizovana groblja prilično zapuštena i higijenski i organizaciono nepodesna za obavljanje sahranjivanja.

Bezbedno uklanjanje životinjskog otpada obavljaće se van sliva akumulacije. Prema Pravilniku o načinu neškodljivog uklanjanja životinjskih leševa i otpadaka životinjskog porekla i o uslovima koje moraju ispunjavati objekti i oprema za sakupljanje, neškodljivo uklanjanje i utvrđivanje uzroka uginuća i prevozna sredstva za transport životinjskih leševa i otpadaka životinjskog porekla („Službeni list SFRJ”, broj 53/89 i „Službeni glasnik RS”, broj 31/11) neškodljivo uklanjanje životinjskih leševa i otpadaka životinjskog porekla vrši se preradom u objektu za preradu životinjskih leševa i otpadaka životinjskog porekla (kafilerije) van granica planskog područja.

3.6. ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE, PRIRODNIH I NEPOKRETNIH KULTURNIH DOBARA I ZAŠTITA OD ELEMENTARNIH NEPOGODA I OBEZBEĐENjE INTERESA ZA ODBRANU

3.6.1. Zaštita životne sredine

Planska rešenja ne indikuju nepovoljan uticaj na glavne elemente i pokazatelje stanja životne sredine. Prostornim planom se, uspostavljanjem zona sanitarne zaštite, obezbeđuju prostorni uslovi održivosti vodosnabdevanja kao osnovne planske namene koja je uslovljena očuvanjem i unapređenjem kvaliteta voda i zemljišta u slivu. Mere zaštite izvorišta vodosnabdevanja i očuvanja kvaliteta voda akumulacije „Prvonek” detaljno su definisane kroz režime održavanja zona sanitarne zaštite („III. PLANSKA REŠENjA, 2. Režimi zaštite, uređenja i korišćenja prostora”) i utvrđene Elaboratom o zonama sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” na osnovu merodavnih propisa i odgovarajućih istraživanja.

Za upravljanje rizikom od opasnih materija u slivu akumulacije u budućnosti od značaja može biti primena Zakona o transportu opasne robe („Službeni glasnik RS”, br. 104/16 i 83/18) i Pravilnika o načinu transporta opasnog tereta kroz zaštićene zone („Službeni glasnik RS”, broj 75/15). Prema tom zakonu, transport opasne robe kroz zaštićenu zonu vrši se uz poštovanje propisanih ograničenja. Sada na području nema tranzitnih i drugih saobraćajnica kojima se takva roba može prevoziti.

Potpuni stručni, pravni i finansijski okvir za (obaveznu) primenu mera zaštite akumulacije od uticaja poljoprivredne delatnosti i otpadnih komunalnih voda može se obezbediti ako se na osnovu merodavnih odredbi Zakona o vodama područje sliva ili neka od zona sanitarne zaštite utvrde za ranjivo područje (osetljivo na nitrite, prema Nitritnoj direktivi 91/676/EEC) ili za osetljivo područje (osetljivo na nutrijente, prema Direktivi o tretmanu komunalnih voda 91/271/EEC) i područje podložno eutrofikaciji na kome je u cilju dostizanja ciljeva kvaliteta voda potrebno obezbediti bolje prečišćavanje komunalnih voda. Za ovu opciju zaštite akumulacije sada ne postoje osnovani razlozi, ali je treba imati u vidu u budućnosti i primeniti u zavisnosti od razvoja procesa eutrofikacije.

Za praćenje ostvarivanja zaštite kvaliteta voda u slivu akumulacije značajan je monitoring voda i zemljišta. Shodno Zakonu o vodama, za državni odnosno nadzorni monitoring voda, koji obuhvata zapreminu, vodostaje i proticaje do stepena značajnog za ekološki potencijal i parametre (biološke, hemijske, fizičko-hemijske i hidromorfološke) ekološkog potencijala odgovorna je Agencija za zaštitu životne sredine i Republički hidrometeorološki zavod i neophodno je da se za akumulaciju „Prvonek” takav monitoring planira u odgovarajućem godišnjem rasponu, ili vanredno, u slučaju ukazane potrebe. Javno preduzeće „Vodovod” Vranje odgovorno je za registrovanje količina i ispitivanje kvaliteta vode na vodozahvatu, cevovodu i postrojenju za prečišćavanje voda. Merenje i ispitivanje kvaliteta voda mogu vršiti i druga akreditovana pravna lica. Elaboratom o zonama sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek”, na osnovu Pravilnika o načinu određivanja i održavanja zona sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja, utvrđen je detaljan predlog mera kontrolnog, tzv. racionalnog monitoringa u kvantitativnom i kvalitativnom smislu, koji bi trebao da postane deo sistematskog, trajnog ili privremenog (nekoliko godina) programa monitoringa akumulacije i zona sanitarne zaštite na državnom nivou.

Monitoring zemljišta uređen je Zakonom o zaštiti zemljišta („Službeni glasnik RS”, broj 112/15) kao obaveza države i lokalne samouprave i njegovo uspostavljanje doprineće zaštiti ovog resursa, a posredno i zaštiti voda u slivu akumulacije „Prvonek”, posebno zbog indicija o prekomernim sadržajima nikla i bakra u zemljištu na pojedinim delovima slivnog područja.

Poseban značaj u pogledu preventivne zaštite životne sredine predstavlja dosledna primena mera propisanih zakonom, posebno mera koje se odnose na ispuštanje (emisiju) zagađujućih, opasnih i štetnih materija u vodu i zemljište, odlaganje i eliminaciju otpada, antierozivne i protivpožarne zaštite, rekultivaciju i remedijaciju, kako podsticajnog tako i represivnog karaktera. Uticaj planirane izgradnje infrastrukturnih, uslužnih, sportsko-rekreativnih, turističkih i drugih objekata, posebno uticaj na vode, može se uspešno kontrolisati navedenim merama zaštite životne sredine i u postupku izrade urbanističke i projektne dokumentacije, kroz studije uticaja na životnu sredinu ili na drugi način utvrđen u skladu sa zakonom.

3.6.2. Zaštita prirodnih vrednosti

Planska rešenja ne indikuju nepoželjne promene stanja prirode, odnosno vrednosti živog sveta, geonasleđa i predela. Planirani prostorni razvoj osnovne namene područja kao izvorišta vodosnabdevanja ne izaziva uništavanje i narušavanje divljih vrsta i njihovih staništa, nepovoljne promene površina pod prirodnom i kultivisanom vegetacijom, oštećivanje morfoloških i hidroloških obeležja, podstiče tradicionalne vidove korišćenja prostora na planskom području i obezbeđuje kontrolu nad procesima i aktivnostima koji mogu izazvati zagađivanje životne sredine, eroziju zemljišta i prekomerno korišćenje šuma.

Ovaj prostorni plan nasleđuje i preuzima relevantne ciljeve i planska rešenja zaštite prirodnih vrednosti utvrđene regionalnim prostornim planom i prostornim planom lokalne samouprave i preporučuje da nadležne institucije i organi sprovedu potrebne aktivnosti na istraživanju, vrednovanju i proglašenju planine Besna Kobila za zaštićeno područje zbog preliminarno utvrđenih značajnih obeležja divljeg živog sveta, reljefa, voda i predela i pogodnosti za njeno održivo višefunkcionalno korišćenje.

U sprovođenju prostornog plana obavezna je primena mera zaštite prirodnih vrednosti, odnosno divljih vrsta i njihovih staništa, predela i geonasleđa utvrđenih u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode.

U postupku izrade urbanističkih planova i projektne dokumentacije za izgradnju objekata i druge radove neophodno je obezbediti akt o uslovima zaštite prirode.

Shodno Zakonu o zaštiti prirode, ukoliko se u toku radova naiđe na geološka i paleontološka dokumenta (fosili, minerali, kristali i dr.) koja bi mogla predstavljati zaštićenu prirodnu vrednost nalazač je dužan da o nalazu obavesti ministarstvo nadležno za poslove zaštite životne sredine u roku od osam dana od pronalaska i preduzme mere zaštite od uništenja, oštećivanja ili krađe do dolaska ovlašćenog lica.

Na osnovu Pravilnika o kriterijumima za izdvajanje tipova staništa, o tipovima staništa, osetljivim, ugroženim, retkim i za zaštitu prioritetnim tipovima staništa i o merama zaštite za njihovo očuvanje („Službeni glasnik RS”, broj 35/10), a shodno odredbama Zakona o zaštiti prirode, na području Prostornog plana će se u toku njegove implementacije identifikovati i detaljno kartirati staništa što će predstavljati osnovu za utvrđivanje i sprovođenje mera zaštite i očuvanja.

Ribolovne vode u obuhvatu Prostornog plana, odnosno akumulacija „Prvonek” i pritoke pripadaju Ribarskom području „Južna Morava I”, a njegov korisnik je Asocijacija „Veternica–Vlasina” d.o.o. iz Leskovca. Upravljanje ribljim fondom u ribolovnim vodama uređeno je Zakonom o zaštiti i održivom korišćenju ribljeg fonda („Službeni glasnik RS”, broj 128/14) i na osnovu tog zakona donetim propisima. U okviru mera zaštite i očuvanja ribljeg fonda i korišćenja ribolovnih voda, između ostalog, zabranjeno je unositi alohtone vrste, prekidati ili ometati migratorne puteve riba i tehnički neopravdano ispuštati vodu iz akumulacija ako se time prouzrokuje opasnost za opstanak ribe, a korisnici brana dužni da eliminišu do maksimalne moguće mere ili neutrališu aktivnosti i prepreke koje ometaju ili sprečavaju migraciju riba. Rekreativni ribolov na akumulaciji i drugim ribolovnim vodama u slivu zakonom nije zabranjen i može se vršiti pri čemu aktivnosti ribolovaca na vodi i u priobalju, kao i poribljavanje, ukoliko je dopušteno na osnovu propisa koji uređuju zaštitu i održivo korišćenje ribljeg fonda, moraju biti podređeni merama zaštite kvaliteta voda, u skladu sa planom zaštite i upravljanja akumulacijom. Plan upravljanja i godišnji programi upravljanja ribarskim područjem, na koje saglasnost daje ministarstvo nadležno za poslove zaštite životne sredine, moraju biti usaglašeni sa propisanim režimima sanitarne zaštite. Privremenim programom upravljanja ribarskim područjem iz 2017. godine, na akumulaciji „Prvonek” poribljavanje nije predviđeno, a dozvoljen je dvadesetčetvoročasovni ribolov uz uslov noćne osvetljenosti ribolovaca i zabranu upotrebe čamaca sa motorom na unutrašnje sagorevanje, loženje vatre i bacanje otpada) Zakonom su date mogućnosti izuzeća dela ribolovnih voda iz ribarskog područja, zabrane i ograničenja ribolova.

3.6.3. Zaštita nepokretnih kulturnih dobara

Na prostorima i objektima nepokretnih kulturnih dobara koja uživaju prethodnu zaštitu i evidentiranih, potencijalnih kulturnih dobara, kao i u njihovoj neposrednoj okolini, zabranjeni su radovi koji mogu oštetiti ili uništiti kulturna dobra, kao i menjati svojstva, izgled i namenu tih dobara bez prethodno pribavljene saglasnosti nadležne ustanove za zaštitu kulturnih dobara, u skladu sa zakonom.

Na prostorima arheoloških nalazišta i sakralnih objekata koji uživaju prethodnu zaštitu i na mestima na kojima su preliminarno identifikovane i evidentirane odgovarajuće spomeničke/kulturne vrednosti, kao što su spomen česme, izgradnja se ne može vršiti bez pribavljenih uslova nadležne ustanove zaštite kulturnih dobara koja ima pravo da propiše zaštitna arheološka i druga istraživanja, praćenje radova ili zabranu radova koji mogu degradirati kulturna dobra i njihovu okolinu.

Ukoliko se u toku sprovođenja Prostornog plana otkriju, istraže i utvrde nepokretna kulturna dobra i njihova zaštićena okolina osnovne mere zaštite su zabrana izgradnje i postavljanje objekata trajnog i privremenog karaktera koji svojim izgledom, gabaritom, karakterom ili namenom mogu da oštete ili unište spomenička svojstva nepokretnog kulturnog dobra ili degradiraju izgrađene i prirodne elemente njegove zaštićene okoline.

Shodno Zakonu o kulturnim dobrima, nadležna ustanova zaštite kulturnih dobara će u postupku izrade dokumentacije za izgradnju objekata i uređenje prostora posebnim aktima utvrditi konkretne uslove čuvanja, korišćenja i održavanja, kao i uslove za preduzimanje konkretnih mera tehničke zaštite za svako pojedino kulturno dobro pod prethodnom zaštitom za koje se u postupku izrade te dokumentacije utvrdi takav status i zaključi da može trpeti značajne nepovoljne uticaje usled planiranih radova.

Pribavljanje i sprovođenje uslova i mera istraživanja, tehničkih mera i drugih radova na mestima i objektima za koje se na osnovu podataka nadležne ustanove ili drugih saznanja pretpostavlja ili zna da imaju kulturne vrednosti uređeni su Zakonom o kulturnim dobrima, a posebno su značajne sledeće obaveze investitora, izvođača radova i ustanova zaštite kulturnih dobara utvrđene tim zakonom:

1) ukoliko se u toku građevinskih i drugih radova naiđe na arheološka nalazišta i arheološke predmete, izvođač radova je dužan da odmah, bez odlaganja prekine radove i obavesti nadležni zavod za zaštitu spomenika kulture i da preduzme mere da se nalaz ne uništi i ne ošteti i da se sačuva na mestu i u položaju u kome je otkriven;

2) ako postoji neposredna opasnost oštećenja arheološkog nalazišta ili predmeta, nadležni zavod za zaštitu spomenika kulture privremeno će obustaviti radove dok se na osnovu ovog zakona ne utvrdi da li je odnosna nepokretnost ili stvar kulturno dobro ili nije;

3) ako nadležni zavod za zaštitu spomenika kulture ne obustavi radove, radove će obustaviti Republički zavod za zaštitu spomenika kulture;

4) investitor je dužan da obezbedi sredstva za istraživanje, zaštitu, čuvanje, publikovanje i izlaganje dobra koje uživa prethodnu zaštitu koje otkrije prilikom izgradnje, do predaje dobra na čuvanje nadležnoj ustanovi zaštite.

Arheološki nalazi i objekti narodnog graditeljstva predstavljaju važan segment kulturnog nasleđa, a o njihovim svojstvima, hronologiji i značaju može sa sigurnošću suditi tek na osnovu sprovedenih sistematskih arheoloških istraživanja ili prethodnih sondažnih istraživanja, odnosno odgovarajućih istraživanja arhitektonsko-građevinskih i kulturno-istorijskih obeležaja i sadržaja etno i drugih objekata. Iz tih razloga, preporučuje se završetak rekognosciranja celog područja Prostornog plana sa aspekta kulturnog nasleđa i detaljno i sistematsko istraživanje značajnih arheoloških lokaliteta i drugih mesta objekata, uz obezbeđenje potrebnih materijalno finansijskih uslova za nosioce tih aktivnosti, pre svega za Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš i Narodni muzej Vranje.

Posebno se preporučuju rekognosciranje terena i odgovarajuća istraživanja indikovanih arheoloških lokaliteta i objekata narodnog graditeljstva na području naselja Stara Brezovica, u toku izrade investiciono-tehničke dokumentacije i izvođenja radova u zonama izgradnje objekata predviđene ovim prostornim planom i drugim planskim dokumentima. Veoma je važno da se za rekognosciranje, potrebna istraživanja i zaštita kulturnih dobara na celom području sliva obezbede materijalno-finansijska sredstva, s obzirom da se ubrzanom depopulacijom gube i preostali izvori obaveštenja o mestima i objektima od kulturno-istorijskog značaja, objekti narodnog graditeljstva ruiniraju i nestaju, a tragovi ranijih kultura i epoha zarastaju u korov, trnje i šumu.

Radi obezbeđenja transparentnosti i efikasnog sprovođenja zaštite kulturnih dobara kao i informisanosti investitora i drugih nosilaca razvojnih aktivnosti, neophodno je da ustanove nadležne i odgovorne za zaštitu kulturnih dobara utvrde precizne i detaljne lokacijske karakteristike prostora i objekata sa kulturnim vrednostima pod prethodnom zaštitom, a za proglašena (utvrđena) kulturna doba i lokacijske karakteristike zaštićene okoline i mere i uslove zaštite i korišćenja tih dobara i njihove zaštićene okoline.

Planskim rešenjima, posebno u domenu osnovne planske namene, ne ugrožavaju se ili nepovoljno menjaju fizički integritet, funkcije i uslovi istraživanja, uređenja i prezentacije nepokretnih kulturnih dobara područja Prostornog plana.

3.6.4. Zaštita od akcidenata, elementarnih nepogoda i obezbeđenje interesa za odbranu zemlje

Plan korišćenja i uređenja prostora u vanrednim situacijama zasniva se na primeni sledećih propozicija:

1) izvršiće se obeležavanje terena u slučaju probijanja brane i organizovati adekvatne aktivnosti i mere zaštite;

2) smanjenje rizika od poplava obezbediće se osmatranjem oskultacija i sistematskom kontrolom vodozahvatnih objekata i brane, izradom studije rizika sa analizama mogućih seizmičkih deformacija terena i unapređenjem infrastrukture za obaveštavanje, uzbunjivanje i evakuaciju stanovništva;

3) predviđena saobraćajna pristupačnost šumskim područjima biće realizovana izgradnjom novih javnih, službenih i šumskih puteva;

4) zaštita od zimskih nepogoda (zavejavanje, štete uzrokovane ledom, lavinom, snegom, vetrom i dr.) i od letnjih nepogoda (oluja, bujice praćene odronima i sl.) biće ostvarena izgradnjom i uređenjem planiranih sadržaja suprastrukture i infrastrukture, posebno antierozivnih pregrada, pošumljavanjem i zatravljivanjem goleti i predviđenim regulacijama.

3.7. OSNOVNA NAMENA PROSTORA SA BILANSOM POVRŠINA POSEBNE NAMENE

Upotreba prostora na području Prostornog plana (površine oko 113,74 km2) ima sledeću strukturu1:

1) preovlađuju šume i šumsko zemljište sa oko 84,89 km² (74,6%);

2) poljoprivredno zemljište oko 17,56 km² (oko 15,4%);

3) travnata i žbunasta vegetacija sa oko 10,55 km² (9,4%);

4) ostalo zemljište (izgrađeno, neplodno, vodene površine i vlažna područja) oko 0,74 km2 (0,6%).

Odredbe ovog prostornog plana ne podrazumevaju značajnije promene u načinu korišćenja zemljišta, već pre svega promenu režima korišćenja u slivu. Promene u bilansu osnovne namene prostora biće rezultat pre svega izgradnje infrastrukturnih sistema objekata (Tabela 6).

–––––––

1 Izvor: „Republički geodetski zavod”. Osnovni izvor informacija za izradu Karte osnovnog zemljišnog pokrivača jesu SPOT 5 satelitski snimci rezolucije 10 m iz 2011. godine.

Planirane promene najviše će se odraziti na šume i šumsko zemljište, s obzirom na njihovu najveću zastupljenost i to najvećim delom van zona sanitarne zaštite.

Građevinska područja naselja/zaselaka prikazana su kao orijentacione prostorne celine, koje obuhvataju građevinsko zemljište i okućnice sa obradivim zemljištem. Planirana gradnja, biće većim delom u okviru postojećih granica građevinskog područja naselja, a izgradnja saobraćajnica vršiće se pretežno na trasama postojećih lokalnih i nekategorisanih puteva.

Tabela 6: Prikaz bilansa namene prostora po zonama sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” i na području Prostornog plana u km2

Godina

Namena prostora

Poljoprivredno

Šumsko

Travne, žbunaste i goleti

Vodno

Ostalo

Ukupno

Zona I akumulacije „Prvonek” (1)

2017.

0,01

0,15

0,18

0,56

0,01

0,91

2028.

0,01

0,11

0,18

0,56

0,05

2028/2017

0

-0,04

0

0

+0,04

Zona II akumulacije „Prvonek” (2)

2017.

0,65

4,40

0,10

0,05

0,01

5,21

2028.

0,65

4,39

0,10

0,05

0,02

2028/2017

0

-0,01

0

0

+0,01

Zona III akumulacije „Prvonek” (3)

2017.

11,88

57,70

9,63

-

0,06

79,27

2028.

11,88

57,70

9,63

-

0,06

2028/2017

0

0

0

-

0

Ukupno sliv akumulacije „Prvonek” (1+2+3)

2017.

12,54

62,25

9,91

0,61

0,08

85,39

2028.

12,54

62,25

9,91

0,61

0,08

2028/2017

0

0

0

0

0

Van sliva (4)

2017.

5,02

22,64

0,64

0,01

0,04

28,35

2028.

5,02

22,64

0,64

0,01

0.04

2028/2017

0

0

0

0

0

Ukupno područje Prostornog plana (1+2+3+4)

2017.

17,56

84,89

10,55

0,62

0,12

113,74

2028.

17,56

84,84

10,55

0,62

0,17

2028/2017

 

-0,05

   

+0,05

Izvor: Republički geodetski zavod, 2017, stanje 2011. godina

IV. PRAVILA UPOTREBE ZEMLjIŠTA, PRAVILA UREĐENjA I PRAVILA GRAĐENjA

Pravila koja se odnose na režime zaštite, uređenja i korišćenja u zonama sanitarne zaštite izvorišta su obavezujuća za usklađivanje donetih, odnosno za izradu i donošenje drugih prostornih planova područja posebne namene, Prostornog plana grada Vranja i urbanističkih planova u granicama sliva akumulacije „Prvonek”.

Pravila uređenja i građenja utvrđena Prostornim planom su obavezujuća za izdavanje lokacijskih uslova u zoni njegove direktne primene, za objekte u funkciji vodoprivrede koji se nalaze u zoni I akumulacije „Prvonek”, kao i za eventualnu rekonstrukciju ili izgradnju drugih objekata u funkciji sistema vodosnabdevanja u obuhvatu Prostornog plana.

Utvrđuju se pravila zaštite, uređenja i izgradnje na području Prostornog plana za sledeće celine:

1) zonu I akumulacije „Prvonek”;

2) branu i podbranski deo i koridor dela cevovoda sirove vode.

Prostornim planom grada Vranja i Planom detaljne regulacije cevovoda sirove vode bliže su utvrđene:

1) zone i pojasevi s posebnim režimima i pravilima izgradnje i uređenja prostora, i to: zaštitni pojasevi infrastrukturnih sistema; zone i pojasevi zaštite od izvora zagađenja životne sredine; započete i inicirane zone izgradnje i dr.;

2) pravila izgradnje i uređenja nekategorisane putne mreže;

3) pravila uređenja i građenja za objekte stambene i poslovne namene;

4) pravila uređenja i građenja za objekte privredne namene.

Ova pravila se primenjuju pri izdavanju lokacijskih uslova za izgradnju novih objekata u građevinskim područjima naselja u zoni III akumulacije i za delove njihovih zaselaka i dispergovanih grupacija domaćinstava, kada su u skladu sa obavezujućim pravilima koja se odnose na režime zaštite, uređenja i korišćenja u zonama sanitarne zaštite izvorišta iz ovog prostornog plana.

1. PRAVILA UREĐENjA I GRAĐENjA ZA ZONE SA POSEBNIM REŽIMOM ZAŠTITE

1.1. ZONE SANITARNE ZAŠTITE IZVORIŠTA VODOSNABDEVANjA

Izgradnja i uređenje zona sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” utvrđena su u delu „III. PLANSKA REŠENjA, 2. REŽIMI ZAŠTITE, UREĐENjA I KORIŠĆENjA PROSTORA”.

Zaštita vodnog zemljišta sprovodi se na način koji je definisan Prostornim planom Republike Srbije i Zakonom o vodama. Za neregulisane vodotoke se do završetka kartiranja svih zona koje se plave velikim vodama verovatnoće do Q1% uspostavlja vodno zemljište na pojasu širine 10 m duž obala vodotoka. Za vodno zemljište duž vodotoka utvrđuju se sledeća pravila uređenja i izgradnje prostora:

1) zabranjena je gradnja bilo kakvih stalnih objekata, osim hidrotehničkih objekata, ali se zemljište može koristiti za poljoprivrednu proizvodnju, plantažne zasade (šume i voćnjaci) i sportsko-rekreativne otvorene površine;

2) ne dozvoljava se podužno vođenje saobraćajnih i infrastrukturnih sistema u odnosu na granicu kote maksimalnog uspora; u slučaju da je neophodna izgradnja pojedinih deonica infrastrukturnih sistema sa podužnim položajem trase, ista se uslovljava izvođenjem linijskih odbrambenih sistema za zaštitu od poplavnih voda verovatnoće 0,5%;

3) na prelasku plavnih zona objekti linijskih i komunalnih infrastrukturnih sistema (saobraćajnice, objekti za prenos energije, cevovodi) moraju se visinski izdići i dispoziciono tako rešiti da budu zaštićeni od poplavnih voda verovatnoće Q0,5% (tzv. dvestogodišnja velika voda), a u slučaju ukopavanja, po pravilu upravo na vodotok i u skladu sa vodnim uslovima.

1.2. ZONE ZAŠTITE PRIRODNIH VREDNOSTI I KULTURNIH DOBARA

Izgradnja i uređenje područja prirodnih dobara planiranih za zaštitu će se tretirati u skladu sa odredbama iz dela „III. PLANSKA REŠENjA, 3.6.2. Zaštita prirodnih vrednosti” ovog prostornog plana.

Uređenje prostora utvrđenih nepokretnih kulturnih dobara i njihove zaštićene okoline, dobara koja uživaju prethodnu zaštitu i prostora na kojima su evidentirane ili indikovane kulturne vrednosti tretiraće se u skladu sa odredbama iz dela „III. PLANSKA REŠENjA, 3.6.3. Zaštita nepokretnih kulturnih dobara”.

1.3. PRAVILA UREĐENjA I GRAĐENjA U OBUHVATU DETALjNE RAZRADE PROSTORNOG PLANA

1.3.1. Obuhvat i opis područja detaljne razrade

Ukupna površina obuhvata područja detaljne razrade je 99,71 ha, na području KO Prvonek i prikazana je na referalnim kartama Prostornog plana. Ukoliko se javi neslaganje popisa obuhvaćenih katastarskih parcela sa stvarnim stanjem, merodavna je situacija prikazana na listovima Referalne karte broj 5.

Spisak prelomnih tačaka granice regulacione razrade

Granica i obuhvat detaljne razrade određeni su koordinatama prelomnih tačaka linije granice (redni broj tačke, H i Y koordinata Gaus-Krigerova projekcija) i prikazane na listovima Referalne karte broj 52: 1. 7588967, 4707832; 2. 7588986, 4707819; 3. 7589007, 4707812; 4. 7589017, 4707828; 5. 7589031, 4707840; 6. 7589046, 4707844; 7. 7589063, 4707842; 8. 7589067, 4707846; 9. 7589070, 4707854; 10. 7589068, 4707882; 11. 7589070, 4707892; 12. 7589081, 4707909; 13. 7589101, 4707930; 14. 7589101, 4707934; 15. 7589093, 4707942; 16. 7589089, 4707949; 17. 7589089, 4707955; 18. 7589092, 4707962; 19. 7589095, 4707981; 20. 7589088, 4708030; 21. 7589078, 4708064; 22. 7589079, 4708073; 23. 7589084, 4708089; 24. 7589084, 4708101; 25. 7589081, 4708120; 26. 7589084, 4708140; 27. 7589083, 4708146; 28. 7589077, 4708163; 29. 7589076, 4708192; 30. 7589078, 4708199; 31. 7589093, 4708228; 32. 7589099, 4708233; 33. 7589108, 4708236; 34. 7589102, 4708259; 35. 7589104, 4708269; 36. 7589121, 4708284; 37. 7589135, 4708287; 38. 7589139, 4708292; 39. 7589145, 4708312; 40. 7589152, 4708329; 41. 7589158, 4708364; 42. 7589163, 4708380; 43. 7589167, 4708401; 44. 7589163, 4708424; 45. 7589163, 4708438; 46. 7589165, 4708447; 47. 7589171, 4708458; 48. 7589191, 4708473; 49. 7589183, 4708491; 50. 7589164, 4708515; 51. 7589160, 4708525; 52. 7589160, 4708531; 53. 7589164, 4708537; 54. 7589170, 4708540; 55. 7589176, 4708539; 56. 7589189, 4708535; 57. 7589196, 4708540; 58. 7589216, 4708544; 59. 7589234, 4708542; 60. 7589243, 4708545; 61. 7589250, 4708552; 62. 7589262, 4708558; 63. 7589273, 4708566; 64. 7589284, 4708571; 65. 7589293, 4708588; 66. 7589309, 4708605; 67. 7589322, 4708623; 68. 7589331, 4708627; 69. 7589342, 4708626; 70. 7589352, 4708627; 71. 7589368, 4708632; 72. 7589390, 4708651; 73. 7589401, 4708665; 74. 7589417, 4708678; 75. 7589421, 4708685; 76. 7589436, 4708721; 77. 7589455, 4708754; 78. 7589467, 4708773; 79. 7589478, 4708783; 80. 7589482, 4708796; 81. 7589490, 4708807; 82. 7589495, 4708811; 83. 7589495, 4708830; 84. 7589503, 4708858; 85. 7589527, 4708835; 86. 7589540, 4708827; 87. 7589532, 4708797; 88. 7589518, 4708768; 89. 7589507, 4708752; 90. 7589487, 4708697; 91. 7589480, 4708656; 92. 7589484, 4708650; 93. 7589500, 4708634; 94. 7589503, 4708627; 95. 7589503, 4708627; 96. 7589505, 4708621; 97. 7589504, 4708616; 98. 7589501, 4708611; 99. 7589496, 4708608; 100. 7589482, 4708606; 101. 7589456, 4708610; 102. 7589452, 4708607; 103. 7589442, 4708593; 104. 7589415, 4708569; 105. 7589400, 4708560; 106. 7589384, 4708535; 107. 7589361, 4708513; 108. 7589349, 4708497; 109. 7589356, 4708492; 110. 7589363, 4708481; 111. 7589370, 4708475; 112. 7589372, 4708470; 113. 7589371, 4708465; 114. 7589364, 4708459; 115. 7589337, 4708448; 116. 7589329, 4708439; 117. 7589315, 4708430; 118. 7589314, 4708428; 119. 7589315, 4708421; 120. 7589315, 4708400; 121. 7589320, 4708392; 122. 7589326, 4708385; 123. 7589327, 4708379; 124. 7589326, 4708373; 125. 7589323, 4708367;

––––––––

2 Na listovima Referalne karte broj 5. zbog preglednosti prikazane su karakteristične prelomne tačke granice.

126. 7589317, 4708363; 127. 7589294, 4708355; 128. 7589292, 4708351; 129. 7589288, 4708338; 130. 7589279, 4708320; 131. 7589279, 4708308; 132. 7589284, 4708300; 133. 7589293, 4708290; 134. 7589296, 4708280; 135. 7589293, 4708273; 136. 7589285, 4708265; 137. 7589287, 4708257; 138. 7589287, 4708251; 139. 7589284, 4708246; 140. 7589280, 4708242; 141. 7589276, 4708229; 142. 7589279, 4708204; 143. 7589266, 4708162; 144. 7589272, 4708149; 145. 7589273, 4708142; 146. 7589272, 4708128; 147. 7589267, 4708114; 148. 7589276, 4708112; 149. 7589288, 4708104; 150. 7589304, 4708100; 151. 7589310, 4708096; 152. 7589314, 4708087; 153. 7589311, 4708076; 154. 7589324, 4708065; 155. 7589327, 4708059; 156. 7589329, 4708053; 157. 7589327, 4708046; 158. 7589325, 4708040; 159. 7589307, 4708030; 160. 7589304, 4708017; 161. 7589299, 4708013; 162. 7589293, 4708009; 163. 7589293, 4708000; 164. 7589291, 4707991; 165. 7589294, 4707979; 166. 7589293, 4707966; 167. 7589294, 4707957; 168. 7589301, 4707946; 169. 7589302, 4707940; 170. 7589298, 4707928; 171. 7589295, 4707903; 172. 7589299, 4707895; 173. 7589299, 4707888; 174. 7589294, 4707880; 175. 7589280, 4707872; 176. 7589274, 4707868; 177. 7589271, 4707863; 178. 7589268, 4707852; 179. 7589265, 4707834; 180. 7589267, 4707825; 181. 7589276, 4707805; 182. 7589288, 4707794; 183. 7589305, 4707789; 184. 7589333, 4707770; 185. 7589357, 4707763; 186. 7589363, 4707758; 187. 7589372, 4707744; 188. 7589381, 4707737; 189. 7589416, 4707726; 190. 7589440, 4707736; 191. 7589471, 4707755; 192. 7589497, 4707766; 193. 7589509, 4707776; 194. 7589517, 4707781; 195. 7589535, 4707788; 196. 7589554, 4707792; 197. 7589561, 4707795; 198. 7589565, 4707798; 199. 7589567, 4707808; 200. 7589572, 4707816; 201. 7589579, 4707823; 202. 7589589, 4707824; 203. 7589611, 4707817; 204. 7589623, 4707818; 205. 7589628, 4707829; 206. 7589633, 4707834; 207. 7589652, 4707844; 208. 7589665, 4707855; 209. 7589672, 4707858; 210. 7589685, 4707860; 211. 7589699, 4707868; 212. 7589707, 4707868; 213. 7589713, 4707864; 214. 7589717, 4707858; 215. 7589723, 4707836; 216. 7589723, 4707820; 217. 7589717, 4707782; 218. 7589740, 4707747; 219. 7589762, 4707723; 220. 7589786, 4707714; 221. 7589792, 4707709; 222. 7589795, 4707701; 223. 7589794, 4707683; 224. 7589802, 4707678; 225. 7589835, 4707649; 226. 7589879, 4707622; 227. 7589878, 4707649; 228. 7589884, 4707679; 229. 7589888, 4707687; 230. 7589905, 4707704; 231. 7589923, 4707716; 232. 7589932, 4707718; 233. 7589939, 4707716; 234. 7589944, 4707708; 235. 7589945, 4707684; 236. 7589954, 4707676; 237. 7589969, 4707667; 238. 7589974, 4707660; 239. 7589980, 4707624; 240. 7589987, 4707606; 241. 7589988, 4707584; 242. 7589993, 4707582; 243. 7590023, 4707588; 244. 7590031, 4707588; 245. 7590038, 4707583; 246. 7590042, 4707576; 247. 7590044, 4707548; 248. 7590054, 4707547; 249. 7590064, 4707541; 250. 7590081, 4707544; 251. 7590095, 4707544; 252. 7590113, 4707539; 253. 7590121, 4707535; 254. 7590126, 4707527; 255. 7590125, 4707517; 256. 7590114, 4707491; 257. 7590105, 4707479; 258. 7590124, 4707467; 259. 7590142, 4707445; 260. 7590156, 4707441; 261. 7590170, 4707428; 262. 7590194, 4707412; 263. 7590204, 4707396; 264. 7590210, 4707380; 265. 7590213, 4707368; 266. 7590215, 4707364; 267. 7590227, 4707360; 268. 7590239, 4707352; 269. 7590253, 4707346; 270. 7590282, 4707321; 271. 7590301, 4707317; 272. 7590329, 4707314; 273. 7590335, 4707320; 274. 7590343, 4707321; 275. 7590357, 4707311; 276. 7590372, 4707295; 277. 7590378, 4707293; 278. 7590383, 4707295; 279. 7590411, 4707310; 280. 7590418, 4707312; 281. 7590425, 4707311; 282. 7590433, 4707304; 283. 7590437, 4707293; 284. 7590437, 4707275; 285. 7590432, 4707261; 286. 7590449, 4707246; 287. 7590470, 4707243; 288. 7590493, 4707236; 289. 7590513, 4707226; 290. 7590523, 4707224; 291. 7590550, 4707215; 292. 7590579, 4707230; 293. 7590593, 4707246; 294. 7590599, 4707250; 295. 7590609, 4707252; 296. 7590626, 4707249; 297. 7590633, 4707243; 298. 7590635, 4707235; 299. 7590631, 4707223; 300. 7590622, 4707214; 301. 7590621, 4707205; 302. 7590623, 4707199; 303. 7590630, 4707196; 304. 7590642, 4707197; 305. 7590653, 4707197; 306. 7590668, 4707192; 307. 7590683, 4707190; 308. 7590739, 4707171; 309. 7590749, 4707174; 310. 7590758, 4707172; 311. 7590763, 4707168; 312. 7590767, 4707162; 313. 7590772, 4707143; 314. 7590783, 4707116; 315. 7590787, 4707113; 316. 7590795, 4707111; 317. 7590806, 4707110; 318. 7590827, 4707113; 319. 7590859, 4707114; 320. 7590878, 4707111; 321. 7590904, 4707112; 322. 7590942, 4707105; 323. 7590950, 4707106; 324. 7590964, 4707114; 325. 7590972, 4707115; 326. 7590981, 4707111; 327. 7590988, 4707100; 328. 7590992, 4707096; 329. 7591002, 4707093; 330. 7591017, 4707092; 331. 7591049, 4707099; 332. 7591061, 4707100; 333. 7591069, 4707103; 334. 7591079, 4707110; 335. 7591099, 4707132; 336. 7591109, 4707137; 337. 7591125, 4707139; 338. 7591143, 4707137; 339. 7591173, 4707138; 340. 7591186, 4707136; 341. 7591205, 4707126; 342. 7591223, 4707129; 343. 7591232, 4707126; 344. 7591240, 4707119; 345. 7591246, 4707103; 346. 7591256, 4707093; 347. 7591279, 4707078; 348. 7591291, 4707075; 349. 7591303, 4707075; 350. 7591312, 4707077; 351. 7591320, 4707080; 352. 7591364, 4707117; 353. 7591385, 4707130; 354. 7591403, 4707133; 355. 7591412, 4707140; 356. 7591417, 4707148; 357. 7591426, 4707153; 358. 7591436, 4707154; 359. 7591455, 4707153; 360. 7591483, 4707145; 361. 7591503, 4707136; 362. 7591517, 4707135; 363. 7591538, 4707142; 364. 7591546, 4707151; 365. 7591556, 4707166; 366. 7591561, 4707169; 367. 7591568, 4707169; 368. 7591574, 4707164; 369. 7591577, 4707155; 370. 7591578, 4707144; 371. 7591574, 4707128; 372. 7591564, 4707110; 373. 7591553, 4707099; 374. 7591547, 4707090; 375. 7591532, 4707075; 376. 7591524, 4707064; 377. 7591517, 4707048; 378. 7591506, 4707012; 379. 7591507, 4707005; 380. 7591514, 4706994; 381. 7591532, 4706974; 382. 7591551, 4706947; 383. 7591558, 4706927; 384. 7591561, 4706911; 385. 7591564, 4706903; 386. 7591568, 4706898; 387. 7591577, 4706895; 388. 7591610, 4706894; 389. 7591635, 4706902; 390. 7591644, 4706910; 391. 7591651, 4706913; 392. 7591669, 4706917; 393. 7591680, 4706917; 394. 7591694, 4706911; 395. 7591732, 4706876; 396. 7591749, 4706868; 397. 7591762, 4706871; 398. 7591797, 4706871; 399. 7591802, 4706874; 400. 7591816, 4706889; 401. 7591832, 4706899; 402. 7591847, 4706904; 403. 7591876, 4706907; 404. 7591887, 4706903; 405. 7591904, 4706890; 406. 7591910, 4706880; 407. 7591946, 4706871; 408. 7591950, 4706869; 409. 7591953, 4706864; 410. 7591987, 4706869; 411. 7591998, 4706823; 412. 7591967, 4706822; 413. 7591960, 4706818; 414. 7591945, 4706816; 415. 7591925, 4706817; 416. 7591897, 4706830; 417. 7591880, 4706845; 418. 7591868, 4706858; 419. 7591862, 4706859; 420. 7591840, 4706844; 421. 7591828, 4706841; 422. 7591809, 4706832; 423. 7591789, 4706828; 424. 7591767, 4706825; 425. 7591745, 4706814; 426. 7591738, 4706812; 427. 7591724, 4706813; 428. 7591710, 4706819; 429. 7591699, 4706827; 430. 7591690, 4706838; 431. 7591680, 4706846; 432. 7591672, 4706849; 433. 7591668, 4706848; 434. 7591657, 4706839; 435. 7591648, 4706835; 436. 7591628, 4706828; 437. 7591616, 4706829; 438. 7591601, 4706827; 439. 7591587, 4706816; 440. 7591582, 4706815; 441. 7591577, 4706816; 442. 7591572, 4706819; 443. 7591564, 4706830; 444. 7591548, 4706835; 445. 7591525, 4706847; 446. 7591507, 4706867; 447. 7591497, 4706886; 448. 7591490, 4706888; 449. 7591485, 4706893; 450. 7591483, 4706901; 451. 7591485, 4706913; 452. 7591486, 4706923; 453. 7591460, 4706939; 454. 7591453, 4706950; 455. 7591443, 4706959; 456. 7591435, 4706973; 457. 7591432, 4706983; 458. 7591429, 4706997; 459. 7591431, 4707036; 460. 7591426, 4707038; 461. 7591413, 4707026; 462. 7591402, 4707021; 463. 7591393, 4707019; 464. 7591369, 4706994; 465. 7591339, 4706971; 466. 7591329, 4706965; 467. 7591314, 4706961; 468. 7591283, 4706956; 469. 7591259, 4706957; 470. 7591245, 4706962; 471. 7591231, 4706973; 472. 7591220, 4706979; 473. 7591194, 4706986; 474. 7591179, 4706995; 475. 7591162, 4706994; 476. 7591145, 4706998; 477. 7591131, 4706998; 478. 7591099, 4706989; 479. 7591080, 4706978; 480. 7591065, 4706966; 481. 7591049, 4706960; 482. 7591047, 4706958; 483. 7591041, 4706942; 484. 7591037, 4706939; 485. 7591032, 4706937; 486. 7591023, 4706940; 487. 7591014, 4706952; 488. 7590972, 4706949; 489. 7590930, 4706954; 490. 7590918, 4706949; 491. 7590913, 4706948; 492. 7590908, 4706950; 493. 7590898, 4706958; 494. 7590852, 4706946; 495. 7590830, 4706942; 496. 7590802, 4706941; 497. 7590776, 4706943; 498. 7590745, 4706955; 499. 7590722, 4706961; 500. 7590713, 4706965; 501. 7590700, 4706977; 502. 7590690, 4706995; 503. 7590679, 4707002; 504. 7590663, 4706993; 505. 7590644, 4706969; 506. 7590627, 4706941; 507. 7590580, 4706891; 508. 7590570, 4706876; 509. 7590546, 4706853; 510. 7590529, 4706841; 511. 7590523, 4706835; 512. 7590518, 4706826; 513. 7590512, 4706804; 514. 7590494, 4706771; 515. 7590487, 4706751; 516. 7590482, 4706747; 517. 7590471, 4706745; 518. 7590467, 4706747; 519. 7590460, 4706755; 520. 7590457, 4706775; 521. 7590464, 4706803; 522. 7590462, 4706812; 523. 7590465, 4706828; 524. 7590470, 4706838; 525. 7590470, 4706843; 526. 7590466, 4706853; 527. 7590467, 4706860; 528. 7590485, 4706898; 529. 7590493, 4706910; 530. 7590500, 4706930; 531. 7590506, 4706957; 532. 7590517, 4706967; 533. 7590525, 4706981; 534. 7590534, 4706988; 535. 7590566, 4707024; 536. 7590548, 4707029; 537. 7590495, 4707052; 538. 7590456, 4707058; 539. 7590418, 4707069; 540. 7590397, 4707071; 541. 7590391, 4707075; 542. 7590379, 4707085; 543. 7590364, 4707092; 544. 7590338, 4707106; 545. 7590307, 4707118; 546. 7590276, 4707125; 547. 7590251, 4707136; 548. 7590227, 4707153; 549. 7590210, 4707167; 550. 7590206, 4707173; 551. 7590201, 4707185; 552. 7590190, 4707194; 553. 7590169, 4707179; 554. 7590149, 4707171; 555. 7590139, 4707154; 556. 7590121, 4707145; 557. 7590108, 4707144; 558. 7590094, 4707151; 559. 7590082, 4707153; 560. 7590067, 4707159; 561. 7590065, 4707158; 562. 7590060, 4707141; 563. 7590048, 4707131; 564. 7590054, 4707109; 565. 7590054, 4707093; 566. 7590052, 4707086; 567. 7590047, 4707080; 568. 7590034, 4707073; 569. 7590028, 4707059; 570. 7590011, 4707030; 571. 7589988, 4707002; 572. 7589981, 4706998; 573. 7589974, 4706999; 574. 7589969, 4707003; 575. 7589968, 4707009; 576. 7589968, 4707028; 577. 7589972, 4707041; 578. 7589974, 4707058; 579. 7589970, 4707072; 580. 7589957, 4707095; 581. 7589954, 4707109; 582. 7589943, 4707116; 583. 7589935, 4707124; 584. 7589927, 4707143; 585. 7589920, 4707152; 586. 7589912, 4707169; 587. 7589913, 4707183; 588. 7589923, 4707200; 589. 7589921, 4707216; 590. 7589923, 4707231; 591. 7589903, 4707247; 592. 7589899, 4707253; 593. 7589898, 4707260; 594. 7589899, 4707268; 595. 7589912, 4707298; 596. 7589902, 4707308; 597. 7589892, 4707311; 598. 7589870, 4707299; 599. 7589857, 4707297; 600. 7589850, 4707287; 601. 7589832, 4707274; 602. 7589823, 4707271; 603. 7589815, 4707274; 604. 7589810, 4707281; 605. 7589810, 4707291; 606. 7589827, 4707349; 607. 7589825, 4707358; 608. 7589822, 4707366; 609. 7589803, 4707382; 610. 7589794, 4707398; 611. 7589758, 4707419; 612. 7589738, 4707438; 613. 7589721, 4707448; 614. 7589694, 4707467; 615. 7589680, 4707474; 616. 7589659, 4707490; 617. 7589634, 4707499; 618. 7589610, 4707517; 619. 7589598, 4707520; 620. 7589582, 4707521; 621. 7589564, 4707516; 622. 7589530, 4707494; 623. 7589479, 4707471; 624. 7589450, 4707467; 625. 7589436, 4707467; 626. 7589399, 4707453; 627. 7589372, 4707450; 628. 7589363, 4707451; 629. 7589353, 4707456; 630. 7589347, 4707461; 631. 7589340, 4707473; 632. 7589318, 4707489; 633. 7589289, 4707494; 634. 7589269, 4707501; 635. 7589261, 4707501; 636. 7589249, 4707494; 637. 7589241, 4707470; 638. 7589236, 4707463; 639. 7589229, 4707457; 640. 7589221, 4707453; 641. 7589187, 4707441; 642. 7589176, 4707435; 643. 7589163, 4707430; 644. 7589157, 4707425; 645. 7589147, 4707408; 646. 7589139, 4707399; 647. 7589135, 4707389; 648. 7589127, 4707383; 649. 7589122, 4707330; 650. 7589119, 4707319; 651. 7589115, 4707313; 652. 7589109, 4707310; 653. 7589104, 4707309; 654. 7589098, 4707311; 655. 7589093, 4707317; 656. 7589080, 4707346; 657. 7589078, 4707361; 658. 7589073, 4707371; 659. 7589070, 4707381; 660. 7589071, 4707400; 661. 7589069, 4707411; 662. 7589074, 4707439; 663. 7589085, 4707467; 664. 7589088, 4707483; 665. 7589091, 4707491; 666. 7589100, 4707501; 667. 7589102, 4707506; 668. 7589108, 4707530; 669. 7589106, 4707538; 670. 7589091, 4707535; 671. 7589067, 4707535; 672. 7589051, 4707534; 673. 7589038, 4707535; 674. 7589030, 4707538; 675. 7589024, 4707543; 676. 7589016, 4707560; 677. 7589011, 4707564; 678. 7588986, 4707566; 679. 7588941, 4707581; 680. 7588931, 4707587; 681. 7588891, 4707595; 688. 7588843, 4707533; 689. 7588710, 4707648; 690. 7588707, 4707664; 691. 7588693, 4707678; 692. 7588684, 4707713; 693. 7588627, 4707709; 694. 7588622, 4707711; 695. 7588631, 4707733; 696. 7588630, 4707744; 697. 7588644, 4707744; 698. 7588630, 4707809; 699. 7588623, 4707858; 700. 7588665, 4707848; 708. 7588670, 4707929; 709. 7588635, 4707943; 710. 7588598, 4707964; 711. 7588486, 4707938; 712. 7588475, 4707931; 713. 7588468, 4707935; 714. 7588466, 4707952; 715. 7588486, 4707963; 716. 7588604, 4707987; 717. 7588707, 4707930; 718. 7588750, 4707956; 719. 7588869, 4707911; 720. 7588967, 4707858.

Spisak parcela u obuhvatu detaljne razrade Prostornog plana

Spiskom parcela obuhvaćena je akvatorija akumulacije „Prvonek”, i prostor 10 m oko nje, što odgovara zoni I sanitarne zaštite akumulacije, kao i brana i podbranski deo. U slučaju neslaganja podataka iz spiska parcela (Tabela 7) sa prikazom na listovima Referalne karte broj 5. validan je kartografski prikaz.

Tabela 7. Parcele detaljne razrade (delovi ili u celini) Prostornog plana.

KO

Katastarske parcele

Prvonek

1665, 1667, 2285, 2287/2, 2287/3, 2288, 2289, 2290, 2291, 2845, 2852/1, 2853, 2854, 2895, 2898, 2899, 2909/2, 2909/3, 2909/4, 2909/5, 2909/6, 2918, 2919, 3066, 3078, 3080, 3081, 3083, 3084, 3085, 3086, 3087, 3088, 3089, 3090, 3091, 3092, 3093, 3094, 3095, 3096, 3097, 3098/1, 3098/2, 3099, 3100, 3101, 3103, 3104, 3105/1, 3105/2, 3105/3, 3105/4, 3105/5, 3115, 3117, 3133, 3134, 3135, 3136, 3156, 3157, 3158, 3159, 3161, 3162, 3167, 3168, 3169, 3195/1, 3196, 3197, 3198, 3199/2, 3203, 3204, 3205, 3206/1, 3207/1, 3232, 3288, 3289, 3293/2, 3298, 3299, 3300, 3301, 3302, 3303, 3304, 3305, 3306, 3307, 3308, 3309, 3310, 3311, 3312, 3321, 3324, 3325, 3326, 3327, 3333, 3334, 3335, 3336, 3410, 3411, 3434, 3437, 3438, 3439, 3440, 3441, 3442, 3443, 3444, 3445, 3446, 3447, 3448, 3449, 3450, 3451, 3452, 3453, 3454, 3455, 3456, 3457, 3458, 3459, 3460, 3461, 3462, 3463, 3464, 3465, 3466, 3467, 3468, 3470, 3471, 3472, 3473, 3474, 3475, 3476, 3477, 3478, 3479, 3480, 3481, 3482, 3483, 3484, 3488, 3697, 3698, 3700, 3713, 3722, 3725, 3726, 3727, 3728, 3729, 3730, 3731, 3732, 3733, 3734, 3735, 3736, 3737, 3738, 3740, 3741, 3744, 4369, 4405, 4410, 4763, 4775, 4776, 4777, 4779, 4782, 4783, 4784, 4833, 4834, 4835, 4836, 4837, 4838, 4839, 4840, 4841, 4842, 4843, 4844, 4845, 4861, 4862, 4863, 4864, 4866, 4867/1, 4867/2, 4871, 4872, 4873, 4874, 4875, 4969, 4970, 4971, 4975, 4977, 4980, 4982, 4987.

1.3.2. Podela na karakteristične celine, planirana namena prostora i vrsta i namena objekata

Područje detaljne razrade podeljeno je na tri prostorne celine:

1) Celina „A” – akvatorija akumulacije „Prvonek” sa zonom I zaštite, površine 90,59 ha;

2) Celina „B” – brana sa pratećim objektima, površine 6,72 ha;

3) Celina „V” – pristupna saobraćajnica kompleksu brane „Prvonek” – deo opštinskog puta broj 15, površine 2,4 ha.

Četvrta prostorna celina, Celina „G” – Plan detaljne regulacije podbranskog dela brane „Prvonek” sa koridorom dela cevovoda sirove vode, površine 6,51 ha, predstavlja preostali prostor podbranskog dela za koji je neophodno uraditi plan detaljne regulacije.

1.3.3. Pravila uređenja i pravila građenja u obuhvatu detaljne razrade Prostornog plana

Pravila uređenja u obuhvatu detaljne razrade Prostornog plana obezbeđuju planski osnov za utvrđivanje javnog interesa za izdvajanje vodnog od ostalog zemljišta i obezbeđenja prava stvarne službenosti, kao i formiranje građevinskih parcela za izvedene vodne objekte sa pristupnim putevima.

Pravila izgradnje usaglašena su u celosti sa stanjem objekata i pratećih građevinskih radova izvedenim na osnovu Odobrenja za izgradnju brane i akumulaciju „Prvonek” koje je izdato od strane Ministarstva za urbanizam, stambeno-komunalne delatnosti i građevinarstvo, broj 351-1722/90 od 1992. godine.

Pravila uređenja i pravila građenja su bliže određena prema tehničko tehnološkim zahtevima i funkcijskim specifičnostima prostornih celina.

Celina A – Akvatorija akumulacije „Prvonek” sa zonom I zaštite planirana je kao površina javne namene, odnosno vodno zemljište. Granica planirane javne površine je određena grafički, sa elementima za geodetsko obeležavanje i popisom obuhvaćenih katastarskih parcela (Referalna karta broj 5. i deo „2. REŽIMI ZAŠTITE, UREĐENjA I KORIŠĆENjA PROSTORA, 2.1. ZONA I AKUMULACIJE”). Na području prostorne celine pravila uređenja i pravila građenja sprovode se u skladu sa pravilima propisanim za I stepen sanitarne zaštite akumulacije.

Celina B – Brana sa pratećim objektima, planirana je kao površina javne namene, odnosno vodno zemljište sa sledećim građevinskim objektima u funkciji vodoprivrede i to: zgradom komandno kontrolnog centra, „suvim” delom brane, pristupnim putem duž krune brane do zgrade komandno kontrolnog centra i podbranskim objektima.

Granica planirane javne površine je određena grafički, sa elementima za geodetsko obeležavanje i popisom obuhvaćenih katastarskih parcela. Na području prostorne celine pravila uređenja i pravila građenja sprovode se u skladu sa izvedenim stanjem objekata i prateće infrastrukture.

Granice podbranske celine B je opisana sledećim koordinatama prelomnih tačaka: 688. 7588843, 4707533; 689. 7588710, 4707648; 690. 7588707, 4707664; 691. 7588693, 4707678; 692. 7588684, 4707713; 693. 7588627, 4707709; 694b. 7588622, 4707711; 695b. 7588631, 4707733; 696b. 7588630, 4707744; 697b. 7588644, 4707744; 698b. 7588630, 4707809; 699b. 7588623, 4707858; 700b. 7588665, 4707848; 701b. 7588689, 4707891; 702b. 7588788, 4707833; 703b. 7588846, 4707826; 704b. 7588854, 4707847; 705b. 7588898, 4707876; 706b. 7588923, 4707863; 707b. 7588959, 4707838; 682a. 7588879, 4707602; 683a. 7588881, 4707606; 684a. 7588881, 4707622; 685a. 7588901, 4707687; 686a. 7588938, 4707788; 687a. 7588958, 4707835.

U obuhvatu celine B su sledeće parcele (u celini ili u delovima) u KO Prvonek: 2854, 2909/3, 2909/5, 2909/6, 2918, 2919, 3084, 3085, 3086, 3087, 3088, 3089, 3090, 3091, 3092, 3093, 3094, 3095, 3096, 3097, 3098/1, 3099, 3100, 3104, 3117, 3136, 3334, 4970, 4971, 4980.

Celina „V” – pristupna saobraćajnica kompleksu brane „Prvonek” – deo opštinskog puta broj 15, planirana je kao površina javne namene, deonica opštinskog puta broj 15 koji je i u funkciji obezbeđenja pristupa brani. Granica planirane javne površine je određena grafički, sa elementima za geodetsko obeležavanje i popisom obuhvaćenih katastarskih parcela. Na području prostorne celine pravila uređenja i pravila građenja sprovode se u skladu sa izvedenim stanjem objekata i prateće infrastrukture.

Granice podbranske celine „V” je opisana sledećim koordinatama prelomnih tačaka: 701b. 7588689, 4707891; 702b. 7588788, 4707833; 703b. 7588846, 4707826; 704b. 7588854, 4707847; 705b. 7588898, 4707876; 706b. 7588923, 4707863; 707b. 7588959, 4707838; 708v. 7588670, 4707929; 709v. 7588635, 4707943; 710v. 7588598, 4707964; 711v. 7588486, 4707938; 712v. 7588475, 4707931; 713v. 7588468, 4707935; 714v. 7588466, 4707952; 715. 7588486, 4707963; 716. 7588604, 4707987; 717. 7588707, 4707930; 718. 7588750, 4707956; 719. 7588869, 4707911; 720. 7588967, 4707858.

U obuhvatu celine „V” su sledeće parcele (u celini ili u delovima) u KO Prvonek: 3066, 3078, 3100, 3101, 3103, 3104, 3105/1, 3105/2, 3105/3, 3105/4, 3105/5, 3115, 3117, 3136, 4971, 4980.

Konačne granice i obuhvat Plan detaljne regulacije podbranskog dela brane „Prvonek” biće definisane prilikom izrade tog plana. Ovde se preliminarno definiše celina „G” na sledeći način:

1) koordinatama prelomnih tačaka: 721. 7588598, 4707723; 722. 7588582, 4707737; 723. 7588504, 4707767; 724. 7588380, 4707798; 725. 7588360, 4707794; 726. 7588336, 4707796; 727. 7588254, 4707853; 728. 7588285, 4707909; 729. 7588274, 4707971; 730. 7588287, 4707967; 731. 7588314, 4707964; 732. 7588331, 4707957; 733. 7588387, 4707918; 734. 7588407, 4707920; 735. 7588451, 4707941; 708v. 7588670, 4707929; 709v. 7588635, 4707943; 710v. 7588598, 4707964; 711v. 7588486, 4707938; 712v. 7588475, 4707931; 713v. 7588468, 4707935; 714v. 7588466, 4707952; 694b. 7588622, 4707711; 695b. 7588631, 4707733; 696b. 7588630, 4707744; 697b. 7588644, 4707744; 698b. 7588630, 4707809; 699b. 7588623, 4707858; 700b. 7588665, 4707848; 701b. 7588689, 4707891;

2) spiskom parcela (u celini ili u delovima): 2760, 2761, 2764, 2791, 2879, 2880, 2881, 2882, 2884, 2886, 2887, 2888, 2889, 2890, 2909/1, 2909/2, 2909/4, 2909/5, 2910, 2911, 2912, 2913, 2914, 2915, 2916, 2917, 2918, 2919, 2920, 2921, 2922, 2923, 2924, 2925, 2926, 2927, 2928, 2929, 2930, 2931, 2932, 2933, 2934, 2935, 2936, 2937, 2938, 2939, 2940, 2957, 2964, 2965, 2966, 2967, 2968, 3066, 3078, 3080, 3081, 3082, 3083, 3084, 3104, 3105/2, 3105/3, 4970, 4980, 4981.

U slučaju neslaganja podataka iz spiska parcela sa prikazom na listovima Referalne karte broj 5. validan je kartografski prikaz.

U granicama prostornih celina „A”, „B” i „V” uspostavlja se trajna obaveza pribavljanja uslova/saglasnosti od strane preduzeća nadležnog za gazdovanje branom i akumulacijom kod izrade druge planske i urbanističko-tehničke dokumentacije, izmena postojećeg načina uređenja i korišćenja površina, kao i investicionog održavanja ili rekonstrukcije drugih infrastrukturnih objekata.

1.3.4. Pravila za ustanovljavanje prava službenosti i izdvajanje površina javne namene

Prema odredbama Zakona o planiranju i izgradnji, postavljanje/izgradnja podzemnih i nadzemnih linijskih infrastrukturnih objekata/vodova nije uslovljena formiranjem posebne građevinske parcele. Površina za cevovod sirove vode i pratećih instalacija (elektroenergetski i TK kabl) se obezbeđuje u obuhvatu postojećih koridora bez izmene postojeće namene površina i vlasništva. Popis katastarskih parcela na kojima je moguće ustanovljavanje prava službenosti utvrđen je ovim prostornim planom.

Granice regulacije i površine akumulacionog prostora sa zonom I zaštite, kao i ostalih građevinskih objekata izvorišta vodosnabdevanja određeni su prema izvedenom stanju i tehničko-tehnološkim specifičnostima. Na osnovu Prostornog plana, vodno zemljište i građevinske površine se formiraju po utvrđivanju javnog interesa, preparcelacijom obuhvaćenih katastarskih parcela, u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji i drugim važećim propisima.

V. IMPLEMENTACIJA PROSTORNOG PLANA

1. INSTITUCIONALNI OKVIR IMPLEMENTACIJE I UČESNICI U IMPLEMENTACIJI

Imajući u vidu principe i preporuke Evropske unije u oblasti politike voda, koje su usmerene ka obavezi očuvanja i unapređenja kvaliteta voda u slivovima akumulacija, predložen je okvir primene Prostornog plana kao područja na kojem je pored razvoja vodoprivredne infrastrukture, neophodno obezbediti zdrave i funkcionalne ekosisteme i očuvanje vodnih i drugih ekosistemskih usluga u slivu, zaštitu životne sredine (posebno ekološki osetljivih staništa), prirodih i kulturnih vrednosti, kao i održivi razvoj lokalne zajednice (poljoprivrede, turizma i rekreacije, kao i drugih komplementarnih ekološki prihvatljivih delatnosti).

Integralno upravljanje vodnim resursima, prostornim razvojem, uređenjem i zaštitom sliva akumulacije „Prvonek” u skladu sa planskim rešenjima i pravilima utvrđenim Prostornim planom, kao i odredbama Prostornog plana Republike Srbije od 2010. do 2020. godine, Uredbe o utvrđivanju Vodoprivredne osnove Republike Srbije i Strategije upravljanja vodama na teritoriji Republike Srbije do 2034. godine, podrazumeva: uspostavljanje zona sanitarne zaštite akumulacije i poštovanje režima zaštite, korišćenja i uređenja tih prostora; obezbeđenje trajne zaštite i unapređenja kvaliteta površinskih i podzemnih voda za potrebe održivog, izbalansiranog i pravednog korišćenja vodnih resursa; očuvanje rezervisanog prostora za funkcionisanje postojeće i dalji razvoj vodoprivredne infrastrukture i objekata; utvrđivanje elemenata za integralno upravljanje i zaštitu voda, na osnovu pravedne i izbalansirane politike usklađivanja interesa za korišćenje vodnih resursa s interesima lokalne zajednice razvojem vodnih ekosistemskih usluga koje imaju ulogu čuvara vodnih resursa i ekosistema u slivu akumulacije; stvaranje uslova za uvođenje naplate vodnih ekosistemskih usluga (u daljem tekstu: NVEU); stvaranje uslova za realizaciju kompenzacija lokalnom stanovništvu kroz razvoj komunalne infrastrukture, aktivnosti i funkcija javnog značaja, kao i stimulaciju postojećih (pre svega poljoprivrede) i razvoj novih delatnosti (pre svega turizma) kompatibilnih sa funkcijama i zaštitom izvorišta; uspostavljanje efikasnije kontrole zaštite, korišćenja i izgradnje prostora i dr.

1.1. PODRŠKE IMPLEMENTACIJI PROSTORNOG PLANA

1.1.1. Podrška informacionog, monitoring i kontrolnog sistema

Upravljanje zaštitom, razvojem i uređenjem prostora u skladu sa planskim rešenjima i pravilima utvrđenim Prostornim planom podrazumeva razvoj informacionih i monitoring sistema, i unapređenje kontrolnih sistema u različitim oblastima (Tabela 8).

Tabela 8. Pregled neophodnih planiranih aktivnosti i odgovornih subjekata realizacije

AKTIVNOSTI

ODGOVORNI SUBJEKTI

Izrada katastra zagađivača voda, praćenje zasipanja akumulacije, periodično ispitivanje abiotičkih i biotičkih karakteristika akumulacije, većih pritoka i nizvodnog toka reke Banjske reke i izrada ekonomskih analiza korišćenja vode.

Republička direkcija za vode, Javno vodoprivredno preduzeće „Srbijavode”, Vodoprivredni centar „Morava” Niš (Radna jedinica „Južna Morava u Nišu, Sekcija „Vladičin Han”), u saradnji sa upravljačem i korisnikom izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” Javnim preduzećem „Vodovod” Vranje i ostalim gradskim javnim komunalnim preduzećima.

Pojačani nadzor i sprečavanjem nelegalne izgradnje u zonama I i II sanitarne zaštite akumulacije.

Uprava grada Vranja.

Uspostavljanje sistema monitoringa kvaliteta vode i sistema monitoringa upravljanja akumulacijom „Prvonek”, kao i priprema za njeno uključivanje u Vodoprivredni informacioni sistem Srbije.

Ministarstvo nadležno za poslove vodoprivrede, Republička direkcija za vode, Javno vodoprivredno preduzeće „Srbijavode”, vodoprivredni centar „Morava” Niš (Radna jedinica „Južna Morava” u Nišu, Sekcija „Vladičin Han”), u saradnji sa upravljačem i korisnikom izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” Javnim preduzećem „Vodovod” Vranje.

Uspostavljanje monitoringa meteoroloških parametara u zoni akumulacije.

Ministarstvo nadležno za poslove vodoprivrede, Republička direkcija za vode, Javno vodoprivredno preduzeće „Srbijavode”, Vodoprivredni centar „Morava” Niš (Radna jedinica „Južna Morava” u Nišu, Sekcija „Vladičin Han”), u saradnji sa upravljačem i korisnikom izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” Javnim preduzećem „Vodovod” Vranje i Republičkim hidrometerološkim zavodom Srbije.

Kontinualna osmatranja oskultacija i sistematska kontrola vodozahvatnih objekata akumulacija i brane „Prvonek”

Ministarstvo nadležno za poslove nadzora i monitoringa vodoprivrednih objekata.

Izrada katastra zagađivača poljoprivrednog zemljišta i vodotoka i uspostavljanjem monitoringa korišćenja poljoprivrednog zemljišta, pojačanom kontrolom poribljavanja vodotoka i akumulacije i ribarstva, primene sredstava za zaštitu bilja i drugih hemijskih sredstava i pojačanim veterinarsko-sanitarnim nadzorom.

Ministarstva nadležna za poslove poljoprivrede, vodoprivrede i zaštitu životne sredine, u saradnji sa lokalnim samoupravama.

Ostvarivanjem vodozaštitne funkcije šuma i uspostavljanje informacionog i monitoring sistema o šumama u slivu akumulacije „Prvonek”.

Ministarstvo nadležno za poslove šumarstva u saradnji sa Javnim preduzećem za gazdovanje šumama „Srbijašume”, upravljačima zaštićenih prirodnih dobara i lokalnim samoupravama.

1.1.2. Preporuke za unapređenje institucionalno-organizacione podrške

Upravljanje zaštitom, razvojem i uređenjem prostora u skladu sa planskim rešenjima i pravilima utvrđenim Prostornim planom podrazumeva i niz institucionalno-organizacionih mera koje bi trebalo da preduzimaju uprava grada Vranje, mesne zajednice i privatan sektor, u saradnji sa republičkim resornim organima, republičkim i regionalnim organizacijama, nevladinim organizacijama i asocijacijama građana, i to:

1) organizaciono i kadrovsko jačanje gradskih službi (potencijalno i uprava i/ili organizacija na regionalnom/međuopštinskom nivou upravljanja) radi kontrole korišćenja, izgradnje i uređenja prostora, upravljanja zaštitom životne sredine i razvoja partnerstva s nevladinim organizacijama i drugim subjektima zainteresovanim za unapređenje životne sredine na slivu akumulacije „Prvonek”;

2) iniciranje koordiniranog upravljanja životnom sredinom u slivnom području akumulacije „Prvonek” (kao i van sliva, ako su zajednički korisnici izvorišta vodosnabdevanja i turističkih prostora);

3) poboljšanje koordinacije gradskih javnih preduzeća (za komunalne delatnosti, urbanizam i katastar) u pogledu objedinjavanja aktivnosti na poboljšanju infrastrukturne opremljenosti i komunalne uređenosti područja;

4) razvoj i modernizacija veterinarske i savetodavne poljoprivredne službe, uz obezbeđenje stručnog savetodavstva i informativno-edukativne podrške za permanentno informisanje i obrazovanje poljoprivrednih proizvođača u pogledu zaštite i uređenja poljoprivrednog zemljišta, primene sredstava za zaštitu bilja i drugih hemijskih sredstava i drugih mera zaštite voda i životne sredine;

5) institucionalno organizovanje subjekata razvoja turizma radi ustanovljenja i koordinacije integralnog razvoja turističke ponude područja sliva akumulacije „Prvonek” (informatičko-marketinška podrška povezivanju ponude u slivu i njegovom okruženju – Besna Kobila, Vlasinsko jezero, modernizacija i udruživanje turističkih organizacija, i dr.);

6) obezbeđenje formalnih uslova za materijalnu i organizacionu podršku pravovremenog informisanja i aktivnog učešća zainteresovanih fizičkih i pravnih lica i nevladinog sektora kod sprovođenja planiranih mera sanitarne zaštite i mogućnostima obezbeđenja kompenzacionih mera;

7) formiranje poljoprivredno-turističkih zadruga sela koje mogu organizovati i kontrolisati kvalitet uslužno-turističkih programa domaćinstava udruženih u seosku kooperativu i dr.

Upravljanje zaštitom, razvojem i uređenjem područja Prostornog plana bi trebalo da se zasniva na koordinisanom delovanju državne uprave, lokalnih samouprava na području sliva akumulacije „Prvonek” i drugih korisnika izvorišta vodosnabdevanja.

Upravljanje zaštitom, razvojem i uređenjem područja Prostornog plana bi trebalo da se zasniva na koordiniranom delovanju lokalnih samouprava na području sliva akumulacije „Prvonek” i korisnika regionalnog sistema vodosnabdevanja, putem javnog institucionalno-organizacionog aranžmana za implementaciju kompenzacionih šema i programa (iz javnih prihoda gradova/opština korisnika voda i/ili iz dela ekonomske cene pružanja vodoprivrednih usluga, ili NVEU). Iskustva na uvođenju NVEU (UNECE, 2007, Recommendations on payments for ecosystem services in integrated water resources management) ukazuju na sledeće preduslove i korake:

1) regulacija ekoloških usluga i NVEU u zakonskom osnovu;

2) identifikacija relevantnih vodnih ekosistemskih usluga u slivu;

3) identifikacija ključnih stejkholdera;

4) procena dobiti i gubitaka od promena u vodnim ekosistemskim uslugama usled promena u ekosistemima i načinu korišćenja zemljišta;

5) procena distribucije troškova i dobiti među ključnim stejkholderima i izrada neophodnih kompenzacionih programa i šema;

6) participacija i usaglašavanje ključnih stejkholdera oko uvođenja NVEU;

7) monitoring vodnih ekosistemskih usluga.

Osnovni tipovi NVEU šema su: 1) javne – određeni nivo upravljanja se pojavljuje kao jedini ili primarni kupac vodnih ekosistemskih usluga ili zemljišta; 2) privatne šeme samoorganizovanja – šeme u kojima su prodavci i kupci iz privatnog sektora na lokalnom nivou; 3) javno-privatne – prodavci su iz javnog sektora, a kupci iz privatnog na lokalnom nivou; 4) šeme za trgovinu – uvođenje tržišta za trgovinu ustanovljenih prava, dozvola ili kvota za korišćenje vode i vodnih ekoloških usluga.

Finansijski aranžmani za NVEU se diferenciraju na: 1) finansijske aranžmana za prodavce - direktna kompenzacija (pružaocima ekoloških usluga), investicioni ili razvojni fondovi (sredstva na ime naknada se akumuliraju u fondu odakle se preko NVEU šema distribuiraju u investicije za poboljšanje ekosistemskih usluga) i kupovina zemljišta (preko NVEU šema za poboljšanje ekosistemskih usluga); 2) finansijske aranžmana za kupce – direktna naplata usluga potrošačima (preko javnih ili privatnih kompanija za snabdevanje vodom), paušalna naplata od kompanija (godišnja naplata ili deo prometa/profita kompanije dogovoren pregovorima u sklopu NVEU šeme) i poreska naplata za NVEU.

1.2. UČESNICI U IMPLEMENTACIJI PROSTORNOG PLANA

Ključni učesnici u ostvarivanju Prostornog plana, u skladu sa svojim nadležnostima i delokrugom rada su republički resorni državni organi, javna preduzeća, posebne organizacije i grad Vranje. Po potrebi, u implementaciju Prostornog plana mogu se uključiti i druge jedinice lokalne samouprave u okruženju (opštine Bujanovac i Preševo kao korisnici vode), kao i drugi zainteresovani subjekti.

Ključni učesnici na republičkom nivou upravljanja su ministarstva sa odgovarajućim direkcijama i upravama nadležnim za poslove vodoprivrede, zdravlja, poljoprivrede, šumarstva, saobraćaja, turizma, planiranja i izgradnje, kao i javna preduzeća nadležna za poslove vodoprivrede, šumarstva, elektroprivrede i puteva.

U ostvarivanju Prostornog plana posebno učešće imaće ovlašćeno preduzeće nadležno za održavanje i upravljanje akumulacijom „Prvonek” (Javno preduzeće „Vodovod” Vranje), kao i mesne zajednice, lokalna javna komunalna preduzeća, odeljenja nadležna za poslove urbanizma i uređenja građevinskog zemljišta i druge ustanove.

Pored navedenih učesnika neophodno je animirati i organizovati učešće drugih aktera u ostvarivanju ovog prostornog plana, u prvom redu vlasnike nepokretnosti, privredna preduzeća, asocijacije proizvođača, nevladine organizacije i druge aktere.

2. SMERNICE ZA IZRADU PLANSKE DOKUMENTACIJE I SPROVOĐENjE PROSTORNOG PLANA

Prostorni plan se sprovodi, u skladu sa odredbama Zakona o planiranju i izgradnji, na sledeći način:

1) direktno:

(1) izdavanjem lokacijskih uslova na osnovu planskih rešenja i pravila ovog prostornog plana za obuhvat detaljne razrade, i to za: objekte u funkciji vodoprivrede koji se nalaze u zoni I sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” i prostorne celine „B” i „V”;

2) indirektno:

(1) primenom i razradom planskih rešenja ovog prostornog plana u drugim prostornim planovima područja posebne namene;

(2) primenom i razradom planskih rešenja ovog prostornog plana u planskim dokumentima jedinica lokalne samouprave (Prostorni plan grada Vranja i urbanistički planovi).

2.1. SPROVOĐENjE I RAZRADA PROSTORNOG PLANA PROSTORNIM I URBANISTIČKIM PLANOVIMA, URBANISTIČKO-TEHNIČKOM DOKUMENTACIJOM I PROGRAMIMA

Važeći planski dokumenti doneti do dana stupanja na snagu ovog prostornog plana, primenjuju se na sledeći način (Referalna karta broj 4. i Referalna karta broj 5):

1) ne primenjuje se Prostorni plan grada Vranja u delu zone I sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek” (zemljišta javne namene) u režimu strogog sanitarnog nadzora utvrđenog ovim prostornim planom;

2) primenjuju se, u delu i na način koji nije u suprotnosti sa ovim prostornim planom, prostorni plan grada Vranja u delu zone II sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek”, naročito u pogledu režima kontrolisanog korišćenja prostora i stalnog sanitarnog nadzora, odnosno režima uređenja i zaštite prostora;

3) primenjuju se, u delu i na način koji nije u suprotnosti sa ovim prostornim planom, Prostorni plan grada Vranja u delu zone III sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek”, naročito u pogledu režima kontrolisane izgradnje i korišćenja prostora;

4) primenjuju se u celini planski dokumenti u delu vanslivnih površina obuhvaćenih ovim prostornim planom.

Grad Vranje će doneti odluku i pokrenuti postupak usaglašavanja (izmene i dopune) Prostornog plana grada Vranja sa ovim prostornim planom, u roku koji ne može biti duži od dve godine od dana donošenja ovog prostornog plana.

Po donošenju ovog prostornog plana nastavlja se u celosti primena Plana detaljne regulacije cevovoda sirove vode od brane „Prvonek” do postrojenja za preradu pijaće vode u Vranjskoj Banji, („Službeni glasnik grada Vranja”, broj 14/13), u delu koji se nalazi u obuhvatu ovog prostornog plana.

Na osnovu ovog prostornog plana, Skupština grada Vranja doneće u periodu do 2020. godine Plan detaljne regulacije za podbranski deo akumulacije „Prvonek”. Pri izradi ovog plana detaljne regulacije obavezno je zadržavanje svih postojećih vodoprivrednih objekata u funkciji akumulacije i brane. Za izradu urbanističkog plana neophodno je pribaviti mišljenja i uslove Republičke direkcije za vode i upravljača izvorištem vodosnabdevanja „Prvonek”. Moguće je planirati kompatibilne namene prostora, koje ne ugrožavaju vodoprivrednu funkciju, isključivo ako su te namene u saglasnosti sa prethodno pribavljenim uslovima navedenih institucija.

Građevinska područja naselja data su orijentaciono na referalnim kartama Prostornog plana. Građevinska područja naselja bliže se utvrđuju Prostornim planom grada Vranja, ili drugim urbanističkim planovima.

Na osnovu ovog prostornog plana mogu se graditi objekti u funkciji vodoprivrede namenjeni zaštiti i uređenju sliva akumulacije, posebno antierozivne i antibujične pregrade/objekti u skladu sa tehničkom dokumentacijom i pribavljenim uslovima.

2.2. SPROVOĐENjE PROSTORNOG PLANA U SEKTORSKIM PLANOVIMA I PROGRAMIMA

Pored mera zaštite izvorišta vodosnabdevanja i očuvanja kvaliteta voda akumulacije „Prvonek” koje su definisane kroz režime održavanja zona sanitarne zaštite („III. PLANSKA REŠENjA, 2. REŽIMI ZAŠTITE, UREĐENjA I KORIŠĆENjA PROSTORA”), primenjuju se i mere utvrđene Elaboratom o zonama sanitarne zaštite akumulacije „Prvonek”.

Sprovođenje i razradu planskih koncepcija, rešenja i propozicija utvrđenih Prostornim planom u sektorskim planovima i programima, u skladu sa zakonom obezbeđuju:

1) ministarstvo nadležno za poslove vodoprivrede, Republička direkcija za vode, Javno vodoprivredno preduzeće „Srbijavode”, Vodoprivredni centar „Morava” Niš (Radna jedinica „Južna Morava” u Nišu, Sekcija „Vladičin Han”), u saradnji sa upravljačem i korisnikom izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” Javnim preduzećem „Vodovod” Vranje, usklađivanjem i sprovođenjem programa antierozivne zaštite sliva akumulacije i programa monitoringa kvaliteta vode u slivu akumulacije „Prvonek”;

2) ministarstvo nadležno za poslove zdravlja koje će izdati rešenje o određivanju zona sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja akumulacije „Prvonek”, po zahtevu organa grada Vranje, a na osnovu ovog prostornog plana;

3) Skupština grada Vranja donošenjem srednjoročnih i godišnjih programa razvoja vodovodne i kanalizacione infrastrukture, planova upravljanja otpadom, plana proglašenja erozivnih područja i operativnog plana zaštite od poplava za vode II reda;

4) Skupština grada Vranja u saradnji sa ministarstvom nadležnim za poslove poljoprivrede i šumarstva, asocijacijama poljoprivrednih proizvođača i vlasnicima zemljišta, donošenjem integralnih programa uređenja poljoprivrednog zemljišta u zonama II i III akumulacije „Prvonek”, programa revitalizacije pašnjačkog stočarenja i programa razvoja organske proizvodnje hrane;

5) Javno preduzeće za gazdovanje šumama „Srbijašume”, revizijom osnova gazdovanja šumama za gazdinske jedinice koje su obuhvaćene ovim prostornim planom, a u saradnji sa vlasnicima zemljišta izradom programa gazdovanja šumama;

6) Skupština grada Vranja, uz pomoć ministarstva nadležnog za poslove turizma, turističkih organizacija, različitih nevladinih i drugih organizacija, donošenjem programa održivog razvoja turizma;

7) uprave Skupštine grada Vranja, u saradnji sa ministarstvom nadležnim za poslove zaštite životne sredine, usklađivanjem i realizacijom lokalnih ekoloških programa zaštite životne sredine preko lokalnih Agendi 21 (tzv. LEAP);

8) Skupština grada Vranja, donošenjem i sprovođenjem lokalnih planova upravljanja otpadom;

9) Skupština grada Vranja, donošenjem programa i plana monitoringa životne sredine (vode, vazduha, buke, zemljišta i dr.) i programa praćenja dokumentacije o strateškim procenama uticaja planova i procenama uticaja projekata na životnu sredinu.

3. PRIORITETNA PLANSKA REŠENjA I PROJEKTI

Polazeći od planskih ciljeva i rešenja, prioritetne aktivnosti na implementaciji Prostornog plana utvrđuju se za prvu fazu implementacije do 2022. godine i obuhvataju:

1) Zaštita izvorišta vodosnabdevanja:

Prioritetne aktivnosti:

– Uspostavljanje strogog režima zaštite izvorišta vodosnabdevanja u zonama I i II;

– sanitacija na nivou domaćinstava;

– čišćenje antierozivnih pregrada na Banjskoj reci;

– izvođenje antierozivnih radova u slivu akumulacije „Prvonek”.

2) Poboljšanje putne infrastrukture:

Prioritetne aktivnosti:

– Rekonstrukcija opštinskog puta br. 17 sa obezbeđenjem više pristupa akvatoriji jezera isključivo za potrebe vodoprivrede (desna obala);

– završetak izgradnje nekategorisanog puta od brane „Prvonek” do zaseoka Cerak na području KO Prvonek (leva obala);

– izgradnja mreže turističkih, sportskih i izletničkih staza.

3) Zaštita kulturnih dobara:

Prioritetne aktivnosti:

– Rekognosciranje terena i odgovarajuća istraživanja indikovanih arheoloških lokaliteta i objekata narodnog graditeljstva na području naselja Stara Brezovica.

4) Razvoj turizma:

Prioritetne aktivnosti:

– Konsolidacija i funkcionalno integrisanje postojeće turističke ponude akumulacije „Prvonek”, planine Besne Kobile, grada Vranja i Vranjske Banje;

– realizacija sadržaja celogodišnje turističko-rekreativne ponude na području sliva akumulacije „Prvonek” (vodni, ribolovni, ekološki, sportski turizam, lovni i drugi specijalizovan vidovi eko-turizma), van zone I akumulacije.

4. MERE I INSTRUMENTI ZA IMPLEMENTACIJU PROSTORNOG PLANA

Efikasnost implementacije Prostornog plana uslovljena je obezbeđenjem koordinacije između učesnika u implementaciji. U tome su bitna dosadašnja iskustva u Republici Srbiji i iskustva drugih država, da se uspešna koordinacija može obezbediti primenom multisektorskog pristupa, kombinacije mera i instrumenata različitih politika prema tematskim oblastima i problemima koji se planom rešavaju, kao i uspostavljanjem institucionalno-organizacionih aranžmana i partnerstva na različitim relacijama (javni-privatni sektor, javne-nezavisne institucije/organizacije, nivo upravljanja – javnost i dr.). Osnovne mere i instrumenti različitih politika za implementaciju planskih rešenja Prostornog plana bazirani su na postojećem sistemu upravljanja u Republici Srbiji. U određenoj meri se sugerišu mere i instrumenti koji će, prema očekivanjima, biti definisani i primenjivani tokom faze pristupanja Evropskoj uniji. Mere i instrumenti za implementaciju Prostornog plana su otvoreni za usklađivanje s promenama sistema upravljanja i planiranja u Republici Srbiji, u toku implementacije ovog prostornog plana.

Za ostvarivanje planskih koncepcija, rešenja i propozicija Prostornog plana najznačajnija je primena osnovnih mera i instrumenata implementacije, i to:

Plansko-programske mere i instrumenti implementacije su:

1) izrada izmena i dopuna Prostornog plana grada Vranja;

2) izrada katastra zagađivača voda i ekonomskih analiza korišćenja vode;

3) izrada katastra zagađivača poljoprivrednog zemljišta.

Organizacione mere i instrumenti implementacije (uz prethodno definisane preporuke za unapređenje institucionalno-organizacione podrške) su:

1) obezbeđenje mera pojačanog nadzora urbanističke i građevinske inspekcije radi kontrole režima korišćenja, uređenja i zaštite prostora u zonama sanitarne zaštite izvorišta „Prvonek”;

2) oglašavanje i informisanje stanovnika sa planskog područja od strane stručnih službi gradske uprave o planskim rešenjima i režimima korišćenja, uređenja i zaštite prostora, kao i informisanje o pravima i obavezama vlasnika i korisnika obuhvaćenih nepokretnosti i pružanje drugih potrebnih obaveštenja u vezi sa sprovođenjem Prostornog plana;

3) sistem kompenzacija (uslova, obračuna, modaliteta i aranžmana) vlasnicima zemljišta i titularima svojine nad zemljištem za nastale štete, uskraćivanje i umanjenje dobiti (u razvoju poljoprivrede i sela, lokalnih infrastrukturnih sistema, komunalnih objekata, javnih službi, turizma i dr.) zbog ograničenja u razvoju lokalnih zajednica na području Prostornog plana radi sprovođenja režima i mera sanitarne zaštite izvorišta vodosnabdevanja, zajednički utvrđuju mesne zajednice u slivu akumulacije „Prvonek” sa upravom grada Vranje, Javno vodoprivredno preduzeće „Srbijavode”, Vodoprivredni centar „Morava” Niš (Radna jedinica „Južna Morava” u Nišu, Sekcija „Vladičin Han”), upravljač i korisnik izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” Javno preduzeće „Vodovod” Vranje, uz stručnu i organizacionu podršku nadležnih ministarstava, odgovarajućih uprava, agencija i/ili fondova; takvim ugovorom stvorili bi se uslovi za realizaciju odgovarajućih kompenzacija lokalnom stanovništvu i preduzetnicima, razvoj infrastrukture, aktivnosti i funkcija javnog značaja kao i za stimulaciju postojećih i razvoj novih ekološki prihvatljivih delatnosti kompatibilnih sa funkcijama i zaštitom izvorišta vodosnabdevanja;

4) razvoj modela ugovornog povezivanja/organizovanja, odnosno različiti vidovi klasterskog i destinacijskog udruživanja (republičkih, regionalnih i lokalnih) turističkih subjekata, u kreiranju ponude turističkih prostora; izbor upravljača i kontrola efikasnosti upravljanja održivim razvojem turizma, realizacijom programa razvoja turizma i projekata razvoja turističke infrastrukture i suprastrukture, odnosno uređenjem građevinskih područja/lokacija turističkih destinacija.

Finansijske mere i instrumenti implementacije su:

1) finansijska sredstva ministarstva nadležnog za poslove vodoprivrede, odnosno Republičke direkcije za vode, Javnog vodoprivrednog preduzeća „Srbijavode”, Vodoprivrednog centra „Morava” Niš (Radna jedinica „Južna Morava” u Nišu, Sekcija „Vladičin Han”), upravljača i korisnika izvorišta vodosnabdevanja „Prvonek” Javnog preduzeća „Vodovod” Vranje i privatnog sektora za realizaciju radova na objektima i sistemu za sakupljanje i obradu otpadnih voda domaćinstava i sanitaciju objekata i naselja u zonama II i III akumulacije „Prvonek”;

2) usklađivanje prodajne cene vode i svih vodoprivrednih usluga prema načelu da se pokriju svi troškovi proste reprodukcije sistema i troškovi zaštite izvorišta vodosnabdevanja, kao i deo troškova proširene reprodukcije, sa ciljem da se postepeno uvodi NVEU;

3) udruživanje sredstava javnih prihoda Republike Srbije i grada Vranje u oblasti vodoprivrede i zaštite životne sredine za realizaciju prioritetnih aktivnosti utvrđenih ovim prostornim planom.

© 2005 - 2018 K&M soft d.o.o. - Sva prava zadržana.